Ẩm thực Việt: từ món “khó ăn” đến trải nghiệm gây nghiện
Ẩm thực Việt Nam là hệ thống món ăn và gia vị truyền thống phong phú, trong đó nhiều món có mùi vị mạnh, cách chế biến cầu kỳ và cách thưởng thức gắn chặt với đời sống địa phương, khiến du khách nước ngoài ban đầu dễ e dè nhưng sau khi trải nghiệm trực tiếp thường chuyển sang yêu thích và bị chinh phục.Đằng sau những đĩa cơm nhà, nồi lẩu quê hay bát phở trên vỉa hè là một năng lực đặc biệt: làm du khách thay đổi quan niệm về ẩm thực Việt chỉ sau vài miếng đầu tiên. Những câu chuyện của chàng trai Hàn Quốc mê mắm Việt Nam và vị khách Nhật “đổ gục” vì phở gà Hà Nội cho thấy du khách nước ngoài ẩm thực Việt không chỉ dừng ở mức tò mò, mà đang bước sang vùng cảm xúc sâu hơn. Từ đó, ẩm thực truyền thống Việt nổi lên như một ngôn ngữ mềm nhưng mạnh, đủ sức sửa lại những định kiến lâu nay về món Việt là “khó ăn”, “nặng mùi” hay “ít chiều sâu hương vị”.
Chàng trai Hàn và cú “quay xe” ngoạn mục trước mắm Việt Nam
Jongrak – vlogger người Hàn sống tại Việt Nam – thừa nhận từng “coi thường” món Việt, cho rằng lần đầu ăn rất dễ chê, nhưng đến lần thứ hai thì có thể thành nghiện. Để tự thử thách mình, anh chọn đúng ba món xoay quanh mắm Việt Nam: lẩu mắm, mực khô chiên nước mắm và thịt kho mắm ruốc, những món ngay cả nhiều người Việt cũng đánh giá là kén người thưởng thức.Điều thú vị là từ thái độ e dè ban đầu, chỉ sau một lần trải nghiệm, Jongrak lại trở thành “fan cứng” của ẩm thực Việt Nam. Tại quán lẩu mắm ẩn mình ở số 316 Nguyễn Văn Đậu, Bình Thạnh, anh gọi một nồi lẩu mắm giá 300.000 đồng, đầy thịt heo, cá lớn, bạch tuộc, mực, tôm và rau như khổ qua, cà tím. Theo anh, “bún mắm phù hợp với người mới làm quen, còn lẩu mắm là dành cho người thực sự biết ăn”. Cách anh múc nước lẩu, phân tích đủ vị cay, ngọt, mặn cùng mùi mắm, rồi hào hứng kết hợp rau, bún khiến nhiều khán giả Việt phải nể độ sành mắm của một du khách nước ngoài ẩm thực Việt.
Từ phở “không nước” đến lời hứa ăn liền 3 bát phở gà Hà Nội
Trên một con phố nhỏ Lãn Ông, Hà Nội, một chàng trai Nhật từng trải qua cảm giác hụt hẫng khi gọi phở gà trộn mà trước mắt lại là bát phở “không có nước” như hình dung ban đầu. Với một người quen hình ảnh phở là bánh phở chan trong nước dùng nóng, đó là cú lệch chuẩn không dễ chấp nhận. Nhưng chỉ sau miếng đầu tiên, định kiến ấy sụp đổ hoàn toàn.Bát phở gà Hà Nội anh ăn có bánh phở mềm, thịt gà xé, rau thơm, hành khô, lạc rang; khi trộn, nước xốt chua ngọt bám đều vào từng sợi phở, tạo cảm giác thanh mát nhưng có chiều sâu. Anh so sánh món này với Abura Soba của Nhật, nhưng nhấn mạnh phở gà trộn “nhẹ nhàng hơn” nhờ rau và vị xốt. Đỉnh điểm của cơn mê là câu ví von: ăn gà Hà Nội giống như đang “say nắng một cô bé kém tuổi có nụ cười rạng rỡ” và lời hứa “lần tới, tôi nhất định sẽ ăn liền 3 bát tại quán và mua mang về thêm 3 bát nữa”. Tại quán phở gà trộn hơn 20 năm, giá phở trộn kèm nước gà lườn khoảng 55.000 đồng, phở trộn đùi gà xé khoảng 65.000 đồng, nộm gà 80.000 đồng, chân gà rút xương khoảng 50.000 đồng/phần, bún thang 55.000–65.000 đồng, lòng mề trứng non 75.000 đồng/phần.
Khi ẩm thực truyền thống Việt thay đổi nhận thức du khách
Điểm gặp nhau giữa câu chuyện Jongrak và Hitoshi không nằm ở yếu tố “lạ miệng” mà ở khoảnh khắc họ nhận ra ẩm thực truyền thống Việt có chiều sâu hơn mọi định kiến ban đầu. Jongrak từng khẳng định có những món Việt lần đầu ăn dễ chê, nhưng đến lần thứ hai lại khiến người ta đổi suy nghĩ và thành nghiện; Hitoshi thì thừa nhận mọi hình dung về phở đã sụp đổ chỉ sau miếng phở gà trộn đầu tiên.Đáng nói, cả hai không chọn những phiên bản “an toàn” mà chủ động bước vào thế giới mắm, lẩu mắm, mực chiên nước mắm, thịt kho mắm ruốc hay phở gà trộn – những món có mùi vị đặc trưng, thậm chí khó nhằn. Qua cách Jongrak kiên nhẫn tìm hiểu từng cách ăn, phân biệt bún mắm với lẩu mắm, và sự say sưa của Hitoshi khi gắp từng sợi phở, có thể thấy ẩm thực Việt Nam thu hút du khách nước ngoài ẩm thực Việt không phải bằng lời quảng bá hoa mỹ, mà bằng trải nghiệm ăn uống thực tế tại địa phương: quán lẩu mắm kín tiếng trong hẻm, quán phở gà hơn 20 năm tuổi trên phố cổ. Chính độ “đời thường” ấy khiến món Việt có sức thuyết phục cao hơn bất cứ chiến dịch truyền thông nào.
Kết luận: sức hút của món Việt nằm ở trải nghiệm và sự thành thật
Nhìn lại, điều khiến các câu chuyện về mắm Việt Nam và phở gà Hà Nội đáng chú ý không phải là lượt xem, mà là cách chúng cho thấy ẩm thực truyền thống Việt đủ sức làm du khách “quay xe” khỏi định kiến cũ. Jongrak từ chỗ coi thường món Việt, sau một nồi lẩu mắm 300.000 đồng, phần mực khô chiên nước mắm giá 100.000 đồng và thịt kho mắm ruốc đã nhận mình là “fan cứng” và còn bất ngờ vì nhiều người Việt không ăn được mắm. Hitoshi từ chỗ hụt hẫng vì bát phở không nước đến chỗ muốn ăn liền 3 bát và mua thêm 3 bát mang về.Những phản ứng tự nhiên, không “nâng điểm chỉ vì đó là đặc sản Việt” cho thấy khi món ăn đủ ngon, đủ cá tính, sự thành thật của du khách mới là lời khen mạnh nhất. Và đó là thông điệp rõ ràng: nếu muốn ẩm thực Việt Nam tiếp tục chinh phục thế giới, hãy để các món ăn ở đúng nơi chúng sinh ra – trên bàn ăn đời thường, trong những quán nhỏ địa phương – và để chính trải nghiệm thực tế lên tiếng.
