Ung thư tuyến tiền liệt sớm là gì và vì sao đàn ông dễ chủ quan?
Ung thư tuyến tiền liệt sớm là tình trạng các tế bào ác tính bắt đầu hình thành và phát triển trong tuyến tiền liệt nhưng còn khu trú, thường không gây triệu chứng rõ ràng, nên chỉ có thể phát hiện nhờ khám sức khỏe định kỳ hoặc xét nghiệm tầm soát chuyên biệt, đặc biệt ở nam giới trung niên và lớn tuổi. Ở giai đoạn đầu, bệnh được mệnh danh là “kẻ giết người thầm lặng” vì tiến triển êm đềm, triệu chứng dễ nhầm với phì đại lành tính hoặc dấu hiệu lão hóa bình thường. Chính sự im lặng này khiến nhiều người đàn ông tin rằng “không đau là không bệnh”, bỏ qua tầm soát, đến khi phát hiện thì khối u đã di căn, điều trị phức tạp và đánh đổi nặng nề bằng chất lượng sống.
Ông 65 tuổi sống lành mạnh nhưng nhận “án tử” vì trì hoãn đi khám
Câu chuyện của ông Trương, 65 tuổi ở Sơn Đông, là lời nhắc đau đớn cho mọi nam giới. Ông nổi tiếng trong khu phố nhờ lối sống lành mạnh: dậy sớm tập thể dục, ăn uống thanh đạm, không rượu bia, không thuốc lá. Khi bắt đầu đi tiểu đêm 3–4 lần, dòng tiểu yếu, cảm giác tiểu không hết, ông chỉ nghĩ đó là “tuổi già” nên phớt lờ. Hơn nửa năm sau, đau âm ỉ lưng dưới, hông, sụt cân dù ăn uống bình thường mới khiến ông đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả là ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn cuối, tế bào ác tính đã di căn rộng vào hệ xương. Trên giường bệnh, ông chỉ còn biết nói với con dâu: “Giá mà bố đi khám ngay khi con nhắc”. Lối sống tốt không bảo vệ được ai nếu chủ quan trước những dấu hiệu cảnh báo nam giới.
Người đàn ông 57 tuổi phát hiện sớm ung thư nhờ khám sức khỏe định kỳ
Trái ngược với ông Trương là người đàn ông 57 tuổi ở Bắc Ninh. Ông không tiểu buốt, không tiểu khó, sinh hoạt hằng ngày bình thường, hoàn toàn không nghĩ đến ung thư. Trong một lần khám sức khỏe định kỳ, ông tình cờ được phát hiện ung thư tuyến tiền liệt dù chưa có triệu chứng rối loạn tiểu tiện. Xét nghiệm cho thấy chỉ số PSA toàn phần khoảng 5 ng/ml – con số đủ cảnh báo nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt cần đánh giá chuyên sâu. Chụp cộng hưởng từ ghi nhận tổn thương nghi ngờ ác tính mức PIRADS 4, sinh thiết xác định ung thư với điểm Gleason 7. Theo PGS.TS Hoàng Long, đây là trường hợp điển hình của phát hiện sớm ung thư khi khối u còn khả năng điều trị triệt căn nhờ khám sàng lọc sớm; nếu phát hiện muộn, điều trị sẽ phức tạp và ảnh hưởng lớn tới chất lượng sống.
Ba dấu hiệu cảnh báo nam giới không được chần chừ đi khám
Từ hai ca bệnh đối nghịch, câu hỏi quan trọng là: khi nào phải đi khám ngay, không được hẹn? Bác sĩ tiết niệu cảnh báo, dù ở bất kỳ độ tuổi nào, nam giới cần lập tức đi kiểm tra khi xuất hiện ba dấu hiệu cảnh báo ung thư tuyến tiền liệt điển hình. Thứ nhất, đi tiểu đêm nhiều lần (trên 3 lần mỗi đêm), dòng tiểu yếu, tiểu ngắt quãng, tiểu són hoặc luôn có cảm giác không làm trống được bàng quang. Người trưởng thành bình thường chỉ đi tiểu tối đa 2 lần/đêm, nên mọi thay đổi vượt ngưỡng là bất thường đáng nghi. Thứ hai, có máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch nhưng hoàn toàn không đau, cho thấy khối u đã làm vỡ các mao mạch vùng niệu đạo hoặc túi tinh. Thứ ba, đau âm ỉ, dai dẳng vùng lưng dưới, hông, xương chậu, không giảm khi nghỉ ngơi – đây có thể là dấu hiệu ung thư đã di căn xương.
Tại sao tầm soát định kỳ quyết định sống – còn ở tuổi ngoài 50?
Điểm mấu chốt từ hai câu chuyện là: ung thư tuyến tiền liệt sớm thường không có triệu chứng rầm rộ, nên ai đợi cơ thể “kêu cứu” mới đi khám thì thường đã muộn. Chỉ với một xét nghiệm máu PSA đơn giản, bác sĩ có thể phát hiện bệnh ở “thời điểm vàng”, khi khối u còn khu trú, tỷ lệ chữa khỏi cao và khả năng bảo tồn chức năng sinh lý được tối ưu. Thời gian gần đây, các cơ sở tiết niệu lớn đã triển khai thường quy phẫu thuật nội soi cắt toàn bộ tuyến tiền liệt cho giai đoạn sớm, giúp điều trị triệt căn mà vẫn giữ được nội tiết nam, hạn chế tối đa tác động lên đời sống tình dục và tâm lý người bệnh. Khuyến cáo thẳng thắn là: mọi nam giới từ 50 tuổi (hoặc từ 45 tuổi nếu có tiền sử gia đình) nên khám sức khỏe định kỳ, tầm soát tuyến tiền liệt mỗi năm một lần bằng PSA và khám chuyên khoa tiết niệu khi có bất thường.
