Một đại diện, một làn điệu: lựa chọn mang tính tuyên ngôn
Việc ca sĩ An Thu An được Đài Truyền hình Việt Nam lựa chọn là đại diện duy nhất của Việt Nam tham dự ABU Song Festival 2026 với một làn điệu dân ca quan họ Bắc Ninh cho thấy chiến lược đưa bản sắc âm nhạc truyền thống ra sân khấu khu vực châu Á – Thái Bình Dương một cách tập trung, nhất quán và đầy tính tuyên ngôn về căn cước văn hóa.
ABU Song Festival là liên hoan ca nhạc thường niên uy tín của Liên minh Phát thanh – Truyền hình châu Á – Thái Bình Dương, năm nay bước sang lần tổ chức thứ 15, quy tụ các đại diện âm nhạc xuất sắc trong khu vực. Đêm đại nhạc hội sẽ diễn ra tại Stein Studios, Colombo (Sri Lanka) vào ngày 2.11 trong khuôn khổ Đại hội đồng ABU lần thứ 63. Trong bối cảnh đó, việc cử một nghệ sĩ trẻ nhưng gắn bó sâu với dòng dân gian như An Thu An không chỉ là chọn một giọng ca, mà là chọn cả một thái độ: không đánh đổi bản sắc để lấy sự dễ nghe nhất thời.
An Thu An – từ quân nhân Sao Mai đến sứ giả quan họ
An Thu An không phải gương mặt xa lạ với khán giả yêu nhạc dân gian. Sinh ra tại Ninh Bình, cô tốt nghiệp chuyên ngành Thanh nhạc biểu diễn của Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội và hiện là ca sĩ – quân nhân thuộc Đoàn Văn công Quân khu 1. Theo các nguồn tin, cô là nữ quân nhân đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam đại diện Việt Nam tham dự ABU Song Festival. Đây là chi tiết quan trọng: hình ảnh người lính trẻ khoác quân phục, cất giọng dân ca trên sân khấu quốc tế mang theo cả biểu tượng về kỷ luật, bản lĩnh và lòng tự hào.
Danh hiệu Á quân Sao Mai 2022 dòng nhạc Dân gian là bước đệm để An Thu An định vị con đường chuyên nghiệp, kiên định với âm nhạc truyền thống. MV “Tứ thân” ra mắt năm 2024 đạt vị trí thứ 4 trên bảng xếp hạng iTunes Việt Nam và bản audio được dùng gần 10.000 lần trên TikTok. Những con số này cho thấy: khi được làm mới đúng cách, dân gian không hề “kén khách” mà có thể chinh phục cả không gian số.
“Hoa thơm bướm lượn”: quan họ bước vào ngữ cảnh đương đại
Tác phẩm An Thu An mang tới ABU Song Festival 2026 là “Hoa thơm bướm lượn” – làn điệu dân ca quan họ Bắc Ninh nổi tiếng, được hòa âm phối khí theo tinh thần hiện đại. Đây là lựa chọn thông minh: thay vì viết một ca khúc mới mang màu dân gian phỏng theo, cô bước thẳng vào kho tàng nguyên bản, lấy một làn điệu đã định hình giá trị để đối thoại với khán giả quốc tế bằng ngôn ngữ âm thanh hôm nay.
Đứng sau phần hòa âm, phối khí là nhạc sĩ Lê Anh Thủy – giám đốc âm nhạc, người gắn bó với An Thu An từ sản phẩm đầu tay “Tứ thân” và từng làm mới nhiều ca khúc dân ca như “Đào liễu”, “Ngồi tựa mạn thuyền”. Điều này cho thấy ê-kíp không “thử nghiệm cho vui” mà tiếp nối một mạch sáng tạo đã được kiểm chứng. Khi An Thu An khẳng định được “trái tim đập liên hồi vì hãnh diện và biết ơn” khi hát dân ca quan họ tại liên hoan ABU Song Festival 2026, đó không chỉ là cảm xúc cá nhân, mà là tâm thế của cả một thế hệ nghệ sĩ trẻ chọn đi đường dài với di sản.
Từ Sri Lanka nhìn lại chiến lược đưa dân ca ra thế giới
ABU Song Festival không phải sân chơi cạnh tranh theo kiểu chấm điểm khắt khe, nhưng lại là “mặt tiền” hiếm hoi để mỗi nước giới thiệu bản sắc âm nhạc trong một khung cảnh trang trọng, có sự tham dự của nhiều đài phát thanh – truyền hình lớn trong khu vực. Việc Việt Nam tiếp tục gửi đại diện, nối dài danh sách các tên tuổi từng xuất hiện tại sân khấu này như Hoàng Thùy Linh, Văn Mai Hương, Dương Hoàng Yến, Ngũ Cung… cho thấy chúng ta coi trọng tính liên tục của hiện diện văn hóa hơn là những khoảnh khắc bừng sáng đơn lẻ.
Ở lần tham dự này, việc đặt dân ca quan họ vào trung tâm là một thông điệp rõ ràng: Việt Nam không muốn hòa tan trong những xu hướng nhạc thị trường chung, mà muốn góp vào bữa tiệc âm nhạc khu vực một “món ăn” mang dấu ấn riêng. Tiết mục “Hoa thơm bướm lượn” được kỳ vọng lan tỏa tinh hoa âm nhạc truyền thống và bản sắc văn hóa độc đáo của Việt Nam tới đông đảo khán giả khu vực. Nếu khán giả ở Stein Studios ghi nhớ về Việt Nam bằng câu hát quan họ, đó đã là thành công vượt ra ngoài câu chuyện một tiết mục biểu diễn.
Kết luận: Khi đại diện quốc gia chọn đi bằng đôi chân dân gian
Việc ca sĩ An Thu An – một nghệ sĩ trẻ, một nữ quân nhân – được VTV chọn làm đại diện duy nhất của Việt Nam tại ABU Song Festival 2026 với làn điệu dân ca quan họ không phải lựa chọn mang tính “an toàn”, mà là một tuyên bố nghệ thuật rõ ràng. Thay vì chạy theo xu hướng nhạc dễ nghe, chúng ta chọn kể câu chuyện Việt bằng những chất liệu đã đi cùng lịch sử, nhưng được kể lại bằng giọng nói của thế hệ hôm nay.
Liên hoan năm nay là lần thứ 15 được tổ chức, và sân khấu tại Sri Lanka đầu tháng 11 sẽ là nơi quan họ Bắc Ninh vang lên giữa một bối cảnh đa sắc tộc, đa phong cách. Nếu coi mỗi lần tham dự là một “chương” trong cuốn sách về hành trình âm nhạc Việt vươn tầm khu vực, thì chương mang tên An Thu An có cấu trúc rất rõ: bối cảnh quốc tế, nhân vật gắn với quân đội, chất liệu dân gian, ê-kíp hiểu di sản. Đó là công thức đáng tiếp tục được tin tưởng nếu chúng ta muốn dân ca không chỉ sống trong bảo tàng ký ức, mà còn có mặt trong những cuộc gặp gỡ âm nhạc của thời đại số.
