Ngân sách quốc phòng Mỹ: khoản đầu tư mang tính thế hệ cho công nghệ tự hành
Ngân sách quốc phòng Mỹ hiện được định hình như một khoản đầu tư mang tính thế hệ, tập trung vào công nghệ tự hành quân sự, trí tuệ nhân tạo, robot quân sự Mỹ và các hệ thống vũ khí tiên tiến nhằm duy trì lợi thế trước những đối thủ đang hiện đại hóa nhanh chóng. Đây không còn là câu chuyện tăng chi tiêu thông thường, mà là một quyết định chiến lược để tái cấu trúc toàn bộ lực lượng. Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth gọi đề xuất ngân sách quốc phòng Mỹ gần 1.500 tỉ USD là “khoản đầu tư mang tính thế hệ, chỉ có một lần” và “đặc biệt cấp thiết” trong bối cảnh Mỹ đối mặt với một đối thủ ngang tầm đang xây dựng lực lượng quân sự ở quy mô chưa từng có. Điểm nhấn của khoản chi này là dự án Agincourt, sáng kiến nhằm đẩy nhanh năng lực tác chiến tự hành và máy bay không người lái, cùng kế hoạch thành lập Bộ Tư lệnh Tác chiến tự hành trước ngày 1-10-2027. Việc Washington cảnh báo quốc gia nào tụt lại trong thiết bị tự hành, robot và AI sẽ “tụt hậu xa hơn nữa” cho thấy công nghệ đang được xem là thước đo quyền lực mới, không kém gì số lượng binh sĩ hay tàu chiến.
Máy bay V-22 Osprey: hiện đại hóa điều khiển bay để kéo dài tuổi thọ chiến lược
Nếu ngân sách là khung chiến lược, thì các hợp đồng vũ khí cụ thể chính là nơi chiến lược đó trở thành hiện thực. Trường hợp máy bay V-22 Osprey cho thấy Lầu Năm Góc đang ưu tiên duy trì và nâng cấp những nền tảng đã chứng minh giá trị tác chiến, thay vì chạy theo hoàn toàn vũ khí mới. Bộ Tư lệnh Hệ thống Không quân Hải quân Mỹ đã trao hợp đồng cho liên danh Bell Boeing để thiết kế lại hệ thống điều khiển bay của V-22, bao gồm phát triển máy tính điều khiển bay mới, bộ giao diện buồng lái và các thiết bị thử nghiệm liên quan, kèm theo phần mềm, tài liệu kỹ thuật và hỗ trợ hậu cần. Công việc dự kiến hoàn thành vào tháng 10-2030, cho thấy đây là chương trình nâng cấp dài hơi chứ không phải sửa chữa ngắn hạn. Hệ thống điều khiển bay hiện tại dùng công nghệ fly-by-wire với ba lớp dự phòng, nhưng linh kiện đã lỗi thời, nguồn cung suy giảm và yêu cầu an ninh mạng tăng cao. Việc tái thiết kế nhằm bảo đảm V-22 Osprey có thể được bảo trì trong suốt thời gian hoạt động còn lại, đồng nghĩa nó sẽ tiếp tục là mảnh ghép quan trọng trong cấu trúc lực lượng Mỹ, thay vì bị thay thế vội vã. Đây là cách Washington tối ưu ngân sách quốc phòng Mỹ: kéo dài tuổi thọ nền tảng đắt đỏ, đồng thời cài cắm lớp công nghệ mới bên trong.
| Spec | A | B |
|---|---|---|
| Trọng tâm nâng cấp | Máy tính điều khiển bay | Giao diện buồng lái |
| Mục tiêu | Kéo dài khả năng bảo trì | Đáp ứng yêu cầu an ninh mạng |
| Thời hạn dự kiến | Hoàn thành 10-2030 | Triển khai theo kế hoạch hạm đội |
Robot quân sự Mỹ: từ leo thân tàu đến chiến lược sẵn sàng hạm đội
Trong khi bầu trời được hiện đại hóa bằng V-22 Osprey, mặt biển lại chứng kiến một cuộc cách mạng thầm lặng: robot quân sự Mỹ bước vào vai trò bảo trì hạm đội. Hải quân đang chịu áp lực lớn khi quy trình đại tu và bảo trì định kỳ trên các tàu khu trục mất trung bình 212 ngày, kéo dài hơn khoảng bốn tháng so với kế hoạch ban đầu, trong bối cảnh các can thiệp quân sự ở Trung Đông, vùng Caribe và Đông Thái Bình Dương khiến nguồn lực bị dàn mỏng. Việc nâng giá trị hợp đồng với công ty robot Gecko Robotics lên mức trần mới cho thấy niềm tin rằng công nghệ tự hành quân sự có thể giải bài toán sẵn sàng chiến đấu. Hệ thống tích hợp AI của Gecko gồm drone, cảm biến cố định và robot leo thân tàu, được đánh giá có khả năng phát hiện sự cố kết cấu nhanh hơn đáng kể so với phương pháp truyền thống, đồng thời giúp đưa chiến hạm trở lại hoạt động trên biển nhanh hơn. Khi Bộ trưởng Chiến tranh cảnh báo ai tụt lại trong lĩnh vực robot và AI sẽ bị bỏ xa, việc Hải quân tăng tốc ứng dụng robot chính là câu trả lời thực tế cho lời cảnh báo đó.
Raytheon, Lockheed, Boeing: hợp đồng vũ khí và cuộc chơi dài hạn
Đằng sau các dòng ngân sách khổng lồ là những tên tuổi quen thuộc: Raytheon, Lockheed Martin, Boeing. Các hợp đồng vũ khí với những tập đoàn này không chỉ là mua sắm ngắn hạn, mà là đặt cược dài hạn vào cấu trúc kho vũ khí của Mỹ. Một hợp đồng tên lửa đánh chặn SM-3 Block IB với Raytheon được thiết kế kéo dài 5 năm cộng thêm 2 năm tùy chọn, nhằm bảo đảm năng lực sản xuất và gỡ các nút thắt ở tầng nhà thầu phụ, để các hạm đội có đủ tên lửa đánh chặn trên không, trên biển và trên đất liền. Chuỗi hợp đồng SM-3, AMRAAM, SM-6, Tomahawk cùng hợp đồng Patriot với Lockheed Martin cho thấy chiến lược rõ ràng: tái nạp kho đạn sau khi chiến tranh với Iran đã vắt kiệt từ một nửa đến hai phần ba kho tên lửa đánh chặn, kéo tồn kho Patriot xuống mức chỉ còn vài trăm quả. Theo các quan chức quốc phòng, đề xuất ngân sách 1,5 ngàn tỉ này chính là khoản đầu tư dành cho “kho vũ khí của tự do”, phản ánh niềm tin rằng ưu thế hỏa lực vẫn là nền tảng cho mọi công nghệ tự hành quân sự.
Kết luận: Mỹ đang tái thiết sức mạnh bằng công nghệ, không chỉ bằng số lượng
Nhìn tổng thể, từ máy bay V-22 Osprey được nâng cấp hệ thống điều khiển bay, robot quân sự Mỹ leo thân tàu hỗ trợ bảo trì, đến các hợp đồng vũ khí khổng lồ với Raytheon, Lockheed Martin và Boeing, có thể thấy Washington đang tái thiết sức mạnh quân sự bằng công nghệ hơn là chỉ tăng số lượng nền tảng. Ngân sách quốc phòng Mỹ gần 1.500 tỉ được mô tả là khoản đầu tư “chỉ có một lần”, đặt trọng tâm vào thiết bị tự hành, robot và AI, cùng các hệ thống tên lửa đánh chặn và kho đạn chiến lược. Điều này phản ánh một nhận thức: trong kỷ nguyên cạnh tranh với các đối thủ ngang tầm, bên nào dẫn đầu về công nghệ tự hành quân sự sẽ bứt phá xa hơn, còn bên nào tụt hậu sẽ bị bỏ lại nhiều thập kỷ. Dù còn nhiều câu hỏi về hiệu quả thực tế và khả năng kiểm soát chi phí, xu hướng đã rõ: Mỹ đang xây dựng một lực lượng liên quân được “lập trình” cho các cuộc xung đột dài hạn, nơi robot, AI và tên lửa thông minh trở thành trụ cột của sức mạnh quốc gia.
