Sức mua iPhone không còn bảo đảm giá thấp
Quyền mặc cả của Apple với nhà cung cấp bộ nhớ là lợi thế thương lượng từng dựa trên sức mua lớn, nhưng đang suy yếu khi nhu cầu chip cho trí tuệ nhân tạo làm nguồn cung khan hiếm hơn. Đây là thay đổi đáng chú ý, không phải bằng chứng rằng Apple đã mất ảnh hưởng trên toàn bộ chuỗi cung ứng.
Apple từng biến quy mô iPhone thành đòn bẩy trong các cuộc đàm phán linh kiện. Khi iPhone phổ biến, hãng mở rộng mạng lưới mua hàng và nắm hơn 20% thị phần bộ nhớ flash toàn cầu. Theo thông tin được dẫn lại từ một bài viết của Wall Street Journal, Apple từng đặt hàng bộ nhớ flash với giá thấp nhưng tránh cam kết, rồi hủy đơn khi giá thị trường giảm. Cách làm ấy khiến nhà cung cấp phải cạnh tranh để giữ đơn hàng.
Thế cân bằng đổi khác khi giá bộ nhớ flash giảm mạnh năm 2023 rồi tăng vọt trong làn sóng AI. Theo ước tính của TechInsights, Apple có thể phải chi gấp bốn lần vào năm 2026 để mua lượng bộ nhớ flash tương đương năm trước. Con số này cho thấy áp lực nguồn cung đang bào mòn lợi thế giá, dù chưa thể đại diện cho mọi linh kiện trong chuỗi cung ứng iPhone.
AI trao cho nhà cung cấp thêm lựa chọn
Cơn sốt AI thay đổi cuộc chơi vì các trung tâm dữ liệu hút lượng lớn DRAM, trong khi nguồn cung không thể tăng ngay theo nhu cầu. Các hãng lớn như Samsung và SK Hynix đã nâng giá hợp đồng, còn nhà cung cấp Apple có thêm lý do để đòi điều kiện tốt hơn. Khi hàng khan hiếm, họ có thể ưu tiên khách hàng và hợp đồng phù hợp với công suất sẵn có, thay vì xem đơn hàng từ Apple là lựa chọn không thể bỏ qua.
Điều đó làm suy yếu cách mặc cả dựa trên quy mô: một đơn hàng lớn vẫn có giá trị, nhưng không còn tự động khiến nhà cung cấp chấp nhận mọi yêu cầu. Những đối tác Apple từng coi việc gia nhập chuỗi cung ứng của hãng là bước ngoặt; Luxshare Precision, Lens Technology và Goertek đều tăng trưởng đáng kể sau khi trở thành nhà cung cấp. Tuy vậy, lợi ích từ đơn hàng lớn không xóa được thực tế rằng khi năng lực sản xuất được săn đón bởi nhiều bên, nhà cung cấp có quyền cân nhắc khách hàng nào đáng ưu tiên.
Vì thế, việc Apple tìm thêm nguồn cung không chỉ là bài toán đa dạng hóa. Nguồn cung thay thế còn giúp hãng tạo sức ép trong đàm phán với các nhà cung cấp hiện tại. Nhưng nếu ứng viên mới cũng đang phân bổ sản lượng cho khách hàng khác, lựa chọn đó có thể không đủ để khôi phục quyền định giá như trước.
CXMT từ chối hai lần: dấu hiệu đáng chú ý, chưa phải phán quyết
Trường hợp ChangXin Memory Technologies (CXMT) là dấu hiệu rõ nét về sự thay đổi quyền thương lượng. Trong chưa đầy ba tháng, công ty Trung Quốc này hai lần không đạt thỏa thuận với Apple. Lần đầu, vào tháng 8/2026, Apple đề nghị CXMT hạ giá chip LPDDR5X xuống dưới mức của Samsung và SK Hynix; CXMT không chấp nhận. Ở lần tiếp xúc sau, hãng được cho là từ chối báo giá DRAM cho Apple thay vì tiếp tục thương lượng.
CXMT có cơ sở để không phụ thuộc vào một khách hàng lớn: khoảng 90% công suất hiện dành cho khách hàng nội địa như Huawei, Xiaomi và Lenovo. Khi các trung tâm dữ liệu AI hút DRAM, công suất và khả năng phân bổ hàng trở thành lợi thế. Tuy nhiên, từ chối một đề nghị cụ thể không đồng nghĩa CXMT đã khép lại cánh cửa hợp tác hay toàn bộ nhà cung cấp có thể đối đầu Apple.
CXMT đang mở rộng sản xuất: công suất wafer DRAM hàng tháng được ước tính khoảng 320.000 đơn vị, có thể tăng lên 420.000 vào năm 2027, với mục tiêu dài hạn vượt 500.000. Nếu năng lực tăng và công nghệ tiến bộ, hai bên vẫn có thể quay lại bàn đàm phán. Đây là lý do nên xem vụ việc như một tín hiệu về cán cân thương lượng, không phải kết luận bao trùm về chuỗi cung ứng iPhone.
Cán cân đổi chiều, nhưng không đồng đều
Apple chưa mất sức mạnh mua hàng; điều đang suy giảm là khả năng biến quy mô ấy thành mức giá thấp trong mọi cuộc thương lượng. Nhu cầu linh kiện AI khiến một số nhà cung cấp có thêm khách hàng, thêm lý do giữ giá và thêm quyền chọn hợp đồng. CXMT cho thấy một doanh nghiệp có thị trường nội địa và nguồn cầu mạnh không nhất thiết phải nhận mọi điều kiện để được bước vào mạng lưới của Apple.
Dẫu vậy, bộ nhớ chỉ là một phần của hệ sinh thái linh kiện, còn mỗi đối tác có công suất, sản phẩm và mức phụ thuộc vào Apple khác nhau. Một lần từ chối báo giá không chứng minh các nhà cung cấp khác cũng có thể làm như vậy; cũng không chứng minh Apple đã hết khả năng gây sức ép. Kết luận hợp lý hơn là lợi thế thương lượng đang dịch chuyển ở một số phân khúc, trong lúc cuộc cạnh tranh về nguồn cung tiếp tục định hình điều kiện hợp tác.
AI không xóa bỏ quyền lực mua hàng của Apple, nhưng khiến quyền lực ấy bớt tuyệt đối. Khi linh kiện khan hiếm và nhà cung cấp có lựa chọn thay thế, Apple phải thương lượng trong một thế cân bằng hơn. Câu chuyện CXMT đáng chú ý chính vì nó báo hiệu sự đổi chiều ấy—nhưng chưa đủ để tuyên bố toàn bộ chuỗi cung ứng đã quay lưng với Apple.
