Công trình kiến trúc Việt Nam đang bước vào “kỷ nguyên siêu dự án”
Công trình kiến trúc Việt Nam hiện bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi các dự án xây dựng quy mô lớn không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu hạ tầng mà còn trở thành biểu tượng văn hóa, kết hợp thiết kế quốc tế với bản sắc địa phương và gắn chặt với chiến lược phát triển đô thị dài hạn. Đây không còn là chuyện xây thêm một tòa nhà, mà là định hình lại cách chúng ta bước vào sân bay, dự một sự kiện hay nhìn nhận vai trò của kiến trúc trong đời sống thường ngày.
Điểm đáng nói là hai dự án đang triển khai tại Phú Quốc – nhà ga VIP sân bay và Nhà biểu diễn đa năng APEC – không đơn thuần là hai công trình riêng lẻ, mà là tuyên bố rất rõ về hướng đi mới: Việt Nam muốn bước lên bản đồ những công trình mang tầm khu vực, nhưng vẫn kể câu chuyện của chính mình. Đó là bước chuyển quan trọng từ tư duy “xây cho kịp nhu cầu” sang “xây để nâng tầm vị thế”.
Nhà ga VIP 8.500 m2: Thiết kế Italia cho một “sân bay điểm đến”
Nhà ga VIP diện tích khoảng 8.500 m2 tại Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc được kiến trúc sư người Ý Marco Casamonti thiết kế. Đây là một ví dụ điển hình cho cách thiết kế quốc tế được đưa vào các công trình kiến trúc Việt Nam, không phải để khoe mẽ sự “Tây hóa”, mà để nâng chuẩn trải nghiệm hành khách. Theo thông tin từ Sun Group, công trình hiện đạt khoảng 80% tiến độ phần thô, kết cấu thép mái hoàn thành hơn 90% và hướng tới mốc hoàn thiện vào tháng 3/2027.
Phần mái lấy cảm hứng từ hình dáng cá đại bàng biển – biểu tượng cho tự do và sức mạnh bền bỉ. Đây không chỉ là lựa chọn mỹ thuật, mà là cách gắn công trình hạ tầng với hình ảnh biển đảo, đúng tinh thần một sân bay “sân bay điểm đến” mà Changi Airports International đang tư vấn mô hình vận hành. Câu chuyện thiết kế quốc tế được kéo sát lại với địa phương nhờ nội dung văn hóa: khách VIP, nguyên thủ đến APEC 2027 sẽ tiếp cận Phú Quốc qua một hình tượng biển đảo mạnh mẽ, thay vì một nhà ga vô danh như mọi nơi khác.
Nhà hát APEC 54.680 m2: Dự án xây dựng quy mô lớn kể chuyện “Con Rồng cháu Tiên”
Nếu nhà ga VIP thể hiện mặt hiện đại của công trình kiến trúc Việt Nam, thì Nhà biểu diễn đa năng APEC là bài tập khó hơn: biến một dự án xây dựng quy mô lớn thành “sân khấu” cho truyền thuyết dân tộc. Công trình được khởi công từ quý IV/2025, có diện tích mái 17.250 m2, tổng diện tích sàn 54.680 m2, gồm 6 tầng nổi và 1 tầng hầm, với sức chứa 4.030 chỗ. Những ngày đầu tháng 9/2026, dự án bước vào cao điểm lắp dựng hệ cột bao quanh khối nhà hát.
Bao quanh nhà hát là 50 cột trụ – ẩn dụ cho 50 người con theo Lạc Long Quân xuống biển trong truyền thuyết “Con Rồng cháu Tiên”. Khối nhà tròn tượng trưng cho Trời, nằm cạnh Trung tâm Hội nghị – khối vuông tượng trưng cho Đất, gợi lại quan niệm “Trời tròn – Đất vuông” trong văn hóa phương Đông. Lớp mặt đứng lấy cảm hứng từ vảy rồng, trần xếp lớp gợi nhịp mái ngói, khu lounge lại mượn hình ảnh làng chài, mái tranh và vật liệu đan. Đây không phải là trang trí bề mặt, mà là nỗ lực có chủ đích: biến cả công trình thành bản diễn giải kiến trúc của một huyền thoại gốc Việt.
Tiến độ được “ép ga”: Chiến lược hạ tầng cho phát triển đô thị dài hạn
Hai dự án đang chạy cùng một đồng hồ: APEC 2027. Nhưng nếu chỉ nhìn vào mốc thời gian, ta bỏ lỡ câu chuyện quan trọng hơn – cách Việt Nam dùng áp lực tiến độ để nâng chuẩn hạ tầng công cộng lẫn thương mại. Ở nhà ga VIP, công trường duy trì 400–500 lao động mỗi ngày, tổ chức thi công nhiều hạng mục song song, chia ca để duy trì nhịp thi công liên tục. Phần xây, trát dự kiến cơ bản hoàn thành tháng 10/2026, toàn bộ mái đặt mục tiêu xong trong tháng 9, sau đó tập trung hoàn thiện nội thất và kỹ thuật để kịp mốc tháng 3/2027.
Nhà hát APEC cũng đặt mục tiêu khép kín mặt ngoài trong quý IV/2026, còn phần nội thất hoàn thành ngày 31/3/2027. Điều đáng bàn là cả hai đều không được xem như công trình “xây cho xong APEC”. Chính phủ xác định các hạng mục phục vụ APEC 2027 phải đồng thời tạo giá trị phát triển lâu dài cho Phú Quốc, theo định hướng “đầu tư không hối tiếc”. Đây là thông điệp rõ ràng: các dự án xây dựng quy mô lớn phải trở thành cấu phần bền vững của phát triển đô thị, thay vì những khối bê tông bị bỏ quên sau sự kiện.
Từ hạ tầng sự kiện đến biểu tượng mới cho kiến trúc Việt Nam
Về mặt thực tế, hai công trình này sẽ tác động trực tiếp đến đời sống người dân và du khách. Nhà ga VIP có thể phục vụ một chuyến bay A320 với khoảng 185–230 hành khách hoặc một chuyến chuyên cơ cùng đoàn tháp tùng tối đa 300 người. Trong giai đoạn 1 của dự án mở rộng sân bay, nhà ga được đầu tư với công suất 24 triệu hành khách mỗi năm, hướng tới 50 triệu hành khách mỗi năm về dài hạn. Nhà biểu diễn đa năng sau APEC dự kiến vận hành như trung tâm nghệ thuật, có khả năng tổ chức liên hoan phim, đại nhạc hội và sự kiện quy mô lớn.
Ở tầm chiến lược, quần thể này kết nối với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm, sân bay Phú Quốc mở rộng, đại lộ ĐT.975, tuyến đường sắt đô thị LRT cùng hệ thống nghỉ dưỡng, thương mại, giải trí trong khu vực. Nói cách khác, phát triển đô thị ở Phú Quốc không chỉ là mở rộng đường hay thêm khách sạn, mà là tạo một “hệ sinh thái sự kiện – du lịch – hạ tầng” với những công trình đủ tầm biểu tượng. Khi thiết kế quốc tế được dùng để kể câu chuyện Việt, các công trình kiến trúc Việt Nam có cơ hội bước ra khỏi vai trò thuần tiện ích, để trở thành điểm đến – và đó mới là bước nhảy vọt thực sự.
