Màn hình cảm ứng lên Mac, nhưng chưa thay đổi triết lý
MacBook màn hình cảm ứng là máy tính xách tay của Apple cho phép người dùng thao tác trực tiếp trên màn hình, bên cạnh phương thức nhập liệu chính bằng bàn phím và bàn rê. Việc Apple đưa công nghệ này lên MacBook Pro cho thấy hãng đã đổi cách nhìn, nhưng chưa từ bỏ quan niệm rằng Mac trước hết được thiết kế cho thao tác gián tiếp.
Bước chuyển này đáng chú ý vì trong nhiều năm, lãnh đạo Apple xem màn hình chạm trên laptop là lựa chọn không phù hợp, thậm chí đi ngược công thái học của Mac. Giờ đây, John Ternus mô tả cảm ứng như thứ đôi lúc tiện dụng, trong khi bàn phím và bàn rê vẫn giữ vai trò cốt lõi. Đó là cách dung hòa có lý hơn việc biến Mac thành một chiếc iPad có bản lề: thêm lựa chọn khi thao tác trực tiếp hữu ích, nhưng không buộc người dùng đổi thói quen làm việc.
Sản phẩm xuất hiện giữa đợt công bố dồn dập của Apple, khi hãng muốn khẳng định mình vẫn theo đuổi lộ trình sản phẩm riêng giữa thời điểm ngành công nghệ bị cuốn vào trí tuệ nhân tạo. Johny Srouji nói Apple chỉ muốn giao sản phẩm khi cho rằng nó đã sẵn sàng và hoàn chỉnh. Cách giải thích ấy không tiết lộ động cơ thương mại, nhưng nhấn mạnh thông điệp của hãng: cảm ứng lên Mac khi Apple tin rằng trải nghiệm đã đủ chín.
Vì sao Apple từng nói không với laptop cảm ứng?
Sự phản đối của Apple không phải phản ứng nhất thời. Jony Ive từng kể hãng đã cân nhắc màn hình chạm cho Mac từ nhiều năm trước, nhưng cho rằng đây không phải nơi phù hợp. Khi MacBook Pro có Touch Bar, Phil Schiller giải thích rằng nếu laptop được tối ưu cho cảm ứng thì sẽ nảy sinh câu hỏi vì sao máy để bàn như iMac không có cùng cách tương tác. Phải vươn tay chạm vào một màn hình lớn đặt xa bị ông xem là vô lý.
Lập luận của Craig Federighi tập trung vào tư thế sử dụng: tay người dùng thường đặt trên bàn, còn giơ tay lên màn hình để chạm có thể gây mỏi. Schiller cũng cho rằng nguồn lực kỹ thuật nên dành cho bàn phím và bàn rê tốt hơn, thay vì cố tối ưu hai phương thức cùng lúc. Đến năm 2021, John Ternus khẳng định iPad đã được tối ưu cho cảm ứng, còn Mac dành cho nhập liệu gián tiếp; khi ấy Apple chưa thấy lý do đổi hướng.
Những nhận định ấy không hẳn sai: laptop cảm ứng có thể gây bất tiện nếu người dùng phải liên tục rời bàn phím để chạm vào màn hình. Nhưng chúng dựng lên một lựa chọn quá cứng nhắc, như thể cảm ứng phải thay thế bàn rê mới đáng có mặt. Câu hỏi hữu ích hơn là thao tác chạm có thể rút ngắn một số công việc mà không làm giảm chất lượng nhập liệu truyền thống hay không.
Apple đổi quan điểm khi cảm ứng có việc để làm
Từ năm 2022, giọng điệu của Apple bắt đầu mềm đi; đó là dấu hiệu đáng kể hơn mọi suy đoán rằng giao diện macOS trước đây đã được chuẩn bị bí mật cho cảm ứng. Ternus hiện vẫn nhấn mạnh Mac trước hết là thiết bị dùng bàn phím và bàn rê, nhưng thừa nhận có lúc chạm màn hình sẽ tiện hơn. Srouji tóm gọn khoảng cách giữa hai lập trường bằng nhận xét rằng mười năm là một quãng thời gian rất dài.
Lý do thuyết phục nhất để đổi ý là cảm ứng giờ được trình bày như công cụ cho những tác vụ cụ thể, không phải cuộc cách mạng buộc người dùng làm lại mọi thứ. Trên MacBook Pro cảm ứng, thao tác trực tiếp có thể hỗ trợ chỉnh màu trong DaVinci Resolve hoặc tinh chỉnh âm thanh trong Logic Pro. Với công việc sáng tạo, chạm đúng một thanh điều khiển có thể nhanh và trực quan hơn rê con trỏ. Đó là giá trị bổ sung có thể kiểm chứng bằng quy trình làm việc, thay vì lời hứa chung chung về một kiểu máy mới.
Đây cũng là một phần trong đợt ra mắt sản phẩm rộng hơn của Apple giữa năm mà cuộc đua trí tuệ nhân tạo chiếm nhiều sự chú ý. Tuy nhiên, không nên suy diễn rằng hãng đổi hướng chỉ để tạo tiếng vang: chính Apple mô tả đây là việc phát hành sản phẩm khi đã sẵn sàng. Thay đổi có vẻ thực tế hơn là công nghệ, cách tích hợp và những tình huống sử dụng đã đủ để hãng thử nghiệm điều mà trước kia họ bác bỏ.
Cảm ứng nên bổ sung, không chiếm chỗ bàn rê
Với người dùng thông thường, giá trị của cảm ứng sẽ phụ thuộc vào việc họ có cần chạm màn hình trong công việc hằng ngày hay không. Người chỉnh ảnh, dựng phim hoặc xử lý âm thanh có thể tận dụng thao tác trực tiếp trên các thanh điều khiển; người chủ yếu viết lách, lập trình hay quản lý tệp có thể vẫn thấy bàn phím và bàn rê thuận tiện hơn. Apple nói lớp phủ chống phản chiếu sẽ khiến màn hình không cần vệ sinh nhiều hơn màn hình thông thường.
Câu trả lời tốt nhất cho nỗi lo Mac bị biến thành thiết bị “lưng chừng” nằm ở thiết kế trải nghiệm. Cảm ứng cần là đường tắt tùy chọn cho việc chọn, kéo hoặc điều chỉnh, còn con trỏ, phím tắt và bàn rê vẫn phải hoạt động nhất quán. Nếu người dùng liên tục phải nhấc tay khỏi bàn phím, lời phê bình về công thái học sẽ lại đúng. Nếu thao tác chạm giúp hoàn thành một số việc nhanh hơn mà không cản trở cách dùng cũ, Apple đã tìm được lý do thuyết phục để thêm nó.
Dù vậy, MacBook Pro cảm ứng vẫn là lựa chọn cao cấp, nên sự hài lòng của người dùng lâu năm không đồng nghĩa tính năng này sẽ sớm phổ cập. Khi được hỏi liệu màn hình chạm có đến với những máy Mac dễ tiếp cận hơn hay không, Ternus không hé lộ kế hoạch tương lai. Apple đổi quan điểm, nhưng chưa cam kết biến cảm ứng thành tiêu chuẩn cho mọi dòng Mac. Kết luận nên chờ ở trải nghiệm thực tế: cảm ứng chỉ đáng giá nếu làm Mac hữu ích hơn mà không làm bàn phím và bàn rê kém đi.
