Hai cây cầu sau hàng chục năm chờ đợi: Bước ngoặt hay chỉ thêm một tuyến đường?
Cầu Cát Lái và cầu Long Hưng là hai công trình vượt sông Đồng Nai vừa được khởi công để tạo kết nối trực tiếp giữa TPHCM và Đồng Nai, với mục tiêu giảm tải các tuyến hiện hữu, mở thêm hành lang giao thông mới và thúc đẩy phát triển đô thị, công nghiệp, cảng biển cùng logistics trong vùng Đông Nam Bộ.
Sáng 29/9, UBND TP Đồng Nai phối hợp UBND TPHCM bấm nút khởi công dự án cầu Cát Lái và cầu Long Hưng, chấm dứt hàng chục năm chờ đợi của người dân hai bên bờ sông. Đây không chỉ là tin vui cho cư dân phụ thuộc vào phà Cát Lái, mà còn là tín hiệu mạnh mẽ cho chiến lược cơ sở hạ tầng giao thông liên vùng. Việc đưa cầu Cát Lái Long Hưng vào mạng lưới giao thông được kỳ vọng chia sẻ áp lực cho phà Cát Lái, xa lộ Hà Nội, quốc lộ 51 và cao tốc TPHCM – Long Thành – Dầu Giây. Tóm lại, hai cây cầu này là phép thử quan trọng: hoặc mở khóa động lực tăng trưởng mới, hoặc trở thành một dự án hạ tầng tốn kém nhưng tận dụng chưa hết.
Giảm nghẽn, mở hành lang mới: Logistical game-changer cho vùng Đông Nam Bộ
Nếu chỉ nhìn cầu Cát Lái như giải pháp thay phà, ta đã đánh giá thấp vai trò của nó. Khi hoàn thành, cầu này sẽ nối khu vực Cát Lái – trung tâm logistics lớn của TPHCM – với Nhơn Trạch và các khu vực phát triển của Đồng Nai, mở thêm không gian cho đô thị, công nghiệp, dịch vụ và thu hút đầu tư. Nói cách khác, đây là cây cầu gỡ nút thắt không gian phát triển chứ không chỉ gỡ nút thắt giao thông.
Việc cầu Cát Lái hình thành thêm một hướng lưu thông trực tiếp từ phía Đông TPHCM sang Đồng Nai, kết nối với hệ thống cao tốc và các đầu mối logistics, sẽ tạo một trục vận tải đường bộ mới gắn với cảng biển và mạng lưới kho bãi. Cùng lúc, cầu Long Hưng mở hướng kết nối từ phía Bắc, Đông Bắc TPHCM sang Đồng Nai và tiếp cận cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, biến khu vực này thành một hành lang logistics song song, giảm phụ thuộc vào các tuyến đã quá tải. Ai nhìn chiến lược logistics mà bỏ qua hai cây cầu này là bỏ qua một mảnh ghép then chốt của chuỗi cung ứng Đông Nam Bộ.
Thông suốt TPHCM – Đồng Nai: Từ chuyến phà Cát Lái đến mạng lưới cao tốc và sân bay
Kết nối TPHCM Đồng Nai từ lâu đã là bài toán nan giải khi mọi luồng xe đều dồn lên vài trục chính, dẫn đến ùn tắc kéo dài và chi phí logistics cao. Việc đưa hai cây cầu vào mạng lưới giao thông sẽ góp phần chia sẻ áp lực cho phà Cát Lái, xa lộ Hà Nội, quốc lộ 51 và cao tốc TPHCM – Long Thành – Dầu Giây. Điều này không chỉ có ý nghĩa với doanh nghiệp mà còn trực tiếp cải thiện chất lượng sống của người dân.
Người dân Đồng Nai kỳ vọng sau khi cầu Cát Lái khởi công, các chuyến đi sẽ thuận tiện hơn, hàng hóa lưu thông nhanh hơn, việc đi học, đi làm, khám chữa bệnh và thăm người thân giữa hai địa phương được rút ngắn. Về mặt kỹ thuật, cầu Cát Lái dài hơn 11,6 km, trong đó phần cầu chính và cầu dẫn khoảng 3,65 km, với 6 làn xe cơ giới và 2 làn xe thô sơ, vận tốc thiết kế 80 km/h. Trích dẫn đáng chú ý: "Toàn dự án dài hơn 11,6km, trong đó phần cầu chính và cầu dẫn dài khoảng 3,65km". Đây là năng lực đủ để hình thành một tuyến trung chuyển mới nối vành đai, cao tốc và các cảng.
Cầu Long Hưng và không gian đô thị gắn với sân bay Long Thành
Nếu Cát Lái là mũi đột phá từ phía Đông TPHCM, cầu Long Hưng chính là cánh tay nối vùng phía Bắc – Đông Bắc với trung tâm tăng trưởng mới quanh sân bay Long Thành. Toàn tuyến dự án dài khoảng 9,8 km, nối phường Long Phước của TPHCM với xã An Phước, TP Đồng Nai, điểm cuối giao trực tiếp với cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu. Nhờ đó, cầu Long Hưng trở thành một phần của mạng lưới bao quanh đô thị sân bay, không chỉ phục vụ xe cá nhân mà còn cả luồng xe công nghiệp và logistics.
Cầu Long Hưng được xác định là một mảnh ghép quan trọng trong định hướng phát triển đô thị sân bay Long Thành, lấy Cảng hàng không quốc tế Long Thành làm hạt nhân. Hai công trình vượt sông Đồng Nai này được kỳ vọng mở thêm các hướng kết nối chiến lược, tạo dư địa phát triển mới cho đô thị, công nghiệp, cảng biển, logistics và cả sân bay Long Thành. Quan điểm đáng chú ý là, theo lãnh đạo Đồng Nai, việc triển khai cầu Cát Lái thể hiện quyết tâm chính trị cao trong việc kết nối trực tiếp Đồng Nai với TPHCM, liên thông các trục giao thông chiến lược và tạo thuận lợi cho logistics, công nghiệp, dịch vụ cũng như thu hút đầu tư. Nhìn rộng ra, Long Hưng là minh chứng cho việc hạ tầng phải đi trước một bước nếu muốn đô thị sân bay không chỉ đẹp trên quy hoạch.
Chiến lược hạ tầng vùng: Cơ hội lớn nhưng không thiếu thách thức
Tổng mức đầu tư toàn bộ dự án cầu Cát Lái gần 37.000 tỷ đồng, trong đó dự án thành phần 2 gần 14.920 tỷ đồng theo phương thức PPP, triển khai từ năm 2026 và dự kiến hoàn thành, đưa vào khai thác năm 2029. Đây là con số cho thấy hai cây cầu không phải dự án đơn lẻ, mà là trụ cột trong chiến lược cơ sở hạ tầng giao thông nhằm đẩy mạnh thương mại và công nghiệp toàn vùng. Cầu Cát Lái Long Hưng vì thế phải được nhìn như tài sản chung của chuỗi cung ứng Đông Nam Bộ.
Các đơn vị liên quan khẳng định sẽ tập trung xử lý khó khăn, phấn đấu bàn giao mặt bằng sớm để nhà thầu thi công liên tục, bảo đảm tiến độ, chất lượng và an toàn công trình. Mục tiêu là tổ chức thi công liên tục, đồng bộ, để công trình hoàn thành theo kế hoạch, đạt yêu cầu về chất lượng, an toàn và hiệu quả đầu tư. Tuy vậy, thách thức không nhỏ: giải phóng mặt bằng, tích hợp với mạng lưới hiện hữu, quản lý phát triển đô thị dọc hành lang cầu để tránh tình trạng ‘tắc mới trên trục mới’. Kết luận hợp lý là: nếu địa phương đồng bộ quy hoạch, kiểm soát sử dụng đất và ưu tiên các dự án logistics – công nghiệp chất lượng, cầu Cát Lái và Long Hưng có thể trở thành cú hích hạ tầng hiếm có cho kết nối TPHCM Đồng Nai và cả vùng Đông Nam Bộ.
