Sự kiện 25/9: Một “vũ khí” mới trong phòng bệnh tay chân miệng
Vaccine tay chân miệng EV71 là loại vaccine bất hoạt giúp phòng bệnh tay chân miệng do virus EV71 ở trẻ nhỏ, được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi, với lịch tiêm từ 2–3 mũi tùy độ tuổi bắt đầu tiêm, nhằm giảm nguy cơ biến chứng nặng về thần kinh, hô hấp, tim mạch và tử vong. Ngày 25/9, hệ thống tiêm chủng VNVC phối hợp với Substipharm Biologics (Thụy Sĩ) chính thức đưa vaccine phòng bệnh tay chân miệng vào sử dụng tại Việt Nam, cũng là lần đầu tiên một vaccine dạng này xuất hiện ở Đông Nam Á. Vaccine được cung cấp tại gần 300 trung tâm tiêm chủng VNVC trên toàn quốc, tạo thành mạng lưới bao phủ rộng cho nhóm trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi – nhóm có tỷ lệ mắc và biến chứng cao nhất. Trong bối cảnh bệnh tay chân miệng gia tăng, với hàng trăm nghìn ca mắc mỗi năm và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc xuất hiện vaccine tay chân miệng không chỉ là một tin mới, mà là bước ngoặt trong tiêm chủng trẻ em và phòng bệnh tay chân miệng.
Vì sao vaccine EV71 được mong đợi suốt nhiều thập kỷ?
Quan điểm rõ ràng cần nói thẳng: nếu không có vaccine tay chân miệng, chúng ta chấp nhận để trẻ tiếp tục đối mặt với một bệnh truyền nhiễm cấp tính, dễ bùng dịch và có thể gây tử vong. Bệnh tay chân miệng lây qua dịch tiết nước bọt, phỏng nước, phân của người mang mầm bệnh, khiến nhà trẻ và trường mầm non trở thành môi trường dễ bùng phát ổ dịch. Nguy hiểm hơn, EV71 là tác nhân liên quan phần lớn các ca nặng, biến chứng thần kinh, hô hấp, tim mạch và tử vong. EV71 lại có nhiều phân nhóm, trẻ từng mắc vẫn có thể tái mắc, thậm chí trở nặng ở lần sau. Vì vậy, các biện pháp vệ sinh, rửa tay, khử khuẩn, giãn lớp tuy cần thiết nhưng không đủ để đạt hiệu quả tuyệt đối, nhất là khi bệnh tạo thành dịch. Vaccine EV71 Việt Nam được thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III ngay tại trong nước, cho thấy khả năng bảo vệ tốt trước EV71 – điều mà giới nhi khoa đã mong đợi suốt nhiều thập kỷ.
Đối tượng, lịch tiêm và những điều cha mẹ cần nắm rõ
Thay vì hỏi “có nên tiêm không?”, cha mẹ nên chuyển sang câu hỏi thực tế hơn: “con mình có thuộc nhóm cần bảo vệ khẩn cấp không?”. Bộ Y tế đã thẩm định và cấp phép vaccine EV71 cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi – đúng nhóm tuổi có nguy cơ mắc bệnh nặng cao nhất. Lịch tiêm gồm 2–3 mũi, tùy theo độ tuổi bắt đầu tiêm, giúp tạo miễn dịch cao với nhiều kiểu gen EV71 đang lưu hành. Điều này đặc biệt ý nghĩa với trẻ đi nhà trẻ từ rất sớm, thường xuyên tiếp xúc nhóm đông bạn, hoặc đã từng mắc tay chân miệng nhưng vẫn có nguy cơ tái mắc do EV71 có nhiều phân nhóm. Vaccine tay chân miệng hiện được triển khai tại gần 300 trung tâm tiêm chủng VNVC, cùng với các chương trình hỗ trợ cho trẻ em, học sinh. Tuy nhiên, mỗi bé có lịch tiêm chủng riêng; cha mẹ cần chủ động trao đổi với bác sĩ tại cơ sở tiêm chủng để sắp xếp thời điểm tiêm, khoảng cách giữa các mũi và kết hợp với các vaccine khác một cách khoa học.
An toàn, hiệu quả: Giải đáp các lo lắng phổ biến của cha mẹ
Nhiều phụ huynh băn khoăn: vaccine tay chân miệng mới, liệu có an toàn và “có đáng” để đưa con đi tiêm? Đây là lo lắng hợp lý, nhưng nếu soi vào thực tế, lựa chọn trì hoãn tiêm thường mang rủi ro lớn hơn. Vaccine EV71 đã trải qua thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III tại Việt Nam, chứng minh khả năng bảo vệ tốt trước EV71 – tác nhân liên quan phần lớn ca bệnh nặng và tử vong. Các nghiên cứu tại nhiều quốc gia cho thấy vaccine đáp ứng miễn dịch cao với nhiều kiểu gen EV71, tức là không chỉ “đỡ lo” cho một mùa dịch. Cha mẹ cũng cần hiểu, không có vaccine nào bảo vệ tuyệt đối 100%; vaccine EV71 Việt Nam là thêm một lớp phòng vệ mạnh mẽ, kết hợp cùng vệ sinh cá nhân, khử khuẩn đồ chơi, theo dõi triệu chứng sớm. Khi bệnh tay chân miệng đang gia tăng và biện pháp thông thường khó đạt hiệu quả tuyệt đối, đặt niềm tin vào tiêm chủng trẻ em là lựa chọn hợp lý và có cơ sở khoa học.
Khi nào nên đưa trẻ đi tiêm và cha mẹ cần chuẩn bị gì?
Thông điệp quan trọng ở thời điểm này: nếu con bạn còn trong độ tuổi từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi, hãy chủ động sắp xếp thời gian tư vấn và tiêm phòng tay chân miệng EV71 sớm, thay vì chờ dịch bùng lên rồi mới lo lắng. Thực tế đã có nhiều gia đình “chờ vaccine này lâu lắm rồi”, khi chứng kiến con từng mắc tay chân miệng với lở loét, sốt, co giật và những đêm hoảng hốt. Sự xuất hiện của vaccine phòng tay chân miệng mở thêm một giải pháp phòng bệnh cho trẻ nhỏ, đặc biệt nhóm dưới 6 tuổi, nhưng không thay thế các biện pháp vệ sinh và phòng lây nhiễm thông thường. Tốt nhất, cha mẹ nên: đặt lịch sớm tại cơ sở tiêm chủng, mang theo sổ tiêm để bác sĩ đánh giá lịch sử tiêm chủng; quan sát sức khỏe trẻ trước ngày tiêm; và tuân thủ hướng dẫn theo dõi sau tiêm. Trong bối cảnh bệnh tay chân miệng gia tăng, lựa chọn chủ động phòng bệnh tay chân miệng bằng vaccine tay chân miệng EV71 là bước đi thể hiện trách nhiệm và tầm nhìn dài hạn của cha mẹ đối với sức khỏe con mình.
