Khởi công cầu Đồng Nai: hai dự án, một bước ngoặt vùng đô thị
Cầu Cát Lái Long Hưng là hai cây cầu dây văng quy mô lớn vừa được khởi công, được thiết kế 8 làn xe mỗi cầu và tổng vốn đầu tư hơn 36.700 tỷ đồng, nhằm tăng cường kết nối TP.HCM Đồng Nai, thay thế phà Cát Lái và bổ sung tuyến đường chiến lược đến cảng Long Thành cùng các trục giao thông liên vùng.
Ngày 29/9, UBND TP Đồng Nai phối hợp cùng liên danh nhà đầu tư tổ chức lễ khởi công hai dự án cầu Cát Lái và cầu Long Hưng theo phương thức PPP, mở thêm các tuyến kết nối quan trọng giữa TP.HCM và TP Đồng Nai. Đây không phải những công trình giao thông đơn lẻ mà là mắt xích hạ tầng được quy hoạch như trục xương sống mới của vùng đô thị – công nghiệp – logistics hai bờ sông Đồng Nai. Tổng mức đầu tư toàn bộ hai dự án hơn 36.700 tỷ đồng, trong đó cầu Cát Lái hơn 24.000 tỷ đồng và cầu Long Hưng hơn 12.700 tỷ đồng. Với quy mô và vị trí, sự kiện khởi công này đánh dấu một bước ngoặt về tư duy kết nối vùng thay vì chỉ vá víu các tuyến đường hiện hữu.
Cầu Cát Lái: kỷ lục tĩnh không 55 m và bài toán kỹ thuật siêu sâu
Nếu phải chọn một biểu tượng kỹ thuật của đợt khởi công cầu Đồng Nai lần này, đó chắc chắn là cầu Cát Lái. Tuyến cầu dài hơn 11,6 km nối nút giao Mỹ Thủy trên Vành đai 2 (phường Cát Lái, TP.HCM) với cao tốc Bến Lức – Long Thành tại xã Đại Phước (TP Đồng Nai), trong đó phần cầu chính và cầu dẫn dài khoảng 3,6–3,65 km. Công trình được thiết kế 6 làn xe cơ giới, 2 làn xe thô sơ, vận tốc 80 km/h, sử dụng kết cấu vĩnh cửu bằng thép, bê tông cốt thép và bê tông cốt thép dự ứng lực.
Điểm gây chú ý nhất là nhịp chính dài 450 m với tĩnh không thông thuyền 55 m – thuộc nhóm cao nhất Việt Nam, cho phép tàu container tải trọng đến 60.000 DWT đi qua. Đây là câu trả lời rõ ràng cho yêu cầu đảm bảo giao thông đường thủy và hoạt động cảng lâu dài trên sông Đồng Nai. Theo nguồn tin dự án, “cầu Cát Lái có tĩnh không 55 m, đáp ứng tàu 60.000 DWT và được xem là một trong những cầu có tĩnh không cao nhất nước”. Để đạt được thông số này, công trình phải dùng dầm thép liên hợp kháng gió động và hệ móng cọc siêu sâu xuyên qua tầng địa chất phức tạp, thi công giữa tuyến đường thủy có mật độ tàu thuyền cao – một bài toán tổ chức thi công đầy thách thức.
Cầu Long Hưng: cầu dây văng một mặt phẳng dây rộng nhất Việt Nam
Nếu Cát Lái là kỷ lục về tĩnh không, cầu Long Hưng lại là bước thử sức với công nghệ cầu dây văng một mặt phẳng dây đầy tham vọng. Tuyến dài khoảng 9,8 km, trong đó cầu chính và cầu dẫn dài khoảng 3,5 km, nối phường Long Phước (TP.HCM) với xã An Phước (TP Đồng Nai) và điểm cuối giao với cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu. Cầu có 6 làn xe cơ giới, 2 làn xe hỗn hợp, bề rộng mặt cầu 37 m, vận tốc thiết kế 80 km/h – quy mô đủ để trở thành hành lang giao thông chủ lực mới song song các tuyến hiện hữu.
Kết cấu dây văng một mặt phẳng dây với nhịp chính 350 m, tháp cầu cao 175 m đưa Long Hưng trở thành cầu một mặt phẳng dây hoàn chỉnh thứ hai tại Việt Nam, sau Bãi Cháy, đồng thời là cầu một mặt phẳng dây có bề rộng lớn nhất nước khi hoàn thành. Hai trụ tháp mang hình tượng “Song kiếm hợp bích”, chân tách biệt và hội tụ ở đỉnh, kết hợp phù điêu gốm Biên Hòa và hệ chiếu sáng LED, thể hiện rõ tham vọng biến cây cầu thành biểu tượng cảnh quan chứ không chỉ là công trình kỹ thuật. Các mô hình cầu đã được thử nghiệm trong hầm gió tại Hoa Kỳ và Đan Mạch để kiểm tra tác động của gió, độ ổn định và an toàn trong thi công và khai thác – một bước đi cho thấy tư duy coi trọng an toàn dài hạn hơn sự tiết kiệm ngắn hạn.
Tác động kết nối: từ phà Cát Lái đến mạng lưới sân bay Long Thành
Điểm đáng nói nhất của hai cây cầu không nằm ở chiều dài hay chiều cao, mà ở việc chúng thay đổi cách kết nối vùng TP.HCM Đồng Nai. Theo quy hoạch, cầu Cát Lái và cầu Long Hưng là các mắt xích quan trọng trong mạng lưới kết nối TP.HCM – TP Đồng Nai. Chúng được kỳ vọng giảm tải đáng kể cho phà Cát Lái, Xa lộ Hà Nội, Quốc lộ 51 và cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây – những tuyến đã quá quen thuộc với cảnh kẹt xe và ùn tắc. Nói cách khác, người dân và doanh nghiệp sẽ có hai trục mới để di chuyển hàng hóa, thay vì chen chúc trên những tuyến đã quá tải nhiều năm.
Về logistics, hai cầu là bước mở rộng không gian phát triển đô thị – công nghiệp – logistics dọc sông Đồng Nai, kết nối trực tiếp các khu vực cảng và đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Cầu Long Hưng, nối thẳng Long Phước với An Phước, góp phần giảm áp lực cho Xa lộ Hà Nội, cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây và tăng kết nối với sân bay Long Thành. Khi sân bay đi vào khai thác, việc đã có sẵn hai trục cầu này sẽ là lợi thế chiến lược: luồng di chuyển hành khách, hàng hóa không bị bó buộc vào một vài tuyến đường, giúp cả khu vực tận dụng được “hiệu ứng sân bay” thay vì để lợi ích tập trung vào một số điểm nóng bất động sản.
Tiến độ đến 2029: thách thức không chỉ nằm ở kỹ thuật
Cả hai dự án cầu được triển khai xây dựng từ năm 2026, dự kiến hoàn thành và đưa vào khai thác năm 2029. Về mặt kỹ thuật, các giải pháp móng cọc siêu sâu, kết cấu dây văng chịu xoắn, thử nghiệm hầm gió, thi công trên tuyến đường thủy dày đặc tàu thuyền đều là thách thức đã được nhận diện rõ. Tuy nhiên, điểm mấu chốt để không lặp lại kịch bản chậm tiến độ các dự án hạ tầng trước đây lại nằm ở khâu giải phóng mặt bằng và phối hợp giữa các địa phương. Cơ quan quản lý dự án đã nhấn mạnh kế hoạch phối hợp với các cơ quan, địa phương, nhà đầu tư và nhà thầu để tháo gỡ vướng mắc, phấn đấu bàn giao mặt bằng sớm, đồng bộ.
Nếu giải bài toán mặt bằng và vốn theo đúng cam kết, mốc 2029 không chỉ là thời điểm hoàn thành hai cây cầu, mà còn là thời điểm định hình lại bản đồ giao thông khu Đông TP.HCM Đồng Nai. Người dân sẽ cảm nhận rõ sự khác biệt: từ cảnh chờ phà Cát Lái đến việc đi lại liên vùng bằng những cầu dây văng hiện đại; doanh nghiệp logistics có thêm hành lang vận tải mới; sân bay Long Thành được “cắm rễ” vào mạng lưới kết nối đường bộ đa dạng thay vì một vài tuyến độc đạo. Trong bối cảnh đô thị vùng đang phát triển nóng, câu hỏi không còn là “có cần xây cầu hay không”, mà là “chúng ta có dám đi nhanh và đi tới cùng với những chuẩn kỹ thuật cao như Cát Lái và Long Hưng hay không”.
