Giá RAM tăng 5 lần: khi AI biến linh kiện phổ thông thành “tài sản đắt đỏ”
Đợt giá RAM tăng 5 lần trong vòng một năm là hiện tượng giá bộ nhớ tiêu dùng leo thang đột biến do nhu cầu AI chip nhớ chiếm ưu tiên sản xuất, khiến linh kiện vốn rẻ trong một bộ PC trở thành khoản chi lớn, tác động trực tiếp tới kế hoạch build PC gaming và workstation của người dùng cá nhân lẫn chuyên nghiệp.
Điểm mấu chốt không phải người dùng PC bỗng mua RAM nhiều hơn, mà là ngành bán dẫn đang tái phân bổ toàn bộ năng lực sản xuất quanh cuộc đua AI. Làn sóng AI đẩy khủng hoảng chip nhớ lên cao, khiến giá RAM tiêu dùng tăng mạnh. Các trung tâm dữ liệu ưu tiên bộ nhớ băng thông cao HBM với biên lợi nhuận vượt trội, buộc ba nhà sản xuất nắm 90% thị phần DRAM toàn cầu là Samsung, SK Hynix và Micron dồn lực sang phân khúc này, cắt giảm DRAM và NAND phổ thông. Kết quả là thị trường người dùng cuối rơi vào thế “thiếu hàng trên diện rộng” dù nhu cầu PC cá nhân không bùng nổ.
Một báo cáo giá cho thấy RAM DDR5 tiêu dùng đã tăng trung bình khoảng 500% trong giai đoạn khảo sát, với mức tăng lên đến 933% ở những kit dung lượng lớn và tốc độ cao. Nói cách khác, thứ từng được xem là nâng cấp dễ chịu nhất trong cấu hình giờ trở thành nút thắt ngân sách số một.
Nhu cầu AI chip nhớ: từ phòng lab đến túi tiền người chơi PC
Gốc rễ của cú sốc giá RAM nằm ở sự dịch chuyển nhu cầu bộ nhớ phục vụ AI, chứ không đến từ các chu kỳ nâng cấp PC truyền thống. Từ năm 2025, phần lớn hệ thống AI chuyển từ giai đoạn huấn luyện sang suy luận, vốn đòi hỏi lượng bộ nhớ lớn hơn nhiều và phân bố dày đặc trong các trung tâm dữ liệu.
Các trung tâm dữ liệu AI đang tiêu thụ lượng lớn bộ nhớ hiệu năng cao, đặc biệt là HBM và DRAM cho máy chủ. Khi các nhà sản xuất “quay xe” sang sản phẩm lợi nhuận cao, nguồn cung RAM phổ thông bị siết lại. Giá DRAM hợp đồng đã tăng rất mạnh trong những quý gần đây, kéo theo giá RAM cho người dùng phổ thông leo thang. Ở châu Âu, biểu đồ giá cho thấy một bộ DDR5 32GB đã nhảy vọt từ vùng giá thấp lên mức cao gấp nhiều lần chỉ trong vài tháng, rồi giữ mặt bằng giá mới.
Điều trớ trêu là, người dùng PC không được hưởng thêm hiệu năng tương xứng với khoản tiền bỏ ra: họ vẫn mua cùng dung lượng RAM, cùng chuẩn DDR5, nhưng chi phí nâng cấp PC tăng vọt chỉ vì cuộc đua AI ngoài tầm kiểm soát họ. Đây không còn là câu chuyện của một nhóm nhỏ game thủ “enthusiast”, mà đang là cú sốc giá tác động tới mọi phân khúc máy tính cá nhân.
Khi RAM không còn là linh kiện “rẻ tiền” trong chi phí nâng cấp PC
Trước đây, khi lên kế hoạch build PC gaming hay workstation, người dùng thường ưu tiên ngân sách cho CPU và GPU, rồi mới đến RAM và lưu trữ. Giờ trật tự đó đảo ngược: giá một bộ RAM DDR5 32GB phổ biến đã tăng hàng trăm phần trăm, biến linh kiện từng bị xem là món hàng giá rẻ thành một trong những khoản chi đáng kể khi nâng cấp máy tính.
Khủng hoảng còn lan sang HDD và SSD, khi hai loại lưu trữ này đồng loạt tăng hơn 125% so với cùng kỳ. Như vậy, người dùng phải đối mặt với bộ đôi “thắt cổ chai” mới: bộ nhớ và lưu trữ không chỉ giới hạn hiệu năng, mà còn chi phối toàn bộ kinh tế build PC. Khi RAM, SSD đều leo giá, tiền chênh lệch đủ để ép bạn phải hạ cấp GPU, cắt giảm dung lượng ổ, hoặc trì hoãn mua màn hình và phụ kiện.
Tác động không dừng ở PC tự ráp. Trước áp lực chi phí đầu vào, nhiều nhà cung cấp thiết bị như Apple, Xiaomi, Acer, Asus đã thông báo tăng giá bán sản phẩm. Người mua laptop gaming, máy trạm di động hay mini PC cũng bị dồn vào thế khó: chấp nhận cấu hình RAM thấp hơn mong muốn, hoặc phải trả thêm đáng kể cho các bản cấu hình cao vốn đã ít khi ưu đãi.
Rào cản mới cho PC gaming và workstation: trả lời thế nào?
Các cảnh báo từ nhà sản xuất cho thấy đây không phải cú sốc giá ngắn hạn. Cả ba hãng bộ nhớ lớn đều dự báo tình trạng thiếu hụt kéo dài đến hết năm 2027. CEO SK Hynix nhận định năm tới sẽ là “năm tồi tệ nhất” với nguồn cung bộ nhớ, và nhu cầu có thể vượt khả năng sản xuất đến tận năm 2030. Theo một phân tích độc lập, giá RAM khó quay về mặt bằng cũ cho đến khi nhu cầu giảm, nhà máy DRAM mới đi vào hoạt động hoặc quy trình sản xuất hiệu quả hơn được triển khai.
Điều này đặt người chơi PC vào thế phải thay đổi tư duy nâng cấp. Thay vì đuổi theo cấu hình tối đa, người dùng nên chốt cấu hình sớm, tập trung vào “điểm ngọt” dung lượng RAM thay vì chạy đua tốc độ và kit khủng, đồng thời cân nhắc tái sử dụng RAM cũ nếu có thể. Với workstation, chiến lược hợp lý hơn là tối ưu phần mềm, phân tán workload lên cloud hoặc máy chủ chung, thay vì nâng cấp mạnh tất cả máy trạm cá nhân cùng lúc.
Điều đáng nói là cuộc đua AI – vốn được quảng bá như động lực tăng năng suất – đang vô tình dựng thêm rào cản cho những người tạo nội dung, streamer, kỹ sư và game thủ muốn đầu tư công cụ làm việc của chính họ. Chừng nào nhu cầu AI chip nhớ còn tiếp tục nuốt phần lớn năng lực sản xuất DRAM, giá RAM tăng 2025 không phải đỉnh, mà chỉ là điểm khởi đầu cho một kỷ nguyên mới, nơi mọi quyết định build PC đều phải tính lại từ cặp RAM trở đi.
