Từ khái niệm đến bàn làm việc: khi AI buộc phải tạo ra giá trị
Triển khai AI doanh nghiệp là quá trình biến các khái niệm trí tuệ nhân tạo thành những công cụ, quy trình và trợ lý số gắn với từng nhiệm vụ cụ thể trong hoạt động hàng ngày của công ty, từ xử lý dữ liệu, soạn thảo tài liệu cho đến hỗ trợ ra quyết định và kiểm soát rủi ro. Làn sóng này không còn là câu chuyện tương lai: Hội nghị The Future of Artificial Intelligence tại TP.HCM quy tụ hơn 1.000 lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia công nghệ và nhà đầu tư, với trọng tâm “tìm lời giải đưa AI vào thực tế vận hành của doanh nghiệp”. Nói cách khác, giai đoạn nói về tiềm năng đã hết; ai không biến AI thành công cụ sản xuất, sẽ chậm chân trong cuộc đua năng suất.
Điểm đáng chú ý là mối quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp đang dịch chuyển rất rõ: từ câu hỏi “AI có làm được gì không?” sang “AI sẽ làm phần việc cụ thể nào trên dây chuyền vận hành của tôi?”. Điều này buộc các chiến lược AI công ty phải rời khỏi slide trình chiếu để bước vào biểu mẫu, file excel, hợp đồng và các quy trình thủ công vốn tiêu tốn nhiều giờ lao động mỗi ngày.
Chiến lược AI công ty: năng lực cốt lõi chứ không phải đồ chơi thử nghiệm
Một chiến lược AI công ty nghiêm túc không chấp nhận kiểu “thử vài công cụ rồi để đó”. Tại The Future of Artificial Intelligence: Chapter 4 ở TP.HCM, thông điệp được nhấn mạnh là AI phải trở thành năng lực cốt lõi trong chiến lược phát triển dài hạn của tổ chức. Câu trích đáng nhớ ở đây là: “Các tổ chức cần định vị AI như một năng lực cốt lõi trong chiến lược phát triển dài hạn”. Điều đó đồng nghĩa: AI không đứng riêng lẻ, mà gắn chặt với mục tiêu kinh doanh, chỉ số năng suất và lộ trình chuyển đổi số.
Muốn vậy, doanh nghiệp phải giải ba bài toán nền: chuẩn hóa hạ tầng dữ liệu, xây dựng đội ngũ và thiết lập hệ sinh thái đối tác. Triển khai AI doanh nghiệp không thể thành công nếu dữ liệu hỗn loạn, nhân sự không hiểu AI xử lý dữ liệu ra sao, và hệ thống bảo mật không đủ để kiểm soát rủi ro. Hơn 20 phiên thảo luận chuyên sâu tại hội nghị tập trung vào các nút thắt này: từ tiêu chí lựa chọn mô hình AI, khung quản trị rủi ro, bảo mật thông tin đến phương pháp mở rộng ứng dụng trên toàn hệ thống. Đây không phải vấn đề “cài một phần mềm”, mà là thiết kế lại năng lực vận hành.
Lớp thực chiến Sao Đỏ: đưa AI vào từng công việc cụ thể
Nếu hội nghị ở TP.HCM cho thấy bức tranh chiến lược, thì lớp thực chiến tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Sao Đỏ lại phơi bày bản chất của ứng dụng AI thực tế: phải gắn vào từng bàn làm việc, từng nhiệm vụ. Lớp thực chiến thứ 34 được tổ chức tại Khu công nghiệp Nam Đình Vũ, Hải Phòng, do ông Nguyễn Hữu Thập – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang – trực tiếp hướng dẫn học viên thực hành. Sau hơn một năm tự nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng công nghệ, ông lựa chọn chia sẻ từ “những kinh nghiệm đã được kiểm chứng trong quá trình sử dụng”. Nghĩa là không nói về AI ở tầm khái niệm, mà nói bằng các file, báo cáo, hợp đồng đang xử lý mỗi ngày.
Quan điểm của người đứng lớp rất thẳng: “Trí tuệ nhân tạo chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được đưa ra khỏi những khái niệm chung để tham gia giải quyết từng công việc cụ thể”. Vì vậy, lớp học gần như bỏ qua phần lý thuyết. Mỗi học viên dùng chính máy tính và tài liệu gắn với vị trí chuyên môn của mình để thực hành: nghiên cứu, tổng hợp và phân tích tài liệu; xử lý tệp văn bản, bảng tính, tài liệu điện tử và hình ảnh; hỗ trợ soạn thảo báo cáo, công văn, hợp đồng và kế hoạch truyền thông. Đây là cách triển khai AI doanh nghiệp mang tính “tay dầu máy”, chấp nhận lấm bẩn để đổi lấy thay đổi thật trong phương pháp làm việc.
AI xử lý dữ liệu: trợ lý chuyên biệt và bài học kiểm soát rủi ro
Một trong những nội dung trọng tâm tại lớp Sao Đỏ là xây dựng trợ lý trí tuệ nhân tạo cho từng vị trí, phòng ban và lĩnh vực hoạt động. Thay vì dùng AI như một công cụ hỏi – đáp chung, học viên được yêu cầu xác định rõ nhiệm vụ, dữ liệu đầu vào, yêu cầu xử lý và dạng kết quả mong muốn. Nói cách khác, họ học cách biến AI xử lý dữ liệu thành “nhân viên ảo” chuyên trách: người thì chuyên xử lý tệp văn bản và bảng tính, người hỗ trợ tổng hợp tài liệu, người phụ trách tạo bản thảo báo cáo, công văn, kế hoạch truyền thông. Khi trợ lý chuyên biệt làm tốt phần việc lặp lại, người lao động có thêm thời gian cho kiểm tra, phân tích và các nhiệm vụ đòi hỏi kinh nghiệm, phán đoán, tư duy sáng tạo.
Tuy vậy, lớp học không tô hồng AI. Quản trị rủi ro thông tin là sợi chỉ đỏ xuyên suốt buổi tập huấn. Học viên được nhắc phải kiểm tra, đối chiếu dữ liệu, không phụ thuộc hoàn toàn vào câu trả lời do công nghệ tạo ra, đặc biệt với nội dung pháp lý, tài chính, hợp đồng và quản trị doanh nghiệp. Cách tiếp cận này phân định rõ vai trò: công nghệ hỗ trợ xử lý nhanh; con người chịu trách nhiệm về độ chính xác, tính phù hợp và hệ quả của quyết định cuối cùng. Triển khai AI doanh nghiệp nếu bỏ qua lớp phòng vệ này sẽ biến AI từ trợ lý thành nguồn nguy cơ.
Thách thức thật sự: thay đổi thói quen làm việc, không phải chỉ mua công nghệ
Cả hội nghị tại TP.HCM lẫn chuỗi 34 lớp thực chiến đều cho thấy một điều: thách thức chính không nằm ở thiếu công nghệ, mà ở thói quen làm việc cũ. Sau 34 lớp, câu hỏi lớn nhất không còn là “doanh nghiệp có tiếp cận được công nghệ hay không”, mà là “mức độ sẵn sàng thay đổi thói quen và phương pháp làm việc”. Khoảng cách lớn nhất trong chuyển đổi số, như lời người đứng lớp, “không nằm ở công nghệ, mà nằm ở việc chúng ta có sẵn sàng thay đổi tư duy và phương pháp làm việc hay không”.
Hội nghị The Future of Artificial Intelligence cho thấy giai đoạn tiếp theo sẽ là mở rộng triển khai, kết nối đầu tư và thương mại hóa mạnh hơn: từ chuỗi tọa đàm Tea & Jam dành cho cấp quản lý, đến phiên Investor Matching kết nối startup AI với quỹ đầu tư 1-1 để hỗ trợ đưa sản phẩm ra thị trường. Trong khi đó, ở cấp doanh nghiệp, lớp Sao Đỏ kết thúc chỉ là điểm khởi đầu: từ biết đến sử dụng, từ sử dụng đến hình thành quy trình mới là quãng đường các công ty phải đi để biến ứng dụng AI thực tế thành năng suất và giá trị. Nếu lãnh đạo không kiên quyết “viết lại quy trình quanh AI”, mọi cuộc hội thảo và tập huấn sẽ dừng ở mức phong trào.
