AI trở thành “ngôn ngữ chung” trong quan hệ Việt – Hàn
Hợp tác AI Việt Nam Hàn Quốc là quá trình hai nước dùng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và công nghệ cao để nâng cấp quan hệ kinh tế, gắn sản xuất với đổi mới sáng tạo và xây dựng hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo phục vụ phát triển bền vững. Tâm điểm của quá trình này hiện xuất phát từ hai cực Đà Nẵng và TP.HCM, nơi các hội nghị, lễ hội và triển lãm đang biến cam kết chính trị thành những chương trình, dự án cụ thể. Điều đáng nói là AI không còn bị xem như xu hướng công nghệ “cho vui”, mà đã được đặt thẳng vào vị trí động lực tăng trưởng mới, gắn với bán dẫn, thành phố thông minh và hệ sinh thái khởi nghiệp.
Tại Đà Nẵng, Hội nghị “Gặp gỡ Hàn Quốc tại Đà Nẵng: Trí tuệ nhân tạo (AI) – Động lực mới cho tăng trưởng và phát triển” diễn ra chiều 7-8 trong khuôn khổ Lễ hội Việt Nam - Hàn Quốc lần thứ 5, thu hút gần 200 đại biểu và 100 doanh nghiệp Hàn Quốc tham dự. Việc chọn AI làm chủ đề trung tâm cho thấy Việt Nam và Hàn Quốc đang thử một “mô hình hợp tác mới”: thay vì chỉ nói về thương mại hay du lịch, hai bên đặt nền tảng bằng công nghệ lõi và nguồn nhân lực số. Đây không chỉ là hội nghị giao lưu, mà là phép thử cho cách hai nước cùng xây dựng hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo hữu ích, an toàn, đáng tin cậy cho người dân và cho tăng trưởng kinh tế.
Đà Nẵng: phòng thí nghiệm cho hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo
Nếu phải chọn một nơi làm “phòng thí nghiệm” cho hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo Việt – Hàn, đó đang là Đà Nẵng. Thành phố không chỉ xem AI là đề tài thảo luận mà cam kết một gói chính sách khá táo bạo: miễn thuế thu nhập cá nhân và doanh nghiệp, hỗ trợ chi phí thiết bị, thuê hạ tầng khu công nghệ số, mặt bằng và nhân sự cho các dự án AI. Về FDI, Hàn Quốc hiện đứng thứ hai trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Đà Nẵng với 312 dự án, tập trung vào công nghiệp chế biến – chế tạo, thương mại, dịch vụ, bất động sản, giáo dục. Nói cách khác, hệ sinh thái AI ở đây không xây trên nền tảng trống, mà bám vào một cấu trúc đầu tư đã khá dày.
Hội nghị năm nay tập trung hai chuyên đề: chính sách và định hướng phát triển hệ sinh thái AI phục vụ kinh tế - xã hội, và hợp tác đổi mới sáng tạo – ứng dụng AI. Các bên bàn từ thành phố thông minh, đào tạo nhân lực AI, đến ứng dụng AI trong công nghiệp và dịch vụ. Phần thú vị là Hàn Quốc mang sang những ví dụ rất “thực chiến”: chatbot xử lý khiếu nại ở Yongin, camera giám sát phát hiện tai nạn tại Gurye, mô hình hệ sinh thái AI phát triển cộng đồng tại Pyeongtaek. Tổng Lãnh sự Han Jung Il công khai đánh giá cao chiến lược lấy AI, bán dẫn và đô thị thông minh làm mũi nhọn của Đà Nẵng – đó là một thông điệp rằng doanh nghiệp Hàn Quốc nhìn thấy ở đây nhiều hơn một điểm đến du lịch.
Bán dẫn và công nghiệp công nghệ cao: tầng thứ hai của hợp tác
Điểm đáng chú ý nhất trong hợp tác AI Việt Nam Hàn Quốc là AI không đứng một mình. Nó được gắn chặt với bán dẫn, công nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi số. Theo phân tích được nêu tại hội nghị, trong bối cảnh quan hệ hai nước đã nâng lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, dư địa hợp tác còn rất lớn, đặc biệt trong AI, bán dẫn, công nghiệp công nghệ cao, logistics, chuyển đổi số, ESG, năng lượng xanh, giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực. Nói thẳng, đây là lời mời mở cho làn sóng đầu tư mới: Hàn Quốc chuyển một phần chuỗi giá trị bán dẫn và công nghệ cao sang Việt Nam, trong khi Việt Nam cung cấp thị trường, nhân lực và không gian thử nghiệm chính sách.
Đà Nẵng tuyên bố đang xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm tài chính khu vực và đô thị thông minh, với AI, bán dẫn, công nghệ số và chuyển đổi xanh là động lực tăng trưởng mới. Thành phố cam kết tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Hàn Quốc mở rộng sản xuất, kinh doanh và R&D. Ở chiều ngược lại, phía Hàn Quốc không giấu tham vọng dùng các địa phương như Đà Nẵng làm bàn đạp cho những mô hình đô thị thông minh và công nghiệp AI, bán dẫn của riêng họ. Nếu hai bên không để những cam kết này dừng lại ở khẩu hiệu, đây có thể là tầng hợp tác mang tính quyết định: từ gia công sang đồng sáng tạo công nghệ lõi.
TP.HCM và HCMC K-Brand Expo: cầu nối công nghệ, logistics và khởi nghiệp
Trong khi Đà Nẵng thử mô hình “phòng thí nghiệm chính sách AI”, TP.HCM đang xây cầu nối thị trường và hệ sinh thái khởi nghiệp thông qua HCMC K-Brand Expo. Ngày hội năm nay được định vị lại như một nền tảng kết nối thương mại, đầu tư và đổi mới sáng tạo giữa doanh nghiệp hai nước tại TP.HCM. Điều gây chú ý là công nghệ và AI chiếm hơn 40% tổng số gần 200 gian hàng, trở thành khu vực lớn nhất, vượt xa các nhóm ngành tiêu dùng truyền thống. Đây là lần đầu sau 5 kỳ, công nghệ trở thành trục chính của chương trình. Cách bố trí này nói rõ một điều: hợp tác thương mại Việt – Hàn đang dịch chuyển từ hàng tiêu dùng sang công nghệ, dữ liệu và dịch vụ số.
Giá trị khác biệt của HCMC K-Brand Expo nằm ở việc kéo cả trường đại học và cộng đồng khởi nghiệp vào chung sân chơi: cuộc thi ý tưởng khởi nghiệp sinh viên Innostar, chương trình kết nối đầu tư và thị trường Venture Star đã đưa hơn 1.000 sinh viên hai nước với gần 400 dự án tiếp cận nhà đầu tư; riêng Việt Nam có 25 dự án nhận tổng giải thưởng 600 triệu đồng từ đối tác Hàn Quốc. Chương trình đã kết nối 40 startup hai nước với 17 quỹ đầu tư. Bên cạnh đó, các phiên đối thoại về hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt – Hàn, các chương trình đưa sinh viên, giảng viên đến thẳng môi trường sản xuất và nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp ngay tại triển lãm cho thấy mục tiêu không chỉ là ký MOU, mà là xây chuỗi cung ứng nhân lực và ý tưởng dài hạn.
Cơ hội và thách thức: Việt Nam có dám nâng cấp vai trò trong chuỗi giá trị?
Từ Đà Nẵng đến TP.HCM, bức tranh hợp tác AI Việt Nam Hàn Quốc đang hiện ra với ba lớp: chính sách (miễn thuế, hỗ trợ hạ tầng, định hướng đô thị thông minh), dự án (hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo, các mô hình AI địa phương, chương trình kết nối đầu tư), và con người (đào tạo nguồn nhân lực, khởi nghiệp, sinh viên). Lợi thế của Việt Nam là có địa phương dám coi AI, bán dẫn, công nghệ số là động lực tăng trưởng mới và được phía Hàn Quốc nhìn nhận nghiêm túc. Tuy nhiên, thách thức là nếu không kịp nâng cấp năng lực logistics, quản trị và pháp lý, Việt Nam sẽ tiếp tục đứng ở khâu thấp trong chuỗi giá trị, dù có thêm nhiều hội nghị và triển lãm.
Theo quan điểm của người viết, cơ hội lớn nhất nằm ở chỗ hợp tác hiện nay không chỉ bó hẹp trong một ngành. Dư địa còn rộng trong công nghệ, logistics, khởi nghiệp, chuyển đổi số, năng lượng xanh, giáo dục và đào tạo nhân lực. Nếu Việt Nam coi Đà Nẵng, TP.HCM và các địa phương kết nghĩa với Hàn Quốc như những “phòng thí nghiệm mở”, dám thử nghiệm cơ chế đặc thù cho AI, bán dẫn và công nghiệp công nghệ cao, thì hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo sẽ không dừng lại ở khẩu hiệu. Kết luận công bằng là: Hàn Quốc đã cho thấy thiện chí và lợi ích rõ ràng trong hợp tác; phần còn lại phụ thuộc vào việc Việt Nam có dám bước ra khỏi vai trò “công xưởng giá rẻ” để trở thành đối tác đồng sáng tạo công nghệ hay không.
