Đi bộ cộng đồng: Hoạt động đơn giản đang thay đổi cả địa phương
Phong trào đi bộ cộng đồng là hình thức tập luyện ngoài trời nơi người dân ở nhiều lứa tuổi cùng tham gia đi bộ trên các tuyến đường, công viên, quảng trường và nhà văn hóa, vừa rèn luyện sức khỏe cộng đồng, vừa tăng gắn kết xã hội thông qua những cuộc gặp gỡ, trò chuyện và hoạt động thể dục quần chúng được duy trì đều đặn mỗi ngày. Chiều về, khi công việc dần lắng lại, tại các công viên, quảng trường, nhà văn hóa trên nhiều địa bàn, phong trào đi bộ lại diễn ra nhộn nhịp, trở thành hình ảnh quen thuộc của đời sống đô thị và nông thôn.
Điều đáng nói là một hoạt động nghe có vẻ “nhẹ nhàng” như đi bộ lại đang âm thầm tạo ra thay đổi lớn. Không cần sân bãi chuyên dụng, không đòi hỏi kỹ thuật phức tạp, người dân có thể chủ động thời gian, cường độ và địa điểm tập luyện. Chính sự dễ tiếp cận này khiến đi bộ phù hợp từ người cao tuổi, trung niên đến thanh thiếu niên. Khi những con đường nội khu, lối quanh hồ, khuôn viên nhà văn hóa trở thành “đường chạy” chung, chúng ta không chỉ thấy thêm người tham gia thể thao mà còn thấy một ý thức mới: rèn luyện thân thể không còn là phong trào nhất thời mà đang dần trở thành nhu cầu thường xuyên của mỗi cá nhân.
Từ vài vòng quanh hồ đến thay đổi sức khỏe cộng đồng
Nếu nhìn kỹ, phong trào đi bộ cộng đồng đang là “vắc xin mềm” chống lại lối sống ít vận động. Đi bộ đã dần trở thành thói quen thường ngày của nhiều người dân, góp phần lan tỏa hoạt động thể dục quần chúng và xây dựng lối sống năng động, lành mạnh. Những câu chuyện cụ thể cho thấy tác động này rất thực: với học sinh như em Vũ Thị Ánh Dương, một vòng đi bộ quanh hồ sau giờ học giúp cơ thể được vận động, tinh thần thoải mái hơn; với người phụ nữ bận rộn như chị Nguyễn Thị Thu Liên, đó là cách chủ động chăm sóc sức khỏe và kiểm soát cân nặng, bởi “muốn khỏe thì phải chủ động tập luyện”.
Không phải ngẫu nhiên mà tỷ lệ người tập luyện thể dục thể thao thường xuyên đã đạt 42,7%, tỷ lệ gia đình thể thao đạt 34,4% và toàn tỉnh có tới 2.350 câu lạc bộ thể thao đang hoạt động. Đây là con số biết nói: khi người dân thấy rõ lợi ích của từng bước chân, họ không còn chờ các chiến dịch ngắn hạn mà tự đưa tập luyện vào lịch sinh hoạt. Đi bộ thường được kết hợp với chạy bộ, đạp xe, dưỡng sinh, dân vũ, tạo nên “menu vận động” đa dạng cho mọi lứa tuổi. Từ đó, ý thức chủ động chăm sóc sức khỏe lan tỏa, hình thành lối sống năng động, làm phong phú hơn đời sống văn hóa ở cơ sở.
Khi công viên và nhà văn hóa thành điểm hẹn của tình làng nghĩa xóm
Điểm thú vị nhất của phong trào đi bộ cộng đồng không nằm ở số bước, mà ở số người cùng đi. Tại công viên Văn Lang vào cuối buổi chiều, những lối đi quanh hồ nối dài đoàn người đi bộ; tiếng bước chân, tiếng cười nói hòa trong không gian xanh tạo nên không khí tập luyện sôi nổi giữa lòng đô thị. Ở các thôn, tổ dân phố, tuyến đường nội khu, khuôn viên nhà văn hóa, quảng trường, công viên, những nhóm người cùng nhau vận động bằng phương pháp đi bộ ngày càng phổ biến. Không phân biệt tuổi tác, từ người cao tuổi đến thanh niên đều chủ động rèn luyện, nâng cao sức khỏe và chất lượng cuộc sống.
Nhà văn hóa thôn Thượng Hội là một minh chứng sống động: 6h sáng, khi nhiều con đường trong thôn còn vắng người, nhà văn hóa đã bắt đầu một ngày mới với các buổi dân vũ, dưỡng sinh và những hoạt động thể thao ngoài sân. Với những người như bà Đỗ Thúy Hồng, đây không phải công trình “có rồi để đó” mà là nơi gặp gỡ người cùng sở thích, cùng tập luyện, trò chuyện và tìm thấy niềm vui trong những sinh hoạt tưởng như rất bình thường. Khi người dân hẹn nhau mỗi sáng, mỗi chiều để đi bộ, đánh cầu lông, nhảy dân vũ, kết nối xóm giềng được dệt lại bằng những tương tác mặt đối mặt – điều mà mạng xã hội không thể thay thế.
Nhà văn hóa: Hạ tầng xã hội cho phong trào đi bộ cộng đồng
Đằng sau các buổi đi bộ nhộn nhịp là cả một hệ thống thiết chế văn hóa – thể thao đang dần được “đánh thức”. Cuối năm 2025, có 501 nhà văn hóa cấp xã, 114 nhà thi đấu đa năng, 349 sân vận động, 189 trung tâm học tập cộng đồng và 28 khu thiết chế văn hóa – thể thao tại các làng văn hóa kiểu mẫu được đưa vào khai thác. Nếu chỉ xây rồi khóa cửa thì đó là lãng phí. Nhưng khi như ở Thượng Hội, nhà văn hóa – khu thể thao được tổ chức theo hướng đa năng, với phòng đọc kết hợp cờ vua, cờ tướng, hội trường linh hoạt, sân ngoài trời cho các hoạt động luyện tập, giao lưu, thi đấu thể thao phong trào, thì công trình “cứng” biến thành đời sống “mềm” của cộng đồng.
Điểm quan trọng là cách vận hành: lãnh đạo địa phương khẳng định mục tiêu không chỉ là có một nhà văn hóa khang trang, mà là đổi cách quản lý để thiết chế thực sự gần dân, phục vụ dân và phát huy hiệu quả lâu dài. Khi người dân được đặt vào vị trí trung tâm, nhà văn hóa phải là nơi họ muốn đến, được tham gia và tìm thấy hoạt động phù hợp nhu cầu của mình. Từ mô hình điểm tại Thượng Hội, xã Ô Diên dự kiến nhân rộng tới 22 nhà văn hóa và 35 điểm sinh hoạt cộng đồng còn lại, với mục tiêu lan tỏa cách vận hành để những thiết chế gần dân trở thành nơi người dân sáng tạo, tham gia và thụ hưởng.
Từ phong trào nhất thời đến chiến lược dài hạn cho sức khỏe cộng đồng
Phong trào đi bộ cộng đồng nếu chỉ dừng ở “mốt” ngắn hạn thì sẽ sớm lắng xuống. Nhưng điều đang diễn ra cho thấy đây là một chiến lược dài hơi. Những năm qua, chính quyền đã chủ động xây dựng môi trường, điều kiện để người dân tham gia tập luyện. Các kế hoạch lớn như Cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại” đến năm 2030, Kế hoạch phát triển thể dục thể thao giai đoạn 2026-2030 tầm nhìn đến năm 2045, hay lộ trình tổ chức Đại hội Thể dục thể thao các cấp giai đoạn 2025-2026, tiến tới Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026, đặt phong trào đi bộ vào một khung chính sách rõ ràng.
Trong một xã hội đang chuyển động nhanh, ngay cả nhà văn hóa cơ sở cũng không thể đứng yên. Việc gắn phong trào đi bộ với các hoạt động thể dục quần chúng khác, cùng với chuyển đổi số cộng đồng, đang mở rộng ý nghĩa của mỗi bước chân: đó không chỉ là bài tập tốt cho tim mạch, mà còn là kênh để người dân cập nhật thông tin, tiếp cận dịch vụ công, xây dựng thói quen sống lành mạnh. Nếu tiếp tục duy trì cách làm đặt người dân ở trung tâm, phong trào đi bộ cộng đồng sẽ không chỉ cải thiện sức khỏe mà còn góp phần tái thiết đời sống cộng đồng – từ những vòng đi bộ mỗi sáng, mỗi chiều, trên chính con đường làng và công viên quen thuộc.
