Đoàn kết là nền móng của nhiệm kỳ mới
Liên hiệp Hội người Việt Nam tại châu Âu là mái nhà chung kết nối các tổ chức và cộng đồng người Việt trên khắp lục địa, đồng thời hỗ trợ hội nhập và duy trì liên hệ với quê hương. Tại Đại hội lần thứ ba ở Praha ngày 1/11, Liên hiệp xác định tăng cường đoàn kết cộng đồng là trọng tâm của chương trình nhiệm kỳ 2026–2031, bên cạnh phát huy người trẻ, kết nối trí thức và doanh nhân, gìn giữ bản sắc văn hóa. Định hướng này có sức nặng bởi một mạng lưới chỉ hữu ích khi những hội đoàn ở các quốc gia khác nhau có thể phối hợp và nâng đỡ nhau, thay vì hoạt động rời rạc. Đại hội diễn ra cùng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Văn hóa Việt Nam tại châu Âu và dịp kỷ niệm 10 năm thành lập Liên hiệp; bối cảnh ấy vừa nhìn lại chặng đường đã qua, vừa đặt ra yêu cầu biến tinh thần gắn bó thành hợp tác thiết thực.
Chủ tịch Hoàng Đình Thắng được bầu lại; đại hội bầu Ban Chấp hành gồm 73 thành viên và Ban Kiểm tra gồm 3 thành viên. Quy mô tổ chức này tạo cơ sở để quy tụ nhiều hội đoàn, nhưng con số tự nó không bảo đảm tiếng nói chung. Thước đo sẽ là khả năng duy trì phối hợp, tiếp cận những nhóm ít gắn bó với sinh hoạt hội và hỗ trợ đồng bào khi gặp khó khăn. Những hoạt động ứng phó COVID-19, khắc phục hậu quả thiên tai và giúp người Việt chịu ảnh hưởng từ xung đột tại Ukraine cho thấy đoàn kết có giá trị rõ nhất khi chuyển thành trợ giúp cụ thể.
Trao vai trò thực chất cho thế hệ trẻ
Đưa thế hệ trẻ vào trọng tâm là lựa chọn có tính quyết định đối với tương lai của các hội người Việt châu Âu. Người trẻ có thể kết nối cộng đồng với môi trường sở tại và quê hương, nhưng họ cần cơ hội tham gia, chứ không chỉ được xem là đối tượng thụ hưởng. Nghị quyết nhiệm kỳ mới đặt việc củng cố hội đoàn cơ sở và phát huy người trẻ trong nhóm năm nhiệm vụ; các đại biểu cũng đề xuất xây dựng mạng lưới thanh niên, sinh viên và trí thức trẻ người Việt trên toàn châu Âu. Đây là bước đi đúng hướng: mạng lưới bền vững cần tạo chỗ cho thế hệ kế tiếp đảm nhận công việc, đóng góp ý tưởng và hình thành quan hệ vượt ra ngoài phạm vi một hội hay một quốc gia.
Để sự tham gia ấy có ý nghĩa, việc giữ tiếng Việt cần gắn với cơ hội tìm hiểu lịch sử, phát triển năng lực và đảm nhận trách nhiệm trong cộng đồng. Đại sứ Việt Nam tại Cộng hòa Séc Dương Hoài Nam kêu gọi tạo thêm điều kiện để người trẻ học tiếng Việt, hiểu lịch sử dân tộc và trở thành những công dân có trách nhiệm, đồng thời là cầu nối giữa Việt Nam với châu Âu. Đây không chỉ là việc tổ chức lớp học hay sự kiện văn hóa. Các hội đoàn cần tạo những vai trò lâu dài, để người trẻ cùng thiết kế hoạt động và kết nối với bạn bè đồng trang lứa. Nếu thiếu cơ hội thực chất, ưu tiên dành cho thanh niên sẽ khó chuyển thành sức sống mới cho cộng đồng.
Kết nối kinh doanh, trí thức và gìn giữ văn hóa
Kết nối doanh nhân và trí thức là phần bổ sung thiết thực cho mục tiêu đoàn kết: các mối liên hệ nghề nghiệp, chuyên môn và kinh doanh có thể mở rộng năng lực hợp tác giữa các cộng đồng. Nghị quyết nhiệm kỳ 2026–2031 xác định kết nối trí thức và doanh nhân là một trong năm nhiệm vụ, bên cạnh chăm lo gia đình, phụ nữ, bảo tồn tiếng Việt, tổ chức hoạt động văn hóa, ngoại giao nhân dân và tăng cường truyền thông cộng đồng. Trọng tâm không nên dừng ở danh sách liên lạc hay cuộc gặp định kỳ. Liên hiệp cần khuyến khích chương trình hợp tác có mục tiêu rõ ràng, tận dụng kiến thức và kinh nghiệm của người Việt tại từng nước, đồng thời mở đường để thế hệ trẻ tiếp cận mạng lưới này.
Bản sắc văn hóa vẫn là sợi dây gắn kết, không phải phần trang trí bên lề chương trình. Tiếng Việt, lịch sử và truyền thống giúp các thế hệ duy trì liên hệ với nguồn cội; giao lưu văn hóa và hoạt động cộng đồng cũng góp phần giới thiệu hình ảnh Việt Nam tại nơi sinh sống. Đại sứ Dương Hoài Nam ghi nhận những đóng góp từ kết nối cộng đồng, hỗ trợ người gặp khó khăn, khuyến học đến gìn giữ tiếng Việt và văn hóa truyền thống, đồng thời kêu gọi đổi mới cách làm, tăng phối hợp và xây dựng chương trình hợp tác có tác động lâu dài. Thách thức là giữ được bản sắc trong khi khuyến khích hội nhập. Hai mục tiêu không đối nghịch: cộng đồng càng tự tin về cội nguồn càng có thể đóng góp chủ động cho xã hội sở tại.
Mái nhà chung phải được đo bằng việc làm
Sau một thập kỷ xây dựng, Liên hiệp từng bước khẳng định vai trò mái nhà chung, kết nối các tổ chức và cộng đồng người Việt, hỗ trợ hội nhập, gìn giữ bản sắc và duy trì gắn bó với quê hương. Chặng đường ấy tạo nền tảng đáng kể, nhưng chương trình mới sẽ được đánh giá qua kết quả mà người dân cảm nhận được: hội đoàn cơ sở có vững hơn không, người trẻ có thêm vai trò không, các gia đình được quan tâm ra sao và những kết nối chuyên môn có tạo ra hợp tác bền lâu không. Đại biểu cũng đề xuất tăng hỗ trợ gia đình và phụ nữ, thúc đẩy việc dạy và học tiếng Việt, đồng thời phát triển mạng lưới thanh niên và trí thức trẻ.
Liên hiệp đã cho thấy giá trị của mình trong lúc cộng đồng cần hỗ trợ, từ đại dịch đến thiên tai và xung đột; chặng tiếp theo đòi hỏi năng lực phối hợp thường xuyên hơn, không chỉ phản ứng khi khủng hoảng xảy ra. Với cộng đồng người Việt phân bố ở nhiều quốc gia, đoàn kết cộng đồng không thể chỉ là khẩu hiệu tại đại hội. Nó phải hiện diện trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng, chia sẻ nguồn lực và tạo không gian để các thế hệ cùng tham gia. Nếu kết nối kinh doanh được đặt song hành với gìn giữ văn hóa và trao quyền cho người trẻ, mái nhà chung sẽ vừa giữ được cội nguồn, vừa giúp cộng đồng tiến xa hơn trong xã hội sở tại.
