Sổ sức khỏe điện tử: từ khái niệm đến bước ngoặt 34 triệu người dùng
Sổ sức khỏe điện tử là hồ sơ sức khỏe cá nhân dạng số, được cập nhật xuyên suốt vòng đời mỗi người dân, tích hợp dữ liệu khám chữa bệnh, dự phòng, tiêm chủng và các thông tin y tế quan trọng, cho phép kết nối, chia sẻ an toàn giữa người bệnh, cơ sở y tế, bảo hiểm và cơ quan quản lý nhà nước để quản lý sức khỏe chủ động, liên tục, thay vì chỉ ghi chép rời rạc trên giấy như trước đây.
Điểm đáng chú ý nhất hiện nay là hơn 34 triệu sổ sức khỏe điện tử đã được tạo lập, bảo đảm kết nối, liên thông dữ liệu và tích hợp trên ứng dụng VNeID. Đây không còn là thử nghiệm nhỏ lẻ mà là một hạ tầng số quy mô dân số. Song song, 1.263 bệnh viện đã triển khai bệnh án điện tử, bước đầu thay thế hồ sơ giấy trong hệ thống khám chữa bệnh. Sự kết hợp giữa sổ sức khỏe điện tử và bệnh án điện tử cho thấy Việt Nam đang lựa chọn chiến lược “đi tắt” sang hệ thống y tế số, trong đó dữ liệu là nền tảng, người dân là trung tâm và VNeID sức khỏe là cửa ngõ truy cập thuận tiện nhất của mỗi cá nhân.
Động lực chính sách: từ Nghị quyết 57 đến chương trình mục tiêu quốc gia
Việc tăng tốc sổ sức khỏe điện tử và bệnh án điện tử không xuất hiện một cách tự phát; nó được “đặt hàng” rất rõ từ cấp chính sách. Chiều 24/8, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức chủ trì cuộc họp rà soát, đánh giá và đôn đốc tiến độ các nhiệm vụ liên quan đến Nghị quyết 57-NQ/TW về chuyển đổi số quốc gia, trong đó có triển khai bệnh án điện tử và sổ sức khỏe điện tử trong năm 2026. Cũng trong ngày 24/8, Quốc hội thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa, xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035.
Chương trình này đặt mục tiêu quản lý sức khỏe toàn dân, nâng cao chất lượng dân số đến năm 2035. Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, Nhà nước hướng tới bảo đảm mọi người dân được quản lý, chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng bệnh từ sớm, từ xa, ngay tại cơ sở. Nói cách khác, sổ sức khỏe điện tử không đơn thuần là dự án công nghệ, mà là công cụ bắt buộc nếu chúng ta muốn y tế dự phòng và chăm sóc sức khỏe cộng đồng trở thành “xương sống” của hệ thống, thay vì chỉ tập trung chữa bệnh khi đã muộn.
Từ bệnh viện tới đời sống người dân: khi dữ liệu trở thành “thuốc” đầu tiên
Theo Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức, năm 2026 phải là năm “tăng tốc”, tạo chuyển biến rõ và thực chất trong triển khai bệnh án điện tử và sổ sức khỏe điện tử. Nhưng ông cũng nhấn mạnh một yêu cầu quan trọng: phải gắn việc triển khai sổ sức khỏe điện tử với hoạt động khám, kiểm tra và chăm sóc sức khỏe thực tế của người dân. Nếu không, sổ sức khỏe sẽ chỉ là “vỏ rỗng” đẹp trên ứng dụng VNeID sức khỏe, không có giá trị lâm sàng và dự phòng.
Việc cập nhật dữ liệu được yêu cầu bảo đảm ghi nhận đầy đủ, chính xác, có khả năng liên thông và phục vụ lâu dài cho quản lý, theo dõi sức khỏe. Với người dân, điều này mở ra khả năng một lần nhập – dùng nhiều lần: thông tin khám ở tuyến xã có thể được bác sĩ tuyến tỉnh xem ngay, lịch sử bệnh án điện tử tại 1.263 bệnh viện có thể được đối chiếu trong sổ sức khỏe điện tử khi người bệnh tái khám. Nếu triển khai đúng, dữ liệu y tế sẽ trở thành “liều thuốc” đầu tiên giúp bác sĩ quyết định nhanh hơn, chính xác hơn, và giúp người dân chủ động hơn trong việc hiểu và quản lý sức khỏe bản thân.
Mục tiêu 100% dân số có sổ sức khỏe điện tử: tham vọng và thách thức
Mục tiêu được đặt ra rất rõ: đến năm 2030, 100% người dân được lập sổ sức khỏe điện tử và quản lý sức khỏe theo vòng đời. Đây là một mục tiêu tham vọng, đặc biệt trong bối cảnh vẫn còn chênh lệch hạ tầng và nhân lực y tế giữa đô thị và vùng sâu, vùng xa. Song nếu nhìn rộng ra bức tranh dân số, chúng ta sẽ thấy vì sao việc này bắt buộc phải làm: chương trình đặt mục tiêu giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi xuống dưới 15%, tăng tỷ suất sinh thô 0,5‰ so với năm 2025 và kéo tỷ số giới tính khi sinh xuống dưới 109 bé trai trên 100 bé gái.
Những mục tiêu dân số – dinh dưỡng đó không thể theo dõi bằng các báo cáo giấy rời rạc. Chỉ khi mỗi người dân có một hồ sơ sức khỏe điện tử cập nhật theo vòng đời, từ sàng lọc tiền hôn nhân, khám thai, tiêm chủng trẻ em đến quản lý bệnh mạn tính khi về già, hệ thống y tế mới đủ dữ liệu để điều chỉnh chính sách kịp thời. Nói cách khác, muốn một Việt Nam khỏe mạnh hơn, hệ thống y tế số phải “ôm” trọn đời sống sức khỏe của từng người, chứ không chỉ xuất hiện khi họ nhập viện cấp cứu.
Làm sạch dữ liệu, bảo mật và liên thông: điều kiện để người dân thực sự được hưởng lợi
Một hệ thống y tế số không thể đứng vững trên dữ liệu sai, trùng lặp hoặc thiếu an toàn. Vì vậy, Bộ Y tế đang rà soát 52 cơ sở dữ liệu có tần suất sử dụng cao để tái cấu trúc và nâng tỷ lệ cập nhật thông tin đúng, đủ, sạch theo thời gian thực trong nhóm cơ sở dữ liệu chuyên ngành y tế giai đoạn 2025–2026. Cùng lúc, các đơn vị triển khai chiến dịch 90 ngày làm sạch, làm giàu và chuẩn hóa dữ liệu của 12 cơ sở dữ liệu chuyên ngành y tế, và chiến dịch 100 ngày tạo lập, cập nhật sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID từ 8/7/2026 đến 15/10/2026.
Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia và đơn vị nghiệp vụ của Bộ Công an để xử lý, làm sạch dữ liệu, bảo đảm tính thống nhất, liên thông và an toàn của dữ liệu y tế, đồng thời kết nối trường thông tin vào hệ thống dữ liệu quốc gia. Quan điểm xuyên suốt là lấy người dân và người bệnh làm trung tâm, cơ sở khám chữa bệnh làm chủ thể thực hiện, dữ liệu làm nền tảng, công nghệ là công cụ và an toàn, bảo mật dữ liệu là yêu cầu xuyên suốt. Nếu những nguyên tắc này được bảo đảm trên thực tế, sổ sức khỏe điện tử và bệnh án điện tử sẽ không chỉ là công cụ quản lý, mà còn trở thành “cam kết” của hệ thống y tế số đối với quyền lợi và sự tin cậy của mỗi người dân.
