CFO đứng đầu danh sách nguy cơ mất ghế
AI thay thế CFO là khả năng doanh nghiệp đang cân nhắc khi đánh giá lại năng lực lãnh đạo tài chính: công nghệ có thể tự động hóa nhiều khâu xử lý dữ liệu, nhưng chưa thể thay thế toàn bộ phán đoán và trách nhiệm của con người. Khảo sát của Boston Consulting Group thực hiện trong tháng 6 và tháng 7 cho thấy gần 60% CEO dự định thay ít nhất một thành viên ban điều hành cấp cao trong sáu tháng tiếp theo; Giám đốc tài chính là vị trí có nguy cơ bị thay thế cao nhất. Đây không phải dự báo rằng AI sẽ lập tức xóa sổ chức danh CFO. Tín hiệu đáng chú ý hơn là các CEO đang xét lại liệu đội ngũ hiện tại có đủ kỹ năng để điều hành doanh nghiệp trong thời đại AI hay không. Khi thay đổi công nghệ đi cùng áp lực kết quả, chiếc ghế CFO trở nên dễ lung lay hơn những gì danh tiếng quyền lực của vị trí này từng gợi ra.
Áp lực kết quả khiến chức danh quyền lực thành mục tiêu
CFO thường là nhân vật quyền lực thứ hai sau CEO, nhưng vị thế đó cũng khiến họ dễ bị quy trách nhiệm khi doanh nghiệp sa sút và hội đồng quản trị muốn giữ lại lãnh đạo cao nhất. Hơn một phần tư CEO tham gia khảo sát xem CFO là mối đe dọa lớn nhất đối với sự an toàn của chính họ; đây là dấu hiệu cho thấy việc thay người không chỉ xuất phát từ tự động hóa, mà còn gắn với quyền lực và trách nhiệm trong ban điều hành. Lạm phát và môi trường kinh doanh khó khăn càng làm áp lực nặng hơn: CFO phải tạo kết quả trong khi phạm vi công việc liên tục mở rộng. Một chuyên gia tuyển dụng lãnh đạo tài chính nhận định khoảng cách giữa kỳ vọng dành cho CFO và mục tiêu ban đầu khi tuyển dụng ngày càng lớn, không phải vì CFO hiện nay kém hơn trước mà vì công việc đã rộng hơn.
Mức biến động nhân sự củng cố cảnh báo này. Tỷ lệ thay CFO tại các doanh nghiệp thuộc S&P 500 và Fortune 500 đạt 18,3% trong nửa đầu năm, hướng tới mức cao nhất kể từ sau đại dịch; tỷ lệ thay CEO cùng kỳ vào khoảng 11%, gần trung bình mười năm. Nike, Oracle, Hershey và Lyft nằm trong số những doanh nghiệp bổ nhiệm CFO mới trong năm nay. Dù vậy, nhịp thay đổi có thể chậm lại khi năm tài chính khép lại, vì CEO cần CFO tập trung hoàn tất sổ sách năm 2026.
AI xử lý dữ liệu tốt, nhưng lãnh đạo không chỉ làm phép tính
Tài chính dễ chịu tác động từ AI vì nhiều công đoạn dựa trên tài liệu, đối chiếu, phân loại và phân tích dữ liệu. Một công cụ xử lý hồ sơ bảo hiểm hiện có thể đọc giấy tờ, trích xuất thông tin và so khớp quy định, xử lý 1.500 hồ sơ mỗi ngày. Trong ngân hàng, AI cũng giúp rà soát báo cáo dài để tìm thông tin phục vụ thẩm định. Những ví dụ này cho thấy công nghệ có thể làm nhanh phần việc lặp lại, cung cấp dữ liệu kịp thời hơn và giảm tải quy trình. Với CFO, điều đó có thể chuyển trọng tâm khỏi tổng hợp số liệu sang diễn giải kết quả, cân nhắc rủi ro và tư vấn quyết định. Nhưng dữ liệu đầu vào không tự quyết định chiến lược; người lãnh đạo vẫn phải chịu trách nhiệm về giả định, ưu tiên và hệ quả của lựa chọn.
Giới hạn này quan trọng: theo đánh giá của Tổ chức Lao động Quốc tế, rất ít nghề có toàn bộ đầu việc bị tự động hóa; tác động hiện nay chủ yếu là thay đổi tính chất công việc thay vì loại bỏ hoàn toàn con người. Vì vậy, nói CFO chắc chắn bị AI thay thế là đi quá xa. Nguy cơ mất ghế nằm ở việc một CFO không thích ứng có thể bị thay bằng người biết kết hợp công nghệ với khả năng phán đoán, giao tiếp và chịu trách nhiệm.
Cuộc cải tổ còn liên quan đến niềm tin của nhân viên
AI trong doanh nghiệp đang làm thay đổi không chỉ đội ngũ lãnh đạo mà cả cách nhân viên nhìn nhận tương lai nghề nghiệp. Khảo sát BCG cho thấy gần 90% CEO tin nhân viên đặt niềm tin vào ban lãnh đạo, nhưng chưa đến một nửa số nhân viên được hỏi nói rằng họ thực sự tin đội ngũ điều hành. Khoảng 40% nhân viên cho rằng CEO chưa cởi mở về ảnh hưởng của AI đối với vai trò và con đường sự nghiệp của họ. Đây không phải chuyện bên lề đối với CFO: việc triển khai tự động hóa thường đụng đến quy trình, nhân sự và cách đo hiệu quả. Nếu lãnh đạo chỉ dùng AI như lý do để cắt giảm mà không giải thích thay đổi, niềm tin có thể suy giảm đúng lúc doanh nghiệp cần nhân viên phối hợp.
Do đó, CEO cần đánh giá CFO bằng cả năng lực công nghệ lẫn khả năng dẫn dắt con người. Một cuộc thay ghế đơn thuần không bảo đảm doanh nghiệp sẽ vận hành tốt hơn; điều cần tìm là người biết kiểm tra đầu ra của hệ thống, nói rõ rủi ro và biến dữ liệu thành quyết định có trách nhiệm. CFO nào tiếp tục chỉ tập trung vào báo cáo quá khứ sẽ khó giữ vị thế. CFO biết dùng AI để mở rộng tầm nhìn tài chính, đồng thời bảo vệ chất lượng phán đoán của con người, vẫn có lý do vững chắc để ở lại ban điều hành.
