Huyền tích Am Tiên: từ ngọn núi Nưa đến tham vọng tượng Phật cao nhất thế giới
Quần thể du lịch tâm linh và di tích lịch sử Am Tiên là một siêu dự án tại núi Nưa, Thanh Hóa, kết hợp tôn tượng Phật Đại Nhật Như Lai cao 167,5m, hệ thống cáp treo một dây 4 tuyến và các khu dịch vụ, sinh thái, nghỉ dưỡng trên diện tích gần 400ha, hướng tới trở thành điểm đến du lịch tâm linh Thanh Hóa mang tầm thế giới. Đây không chỉ là một công trình kiến trúc tôn tượng, mà là tuyên ngôn về cách Thanh Hóa muốn bước vào bản đồ du lịch tâm linh khu vực: bằng kỷ lục, bằng quy mô và bằng trải nghiệm tổng thể. Điểm đáng chú ý là dự án Huyền tích Am Tiên – Legend of Am Tiên được đầu tư với tổng vốn hơn 35.000 tỷ đồng, do Sun Group triển khai tại khu vực danh thắng đền Nưa – động Am Tiên, trên diện tích hơn 350ha. Việc một tập đoàn tư nhân rót vốn khổng lồ vào du lịch tâm linh cho thấy niềm tin rằng nhu cầu hành hương kết hợp nghỉ dưỡng sẽ bùng nổ, nếu có sản phẩm đủ khác biệt. Câu hỏi đặt ra không phải “có nên xây” mà là “xây để làm gì, cho ai và sẽ để lại di sản gì cho vùng đất này?”.
Tượng Phật 167,5m: kỷ lục thế giới và thông điệp quyền lực của kiến trúc tôn tượng
Tâm điểm của quần thể là tôn tượng Phật Đại Nhật Như Lai bằng đồng mạ bạc, với tổng chiều cao 167,5m gồm đế 45m, đài sen 13,6m và thân tượng 108,9m. Khi hoàn thành, công trình này sẽ vượt Trung Nguyên Đại Phật tại Hà Nam, Trung Quốc – hiện cao 153m cả bệ sen – để trở thành tượng Phật cao nhất thế giới. Đây là cuộc “đua kỷ lục” rất rõ ràng, và Việt Nam chọn tham gia bằng một biểu tượng đặt trên đỉnh núi Nưa. Về kiến trúc, công trình kiến trúc tôn tượng này không chỉ chơi trội bằng chiều cao. Bàn tay phải thủ ấn Vô Úy rộng 7,47m, tay trái thủ ấn Thí Nguyện dài 11,93m, tạo nên ngôn ngữ hình thể mạnh mẽ. Phía dưới là mái vòm Hoa sen trắng (White Lotus Dome) tích hợp trình chiếu ánh sáng 3D mapping và tháp cầu nguyện 35m với 300 lỗ sáo phát âm thanh thiền định khi gió lùa. Câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Với tổng chiều cao tính cả khối đế lên tới 167,5m, công trình này sẽ chính thức vượt qua Trung Nguyên Đại Phật". Việc hàng trăm nghệ nhân đúc đồng Việt Nam tham gia tạo tác, sau đó mạ bạc để tạo sắc trắng, cùng hồ cá Koi hơn 3.000 con ở không gian chuyển tiếp giữa tượng và mái vòm, cho thấy tham vọng biến nơi đây thành sân khấu thị giác khổng lồ. Câu hỏi là: sự hoành tráng này sẽ dẫn dắt người ta đến chiều sâu tâm linh, hay biến đức tin thành một trải nghiệm thị giác có vé vào cửa?
Cáp treo núi Thanh Hóa: xương sống hạ tầng cho một điểm đến hành hương – nghỉ dưỡng
Nếu tượng Phật là biểu tượng, thì hệ thống cáp treo núi Thanh Hóa chính là hạ tầng quyết định khả năng tiếp cận của du khách. Giai đoạn 1 của dự án tập trung vào Khu dịch vụ thương mại và Cáp treo Am Tiên, diện tích gần 32ha, tổng vốn gần 3.000 tỷ đồng, khởi công từ tháng 4/2025. Hệ thống cáp treo một dây được quy hoạch 4 tuyến, trong đó giai đoạn đầu triển khai 2 tuyến dài 1,2km và 1,5km, nối từ chân núi lên khu vực chân tượng Phật, băng qua những cánh rừng xanh. Nhà ga cáp treo lấy cảm hứng từ nón lá, mái đình, họa tiết áo dài – một lựa chọn đáng khen, vì ít nhất kiến trúc không bị “quốc tế hóa” vô hồn. Theo kế hoạch, tuyến cáp treo sẽ vận hành từ năm 2027, trở thành trục xương sống kết nối các hợp phần dịch vụ, văn hóa, tâm linh và nghỉ dưỡng, phục vụ nhu cầu tham quan, hành hương. Về mặt trải nghiệm, điều này nghĩa là du lịch tâm linh Thanh Hóa sẽ không còn gắn với leo núi vất vả, mà với hành trình cáp treo ngắm rừng, kết thúc ở một quảng trường khổng lồ dưới chân tượng. Tuy nhiên, chính sự tiện lợi này cũng đặt ra thách thức: khi hành hương trở nên quá dễ dàng, liệu chiều sâu trải nghiệm tâm linh có bị “du lịch hóa” thành một chuỗi check-in, mua sắm, ăn uống trên đỉnh núi?
Ba giai đoạn, 35.000 tỷ đồng: chiến lược dài hơi cho du lịch tâm linh Thanh Hóa đến 2030
Quần thể Huyền tích Am Tiên được thiết kế như một dự án nhiều lớp, chia thành 3 giai đoạn với tổng vốn đầu tư hơn 35.000 tỷ đồng. Giai đoạn 1: Khu dịch vụ thương mại và cáp treo quy mô 31,74ha, vốn 2.969 tỷ đồng. Giai đoạn 2: Khu dịch vụ du lịch và trục cảnh quan văn hóa rộng 58,62ha, vốn 9.634 tỷ đồng, nơi đặt trung tâm cảnh quan và tượng Phật Đại Nhật Như Lai. Giai đoạn 3: Khu du lịch sinh thái nghỉ dưỡng 295,64ha, vốn 22.429 tỷ đồng, với "Làng huyền tích" tái hiện hình tượng Bà Triệu, voi trắng, chiêng đồng, trống trận… Theo kế hoạch, hệ thống cáp treo sẽ vận hành từ 2027, các hạng mục trọng tâm như tôn tượng Phật được hoàn thiện trong giai đoạn 2, và toàn bộ quần thể dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Khi đi vào hoạt động, dự án được kỳ vọng thúc đẩy du lịch tâm linh, sinh thái, nghỉ dưỡng tại núi Nưa, mở rộng sức hút của Thanh Hóa với khách trong nước và quốc tế. Về chiến lược, đây là cách Sun Group Việt Nam đặt cược dài hạn: dùng một công trình tâm linh cao nhất thế giới làm mỏ neo, rồi xây quanh nó hệ sinh thái dịch vụ, nghệ thuật, cảnh quan như sân khấu VẠC Theatre, cầu ánh sáng Chim Lạc, cổng Đồng Hồ mặt trời… Nếu vận hành tốt, Thanh Hóa có thể chuyển mình từ điểm đến nội địa thành một trung tâm du lịch tâm linh khu vực. Nếu không, địa phương sẽ phải đối mặt với bài toán bảo trì một “siêu công trình” khổng lồ giữa núi rừng.
Kết luận: kỷ lục có đủ để tạo nên một điểm đến tâm linh bền vững?
Tượng Phật cao nhất thế giới, cáp treo hiện đại, quần thể hàng trăm hecta – Huyền tích Am Tiên hội đủ mọi yếu tố để gây tiếng vang. Về mặt hình ảnh, Thanh Hóa gần như chắc chắn sẽ xuất hiện trên bản đồ du lịch tâm linh quốc tế khi tượng Phật 167,5m hoàn thành. Nhưng kỷ lục chỉ là bước khởi đầu, không phải bảo chứng cho một điểm đến bền vững. Điều quyết định là cách dự án đối xử với lịch sử và cảnh quan núi Nưa, với di tích đền Nưa – động Am Tiên, và với cộng đồng địa phương. Một quần thể du lịch tâm linh đúng nghĩa phải giúp người đến đây hiểu hơn về Bà Triệu, về truyền thống kháng chiến, về văn hóa xứ Thanh – chứ không chỉ ngước nhìn một tượng Phật khổng lồ rồi quay về khách sạn. Từ nay đến mốc 2030, khi dự án hoàn thiện, dư luận sẽ còn nhiều tranh luận về quy mô, về tác động môi trường, về ý nghĩa tâm linh. Nhưng nếu biết cân bằng giữa hoành tráng và chiều sâu, giữa thương mại và thiêng liêng, Huyền tích Am Tiên có cơ hội trở thành một biểu tượng mới: không chỉ của du lịch tâm linh Thanh Hóa, mà của cách Việt Nam viết lại câu chuyện phát triển gắn với di sản và đức tin.
