Bám sát địa bàn để phòng ngừa từ sớm
Lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở là những thành viên tại xã, phường trực tiếp nắm tình hình khu dân cư, tuyên truyền pháp luật và phối hợp với công an địa phương xử lý sự việc ngay từ khi mới phát sinh. Ở Huế, vai trò ấy ngày càng đáng kể: hơn 3.300 thành viên đang tham gia lực lượng trên toàn thành phố sau hơn hai năm hoạt động. Đây không phải lực lượng thay thế công an, mà là mạng lưới gần dân giúp nối thông tin từ thôn, bản, tổ dân phố đến công an xã, phường. Giá trị lớn nhất nằm ở khả năng nhận ra bất thường trong đời sống thường ngày, trước khi mâu thuẫn hoặc vi phạm trở thành điểm nóng. Vì vậy, an ninh cơ sở Huế cần được nhìn nhận như công việc phòng ngừa liên tục, chứ không chỉ là những đợt ra quân.
Bối cảnh khiến cách làm này thêm cấp thiết. Đô thị hóa và sự mở rộng của dịch vụ, du lịch, thương mại tạo ra yêu cầu mới về an ninh, trật tự; trong chín tháng đầu năm 2026, năm phường Thuận Hóa, Phú Xuân, Kim Long, An Cựu và Hương An chiếm 55,32% số vụ phạm tội về trật tự xã hội, 63% số vụ ma túy và 41,51% số vụ phạm tội về kinh tế, chức vụ trên toàn thành phố. Những con số ấy cho thấy không thể dàn trải nguồn lực: cần bám đúng địa bàn, nhóm nguy cơ và tuyến, điểm nổi lên.
Phong trào “Ba nhất” phải hiện diện trong việc hằng ngày
Phong trào thi đua “Ba nhất” có ý nghĩa khi được chuyển thành những việc cụ thể: gần dân, tuyên truyền thường xuyên, nắm tình hình và phối hợp tuần tra. Tại Hưng Lộc, tổ bảo vệ an ninh, trật tự cùng Công an xã vận động người dân chấp hành pháp luật, giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; đồng thời tuyên truyền không săn bẫy động vật rừng, không khai thác lâm sản trái phép. Cách làm ấy giúp phòng ngừa tội phạm từ những hành vi và nguy cơ có thể nhận biết trong cộng đồng, thay vì chờ vi phạm xảy ra mới xử lý.
Ở bản Phúc Lộc, xã Hưng Lộc, 12 tổ với 61 thành viên phụ trách một địa bàn có 167 hộ, phần lớn là đồng bào Bru – Vân Kiều. Sự am hiểu phong tục, quan hệ xóm giềng và địa hình giúp họ tiếp cận người dân bằng trao đổi trực tiếp, đồng thời báo tin cho công an xã khi phát hiện vụ việc. Tại thôn Đông Sơn, xã A Lưới 4, thành viên tổ cơ sở phối hợp Công an xã tuần tra, kiểm soát địa bàn và bảo đảm an toàn giao thông. “Ba nhất” vì thế không nên chỉ là khẩu hiệu thi đua; thước đo của phong trào là người dân có tin cậy, hợp tác và chủ động tham gia giữ gìn trật tự hay không.
Phối hợp chặt, xử lý vụ việc từ khi mới manh nha
Hiệu quả của lực lượng cơ sở phụ thuộc vào đường dây phối hợp rõ ràng với công an xã, phường. Thành viên tổ nắm tình hình, phát hiện và báo cáo; công an hướng dẫn nghiệp vụ, xác minh và chủ trì giải quyết theo thẩm quyền. Sau hơn hai năm, lực lượng này đã cung cấp hàng nghìn nguồn tin có giá trị và hỗ trợ giải quyết hơn 1.000 vụ việc từ khi mới phát sinh. Đây là đóng góp đáng chú ý vì xử lý sớm có thể ngăn mâu thuẫn kéo dài, hạn chế nguy cơ tái diễn và giúp người dân yên tâm lao động, sản xuất.
Phối hợp cũng mở rộng sang công tác xã hội và phòng ngừa thanh thiếu niên vi phạm. Tại thôn Xuân Lộc, Công an xã Hưng Lộc, tổ an ninh cơ sở và Chi đoàn Thanh niên ra mắt mô hình “Ba cùng thanh, thiếu niên”: cùng quan tâm, cùng cảm hóa, cùng vươn lên. Cùng với tuyên truyền pháp luật và hỗ trợ người dân kích hoạt định danh điện tử mức độ 2 trên VNeID, cách tiếp cận này đưa lực lượng đến gần hơn với những vấn đề hằng ngày. Phòng ngừa không thể chỉ dựa vào tuần tra; cần tạo kênh để thanh thiếu niên, gia đình và khu dân cư được tiếp cận hỗ trợ trước khi vi phạm trở thành chuyện đã rồi.
Chuyển hóa địa bàn cần kết quả bền vững
Cuối tháng 10/2026, Ban Chỉ đạo 138 thành phố xác định năm phường Thuận Hóa, Phú Xuân, Kim Long, An Cựu và Hương An là địa bàn trọng tâm để chuyển hóa toàn diện tình hình an ninh, trật tự. Kế hoạch triển khai theo ba giai đoạn: trước hết tổng rà soát địa bàn, tuyến, điểm, cơ sở và nhóm đối tượng cần chuyển hóa; tiếp đó tập trung xử lý vấn đề; cuối cùng củng cố kết quả, khắc phục tiêu chí chưa đạt và duy trì quản lý thường xuyên để tình hình không phức tạp trở lại.
Bài học từ các khu dân cư là cần nối việc rà soát với sự hiện diện bền bỉ của lực lượng gần dân. Các địa phương được yêu cầu chú ý nhóm có nguy cơ vi phạm, trong đó có thanh thiếu niên bỏ học, thiếu việc làm, người sau cai nghiện và người có nguy cơ tái phạm. Khi tổ cơ sở chuyển thông tin kịp thời, công an xã, phường xử lý đúng chức năng và chính quyền giải quyết những nguyên nhân nằm ngoài phạm vi tuần tra, việc giữ gìn trật tự mới có chiều sâu. Bình yên khu dân cư không được đo bằng số lần ra quân, mà bằng việc vi phạm giảm, người dân an tâm sinh sống và điểm nóng không hình thành.
