Phòng bệnh cần bắt đầu từ lớp học và gia đình
Bệnh não mô cầu là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần và có thể tiến triển nhanh thành viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết. Vì vậy, phòng bệnh não mô cầu không thể chỉ trông vào một đợt vệ sinh hay lời nhắc ở trường: việc nhận biết dấu hiệu sớm, giữ vệ sinh hằng ngày và phối hợp giữa gia đình với nhà trường mới tạo thành lớp bảo vệ thiết thực.
Tại TP.HCM, trường học và trạm y tế đang tăng cường khử khuẩn trường học, kiểm tra sức khỏe học sinh và truyền thông phòng bệnh. Những việc này đáng duy trì thường xuyên, không chỉ khi xuất hiện ca bệnh, bởi bệnh có thể diễn tiến nặng; tỷ lệ đe dọa tính mạng được ghi nhận dao động 4–20% tùy quốc gia và khả năng điều trị. Phụ huynh nên xem các thông báo từ trường là hướng dẫn hành động, không phải lý do để hoảng sợ.
Nhà trường đang giám sát và vệ sinh ra sao?
Ở Trường Tiểu học Đặng Trần Côn, giáo viên chủ nhiệm phối hợp nhân viên y tế điểm danh, quan sát tình trạng từng em; học sinh có biểu hiện bất thường được kiểm tra ban đầu tại phòng y tế và phụ huynh được liên hệ để đưa trẻ đi khám. Sau khi có thông tin ca bệnh, trường tổng vệ sinh, lau bàn ghế, tay nắm cửa và vật dụng thường xuyên tiếp xúc bằng dung dịch sát khuẩn, đồng thời mở cửa lớp để thông thoáng. Đây là cách tiếp cận hợp lý: theo dõi sức khỏe học sinh đi cùng vệ sinh môi trường, thay vì chỉ tập trung vào một biện pháp.
Truyền thông cũng được phối hợp triển khai tại nhiều trường. Trạm Y tế phường Bình Đông tổ chức buổi hướng dẫn phòng não mô cầu và tay chân miệng cho hơn 7.200 học sinh, giáo viên ở 5 trường tiểu học vào sáng 26/10. Trạm Y tế phường Chợ Lớn đến 7 cơ sở giáo dục, gồm 4 trường tiểu học, 2 trường THCS và một trường THPT, đồng thời phối hợp đưa thông tin đến phụ huynh qua các kênh liên lạc.
Phụ huynh cần theo dõi dấu hiệu nào?
Gia đình nên nhắc trẻ rửa tay bằng xà phòng, che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi, không dùng chung ly, bình nước hay đồ cá nhân, và hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng bệnh hô hấp. Trẻ có thể được khuyến khích đeo khẩu trang ở nơi đông người. Những thói quen này cần được thực hành đều đặn ở nhà lẫn ở lớp, thay vì chỉ nhắc khi có cảnh báo.
Phụ huynh cần lưu ý sốt, đau đầu dữ dội, cứng gáy, buồn nôn hoặc nôn ói; ban xuất huyết trên da cũng là dấu hiệu đáng lo. Khi trẻ có biểu hiện nghi ngờ, hãy báo ngay cho nhà trường và nhân viên y tế, đồng thời đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, xử trí kịp thời. Đừng tự kết luận đó là cảm cúm thông thường hay tự dùng kháng sinh. Nhà trường đã hướng dẫn học sinh báo cho người lớn khi thấy mệt; phụ huynh nên khuyến khích con nói rõ triệu chứng và thời điểm khởi phát.
Cà Mau cho thấy vì sao cần theo dõi sau tiếp xúc
Tại Cà Mau, người tiếp xúc gần với ca bệnh được sàng lọc, cấp kháng sinh dự phòng và hướng dẫn theo dõi sức khỏe trong 10 ngày; một số hộ dân gần nhà bệnh nhân cũng được hướng dẫn vệ sinh, khử khuẩn và bảo vệ cá nhân. Đây là biện pháp dành cho người được cơ quan y tế xác định có tiếp xúc gần, không phải hướng dẫn để mọi gia đình tự mua hoặc sử dụng kháng sinh.
Nguồn lây trong các ca bệnh tại Cà Mau vẫn chưa được xác định. Điều tra cho biết bệnh nhân N.T.D không đi xa nhà trong hai tuần trước khi mắc bệnh và chưa ghi nhận tiếp xúc với người mắc não mô cầu. Từ đầu năm đến thời điểm thông tin được công bố, tỉnh ghi nhận 3 ca tử vong vì viêm não mô cầu. Những dữ kiện này nhấn mạnh rằng chưa rõ nguồn lây không đồng nghĩa với có thể chủ quan: hãy làm theo hướng dẫn của cơ quan y tế, thông báo sớm triệu chứng và phối hợp theo dõi.
