Alibaba chấp nhận hy sinh lợi nhuận để đặt cược vào AI
Alibaba đầu tư AI là chiến lược trong đó tập đoàn chấp nhận hy sinh lợi nhuận ngắn hạn, tăng mạnh chi tiêu vốn và nghiên cứu phát triển, để xây dựng năng lực điện toán đám mây và hạ tầng trí tuệ nhân tạo làm động lực tăng trưởng dài hạn thay thế cho thương mại điện tử truyền thống đang chậm lại. Trong quý đầu tiên của năm tài chính 2027, Alibaba ghi nhận doanh thu tăng 9% lên 268,95 tỷ nhân dân tệ, nhưng lợi nhuận hoạt động giảm 57% và lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông giảm tới 76% xuống còn 10,54 tỷ nhân dân tệ. Nguyên nhân chính là chi phí cho hạ tầng AI tăng vọt khi tập đoàn triển khai kế hoạch chi 380 tỷ nhân dân tệ trong ba năm cho AI và hạ tầng điện toán. Nói cách khác, lợi nhuận giảm công nghệ ở đây không phải do kinh doanh sa sút, mà vì Alibaba chọn đốt tiền cho tương lai.
Cloud và AI: điểm sáng hiếm hoi giữa bức tranh lợi nhuận ảm đạm
Điểm đáng chú ý trong chiến lược điện toán đám mây của Alibaba là mảng này đang tăng tốc đúng lúc các mảng truyền thống chững lại. Doanh thu điện toán đám mây và sức mạnh tính toán AI đạt 48,44 tỷ nhân dân tệ, tăng 45%, trong khi lợi nhuận EBITA điều chỉnh tăng tới 133%. Riêng doanh thu các sản phẩm liên quan đến AI đạt 12,38 tỷ nhân dân tệ và đã tăng trưởng ba chữ số trong 12 quý liên tiếp. Đây là những con số cho thấy canh bạc AI không hoàn toàn mù mờ: khách hàng đang chi tiền cho dịch vụ cloud và giải pháp AI của Alibaba. Tuy vậy, phòng thí nghiệm và ứng dụng AI lại lỗ EBITA điều chỉnh 13,86 tỷ nhân dân tệ, hơn bốn lần cùng kỳ. Nói thẳng, mảng hạ tầng đang kéo cả con tàu đi lên, còn mảng mô hình và ứng dụng AI vẫn là hố đen tài chính.
Phát hành 710 triệu cổ phiếu để tài trợ AI: lựa chọn khó nuốt với cổ đông
Để nuôi tham vọng AI, Alibaba không chỉ xài tiền tích lũy mà còn phát hành cổ phiếu tài trợ AI quy mô lớn. Tập đoàn chào bán 710 triệu cổ phiếu mới, trị giá 80 tỷ đô la Hồng Kông, cho nhà đầu tư ngoài Mỹ, với giá 112,70 đô la Hồng Kông/cổ phiếu, thấp hơn giá đóng cửa 123 đô la Hồng Kông. Kết quả, cổ phiếu Alibaba tại Hồng Kông có lúc giảm 10% và sau đó giao dịch quanh mức giá chào bán. Động thái này diễn ra chỉ vài ngày sau khi Alibaba công bố lợi nhuận quý giảm 75% so với cùng kỳ do chi phí đầu tư AI tăng mạnh. Đối với cổ đông, đây là cú sốc kép: bị pha loãng tỷ lệ sở hữu và chứng kiến lợi nhuận tụt dốc. Nhưng với ban lãnh đạo, đây là giá phải trả để củng cố nguồn vốn dài hạn cho cuộc đua AI.
So với các gã khổng lồ khác, Alibaba đang mạo hiểm đến mức nào?
Alibaba không đơn độc trong làn sóng chi tiêu AI, nhưng tốc độ đốt tiền của họ cho thấy mức độ mạo hiểm cao. Tập đoàn đã công bố kế hoạch đầu tư ít nhất 380 tỷ nhân dân tệ vào điện toán đám mây và hạ tầng AI trong 3 năm. Trong một quý, chi tiêu vốn tăng 75% lên 67,7 tỷ nhân dân tệ. Trong khi đó, một tập đoàn công nghệ lớn khác là Tencent cũng tăng chi tiêu vốn 65% lên 52,8 tỷ nhân dân tệ để đầu tư hạ tầng điện toán cho AI. Sự khác biệt là Alibaba đang chịu sức ép lớn hơn: thương mại điện tử Trung Quốc của họ giảm 8% doanh thu, buộc tập đoàn phải tìm động lực mới từ bán lẻ tức thời với Taobao Flash Sale và Hema tăng trưởng 45%. Nếu AI và cloud không kịp mang lại lợi nhuận đủ lớn, Alibaba sẽ rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan”: rút lui thì mất cơ hội, còn tiếp tục thì lợi nhuận giảm công nghệ càng nặng.
Canh bạc AI của Alibaba có đáng giá?
Nhìn tổng thể, Alibaba đang chọn con đường khó: chấp nhận lợi nhuận giảm sâu, cổ phiếu biến động, để dồn vốn cho AI và chiến lược điện toán đám mây dài hạn. Một cố vấn cấp cao nhận định Alibaba có vị thế thuận lợi để đón làn sóng tăng trưởng từ AI vì sở hữu mảng cloud và mô hình AI mạnh. Câu hỏi còn lại là tốc độ: liệu doanh thu cloud và sản phẩm AI tăng ba chữ số có đủ nhanh để bù lại khoản đầu tư khổng lồ và khoản lỗ phòng thí nghiệm AI? Nếu cloud tiếp tục tăng 45% và EBITA AI tăng trên ba chữ số, canh bạc này có thể biến Alibaba thành “xương sống” hạ tầng AI. Ngược lại, nếu AI không sớm mang lại lợi nhuận, Alibaba sẽ là ví dụ điển hình cho rủi ro của việc đầu tư AI quá nhanh, quá rộng. Với dữ liệu hiện tại, đây là canh bạc đầy rủi ro nhưng không phải thiếu cơ sở.
