Sốc nhiệt marathon: khi đam mê chạm ngưỡng sinh tử
Sốc nhiệt marathon là tình trạng thân nhiệt tăng quá cao khi chạy cự ly dài trong điều kiện nóng ẩm, khiến cơ thể mất khả năng tự điều hòa, dẫn đến rối loạn chức năng cơ quan, đặc biệt là não, gan, thận và có thể gây co giật, hôn mê hoặc tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Câu chuyện của Rinat – vận động viên người Kazakhstan – là một lời nhắc cảnh tỉnh mạnh mẽ cho cộng đồng yêu chạy bộ đường dài. Ngày 10/4/2025, sau khi hoàn thành cự ly 42km tại một giải marathon ở Việt Nam, người đàn ông 32 tuổi đổ gục, co giật và rơi vào hôn mê ngay sau cuộc đua. Từ khoảnh khắc đó, marathon không còn là bức ảnh lãng mạn về nỗ lực và đích đến, mà là cuộc đấu giành lại mạng sống trong phòng hồi sức của bệnh viện.
Một tháng nằm viện: Cuộc chiến với suy gan, suy thận
Chấn thương chạy bộ trong trường hợp của Rinat không dừng lại ở vài cơ bắp căng cứng hay bong gân nhẹ, mà là sự sụp đổ toàn thân do sốc nhiệt marathon kéo dài. Sau khi được cấp cứu tại bệnh viện tuyến dưới, anh nhanh chóng được chuyển đến Khoa Hồi sức tích cực Khu D của Bệnh viện Chợ Rẫy, trong tình trạng phải thở máy, lọc máu và hỗ trợ đa cơ quan để duy trì sự sống. Theo hồ sơ bệnh án, Rinat bị suy gan và suy thận nặng, buộc phải tiếp tục lọc máu và điều trị hỗ trợ chức năng gan trong gần một tháng, trong đó có khoảng 2 tuần nằm tại khu hồi sức tích cực trước khi các chỉ số sinh hiệu dần ổn định. "Tôi đến Việt Nam với tư cách là một vận động viên nước ngoài và khi điều tồi tệ ập đến, các bạn đã làm tất cả những gì có thể để cứu mạng tôi", anh viết trong thư cảm ơn.
Hơn một năm phục hồi sau marathon và cái nhìn mới về an toàn
Rinat không chỉ sống sót, anh còn bước được ra khỏi vai “bệnh nhân nguy kịch” để trở lại làm người chạy bộ. Sau thời gian điều trị, các bác sĩ rút ống nội khí quản, anh tự thở khí trời và các chỉ số sinh hiệu ổn định. Gần một tháng sau, Rinat trở về Kazakhstan, bắt đầu hành trình phục hồi sau marathon kéo dài hơn một năm, với những buổi tái khám, theo dõi chức năng gan thận và tập luyện điều độ. Trong bức thư gửi bác sĩ, anh cho biết mình đã “trở lại với cuộc sống bình thường và có thể chạy bộ. Thận của tôi đã phục hồi”. Đáng chú ý, bác sĩ chuyên khoa thận thông báo anh không cần tiếp tục điều trị. Đây không chỉ là kết thúc có hậu cho một ca sốc nhiệt marathon, mà còn là minh chứng rằng với can thiệp y khoa kịp thời và phục hồi kiên trì, người bệnh vẫn có thể trở lại đường chạy.
Câu chuyện Rinat và lời cảnh báo cho các giải marathon đường dài
Ở góc độ cá nhân, Rinat nói rằng điều quý giá nhất sau biến cố là được trở về với gia đình, tiếp tục làm việc và chạy bộ như trước. Nhưng ở góc độ cộng đồng chạy bộ, câu chuyện này phải trở thành lời nhắc về an toàn marathon, thay vì chỉ là một tin tức gây xúc động rồi bị lãng quên. Sốc nhiệt không phân biệt vận động viên chuyên nghiệp hay phong trào; nó tấn công bất kỳ ai đánh giá thấp thời tiết, không chuẩn bị đủ nước, điện giải, năng lực thể chất hoặc cố chấp lao qua giới hạn. Đường chạy 42km tại Việt Nam, với khí hậu nóng ẩm, là môi trường lý tưởng cho những ca sốc nhiệt tương tự nếu ban tổ chức, bác sĩ và người tham gia không coi nhiệt độ là yếu tố rủi ro hàng đầu. Càng nhiều giải marathon đường dài được tổ chức, bài học từ Rinat càng cần được nhắc lại: không có thành tích nào đáng giá hơn một lá gan, một quả thận và một mạng người.
