Làn sóng hợp tác mới: Không chỉ mua máy bay mà là tái định hình cả hệ sinh thái
Làn sóng hàng không Việt Nam mua máy bay và dịch vụ từ các đối tác Mỹ là quá trình các hãng Việt hiện đại hóa đội bay, nâng cấp kỹ thuật, bảo dưỡng, kết nối viễn thông và mở rộng đường bay thẳng Mỹ nhằm rút ngắn thời gian di chuyển, nâng sức cạnh tranh và gắn kinh tế Việt sâu hơn vào chuỗi giá trị hàng không toàn cầu.
Điểm mấu chốt của cuộc chơi mới là: đây không còn là vài hợp đồng mua tàu bay đơn lẻ, mà là bước xoay trục chiến lược sang hợp tác dài hạn với các tập đoàn Mỹ. Các hãng như Vietnam Airlines và Vietjet đã ký hợp đồng mua cả trăm tàu bay với đối tác Mỹ, đồng thời mở rộng sang kỹ thuật, bảo dưỡng và dịch vụ viễn thông. Nói cách khác, hợp tác Boeing Việt Nam không chỉ là chuyện đổi máy bay cũ lấy máy bay mới, mà là nâng cấp toàn bộ “xương sống” công nghệ và vận hành của ngành.
Ở chiều người dùng, lợi ích rất cụ thể: đường bay thẳng Mỹ giúp tiết kiệm hàng giờ bay, còn Internet vệ tinh biến khoang khách thành không gian làm việc và giao tiếp liên tục. Đây là lý do khiến làn sóng hợp tác mới không nên bị nhìn như một phong trào ký kết hoành tráng, mà là cuộc tái cấu trúc hạ tầng hàng không đang diễn ra ngay trên đầu chúng ta.
Vietnam Airlines: Đặt cược vào đội bay Mỹ để giữ lợi thế đường bay thẳng Mỹ
Vietnam Airlines đang là hãng Việt duy nhất khai thác đường bay thẳng thường lệ TPHCM – San Francisco với tần suất 4 chuyến mỗi tuần. Đây không chỉ là một tuyến bay, mà là “tuyến trụ cột” thể hiện tham vọng kết nối trực tiếp hai nền kinh tế. Hành trình này mất gần 14 giờ chiều đi và khoảng 16 giờ chiều về, nên bài toán nhiên liệu, đội bay và hiệu quả khai thác trở thành phép thử sống còn.
Để không tụt lại trong cuộc đua đường bay thẳng Mỹ, hãng buộc phải hiện đại hóa đội tàu. Họ đã ký hợp đồng mua 50 chiếc Boeing 737 MAX 8 và đang chuẩn bị về vốn, kỹ thuật, hạ tầng, nhân lực để tiếp nhận. Đồng thời, Vietnam Airlines chuẩn bị dự án đầu tư thêm đội máy bay thân rộng, nhằm mở rộng mạng bay đường dài và giữ lợi thế trước các hãng trung chuyển Đông Bắc Á.
Điều đáng nói là hợp tác với doanh nghiệp Mỹ không dừng ở khung thân máy bay. Vietnam Airlines đã nhiều năm mở rộng hợp tác sang kỹ thuật – bảo dưỡng, tài chính và đào tạo nhân lực. Cùng với việc làm việc với các đại lý du lịch, khảo sát thị trường Seattle – nơi đang nằm trong nhóm tuyến nguồn khách lớn đi Việt Nam, hãng đang cố xây một “hệ sinh thái Mỹ” đủ mạnh để nuôi đường bay thẳng Mỹ lâu dài, thay vì sống nhờ các chiến dịch ngắn hạn.
Vietjet: Từ đơn hàng Boeing khổng lồ đến Internet vệ tinh Starlink
Nếu Vietnam Airlines chơi bài đường bay thẳng Mỹ, Vietjet lại chọn cách đi đậm vào hợp tác Boeing Việt Nam và công nghệ số trên không. Từ thỏa thuận mua 100 máy bay năm 2016, đơn hàng được mở rộng lên 200 chiếc Boeing 737 MAX vào năm 2019, trở thành một trong những hợp tác thương mại lớn giữa doanh nghiệp Việt Nam và Mỹ. Đây là tuyên bố rõ ràng rằng hãng giá rẻ này muốn định hình tương lai bằng đội bay Mỹ.
Quan trọng hơn, Vietjet không đóng khung mình trong vai người mua tàu bay. Mạng lưới đối tác của hãng lan sang GE, Pratt & Whitney, Honeywell, Google và các doanh nghiệp công nghệ khác. Họ cũng làm việc với SpaceX để đưa dịch vụ Internet vệ tinh Starlink lên 120 máy bay, thông qua hợp đồng dịch vụ Internet trên chuyến bay ký với Starlink Services Vietnam. Việc Vietjet tăng vốn thêm 250 tỷ đồng vào Galaxy Pay – công ty sở hữu 100% vốn nhằm đầu tư vào Starlink – cho thấy hãng coi kết nối trên không là tài sản chiến lược, không phải tiện ích phụ.
Ở góc độ hành khách, Internet vệ tinh là bước thay đổi luật chơi: nhiều người mong chờ được gửi hợp đồng, xử lý email, liên lạc với gia đình trong khi đang bay. Nếu kết nối đủ ổn định, Wi-Fi trên máy bay dài hạn sẽ trở thành yếu tố lựa chọn hãng, giống như cách đường bay thẳng Mỹ đang là ưu tiên của người lớn tuổi và gia đình có trẻ nhỏ vì giúp họ tránh cảnh kéo vali qua nhiều sân bay trung chuyển. Vietjet hiểu điều đó và đang cố gắng chiếm “ghế đầu” trong cuộc đua hạ tầng số trên bầu trời.
Cuộc đua đường bay thẳng Mỹ và cuộc sống của hành khách bình thường
Thị trường hàng không Việt Nam – Mỹ đã đạt trên 1,7 triệu lượt khách vào năm 2025, và 7 tháng đầu năm nay lượng khách tăng thêm 14,8%, dù 96% vẫn phải trung chuyển. Con số này nói thẳng một điều: nhu cầu là có thật, nhưng hạ tầng đường bay thẳng Mỹ vẫn thiếu. Khi chỉ có một hãng Việt khai thác thường lệ, phần lớn hành khách vẫn phải bay vòng qua Đài Loan, Hàn Quốc hoặc thậm chí Trung Đông với tổng thời gian hành trình dài hơn rất nhiều.
Đối với các gia đình Việt ở Mỹ đang tìm vé về nhà dịp Tết, đường bay thẳng không phải là “xa xỉ phẩm”, mà là nhu cầu thực tế: nó giúp họ tiết kiệm khoảng 10 giờ hành trình, tránh cảnh chờ đợi hàng giờ ở sân bay trung chuyển và gánh nặng kéo hành lý, đặc biệt với người lớn tuổi và gia đình có trẻ nhỏ. Nhưng giá vé khứ hồi đường bay thẳng Mỹ thường ở mức cao và nhanh chóng hết chỗ trong cao điểm, khiến nhiều người phải cân nhắc giữa tiện lợi và chi phí.
Ở lớp hạ tầng sâu hơn, các kế hoạch mở rộng đội bay, khai thác đường bay mới, đầu tư kỹ thuật – bảo dưỡng hàng không Mỹ và Internet vệ tinh cũng sẽ dần phản ánh vào trải nghiệm: ít giờ bay hơn, ít sự cố kỹ thuật hơn, Wi-Fi ổn định hơn, dịch vụ đồng bộ hơn. Nói cách khác, cuộc đua của các hãng trên trời sẽ quyết định chất lượng những chuyến về nhà trên mặt đất – một mối liên kết mà hành khách thường chỉ cảm nhận khi đã bước lên máy bay.
Sun PhuQuoc Airways và tham vọng biến Phú Quốc thành cửa ngõ đường dài
Trong khi Hà Nội và TPHCM là hai đầu mối truyền thống cho đường bay thẳng Mỹ, sự xuất hiện của Sun PhuQuoc Airways với đội máy bay thân rộng nhập từ Mỹ mở ra một hướng đi khác: biến Phú Quốc thành điểm cất cánh cho các chuyến bay quốc tế đường dài. Máy bay thân rộng – với tầm bay xa và cấu hình chở khách lớn – là điều kiện cần để mơ tới những hành trình xuyên lục địa từ đảo ngọc.
Nếu chiến lược này thành hiện thực, Phú Quốc có thể trở thành “hub du lịch nghỉ dưỡng – hàng không” độc đáo: khách quốc tế bay thẳng tới đảo, kết hợp nghỉ dưỡng và nối chuyến sang các điểm khác trong khu vực hoặc thậm chí nối tiếp sang đường bay thẳng Mỹ. Về mặt kinh tế, đây là cách kéo giá trị gia tăng về Việt Nam: thay vì để các sân bay trung chuyển nước ngoài hưởng lợi, phần thời gian chờ nối chuyến và tiêu dùng của khách sẽ diễn ra ngay tại một điểm đến du lịch trong nước.
Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu rất cao về hạ tầng sân bay, dịch vụ kỹ thuật – bảo dưỡng, và kết nối viễn thông ngay tại Phú Quốc để đáp ứng tiêu chuẩn khai thác máy bay thân rộng đường dài. Không có nền tảng kỹ thuật đồng mức với các đối tác Mỹ, tham vọng đó sẽ khó thành đường bay cụ thể. Sự tham gia của Sun PhuQuoc Airways vì thế là phép thử mới cho năng lực nâng cấp hạ tầng hàng không Việt Nam lên mặt bằng quốc tế, chứ không chỉ là thêm một hãng bay mới.
