Trung tâm dưỡng lão ban ngày là gì và vì sao đáng ủng hộ?
Trung tâm dưỡng lão ban ngày là mô hình chăm sóc người cao tuổi kết hợp theo dõi sức khỏe, tập luyện cho người già, nghỉ ngơi và giao lưu cộng đồng trong giờ hành chính, buổi tối họ trở về nhà để tiếp tục sinh hoạt cùng gia đình. Đây không phải “nhà dưỡng lão toàn phần” mà là một không gian phúc lợi cộng đồng mới, giúp người cao tuổi được chăm sóc chuyên môn nhưng vẫn giữ nếp sống quen thuộc và sự gắn bó gia đình. Từ tháng 7.2026, phường Đống Đa (Hà Nội) triển khai thí điểm mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày, tạo thêm không gian để người cao tuổi được theo dõi sức khỏe, tập luyện, nghỉ ngơi và giao lưu. Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày tại phường Long Biên là mô hình dưỡng lão bán trú công lập đầu tiên, hiện đón khoảng 20 người cao tuổi trong và ngoài phường.
Đống Đa, Tây Hồ: khi chăm sóc sức khỏe gắn chặt với giao lưu cộng đồng
Điểm mạnh nhất của các trung tâm dưỡng lão ban ngày ở Đống Đa và Tây Hồ là kết cấu dịch vụ rất “có chương trình”, chứ không phải nơi gửi cụ cho xong trách nhiệm. Tại Đống Đa, mỗi buổi sáng người cao tuổi được kiểm tra huyết áp, các chỉ số sức khỏe rồi tham gia những bài tập vận động phù hợp, sau đó có thể nghỉ ngơi hoặc chọn hoạt động như đánh cờ, ngâm chân, xoa bóp, hát karaoke, giao lưu văn nghệ. Ở Tây Hồ, mô hình được thiết kế như một dịch vụ chăm sóc trọn gói ban ngày: người cao tuổi được chăm sóc sức khỏe, tham gia hoạt động và giao tiếp, nhưng vẫn sống cùng gia đình. Trong ngày, họ có thể tập dưỡng sinh, tập trong nhà và ngoài trời, vật lý trị liệu, ngâm chân, massage. Đây là cách chăm sóc người cao tuổi vừa khoa học, vừa giàu tính cộng đồng.
Từ cô đơn, ít vận động đến một ngày sống có nhịp điệu
Nếu chỉ nhìn mô hình dưới góc độ y tế, chúng ta bỏ sót vấn đề lớn nhất: khoảng trống tinh thần của người già trong đô thị. Tuổi già không chỉ mang theo nỗi lo bệnh tật; khi con cháu đi làm, đi học, nhiều người cao tuổi dù sống trong gia đình vẫn phải trải qua phần lớn thời gian trong vắng vẻ, ít vận động và ít giao tiếp. Câu chuyện của bà Ngô Thị Lành ở Tây Hồ cho thấy rất rõ điều đó: trước đây mỗi ngày bà “vui buồn với cái tivi”, hết ra lại vào, nằm rồi lại ngồi, rất chán. Từ khi đến cơ sở số 14 Quảng An, một ngày của bà có tập dưỡng sinh, ăn trưa, nghỉ ngơi và các hoạt động phù hợp sức khỏe nên thời gian không còn trôi chậm nữa. Cơ sở chăm sóc ban ngày đã bổ sung những điều ở nhà khó có đồng thời: theo dõi sức khỏe, tập luyện có hướng dẫn, ăn nghỉ theo giờ và sinh hoạt cùng bạn đồng trang lứa.
Khi chăm sóc y tế kết hợp tập luyện cho người già và giữ được tính độc lập
Một điểm đáng chú ý là các chương trình không biến người cao tuổi thành “bệnh nhân” thụ động mà khuyến khích họ chủ động giữ sức khỏe và tính tự lập. Mô hình ở Tây Hồ hướng tới những người từ 60 tuổi trở lên còn đi lại được và tự lo sinh hoạt cơ bản, chứ không phải đối tượng cần chăm sóc chuyên sâu. Cũng như nhiều người cao tuổi đang trải nghiệm tại số 14 Quảng An, họ vẫn chủ động, chưa cần nơi lưu trú thường xuyên. Tại Long Biên, mỗi ngày từ 7h30 đến 17h30, các cụ được kiểm tra huyết áp, nhịp tim, theo dõi lịch uống thuốc nghiêm ngặt. Lịch trình sinh hoạt kết hợp các bài tập dưỡng sinh, phục hồi chức năng và phòng chống ngã theo chuẩn JICA Nhật Bản. Đây là cách tập luyện cho người già có giám sát y tế, nhưng vẫn bảo tồn vai trò chủ thể của họ trong việc chăm sóc chính mình.
Gia đình bớt áp lực, người cao tuổi có thêm một nơi để đến
Lý do khiến mô hình trung tâm dưỡng lão ban ngày nên được mở rộng không chỉ nằm ở lợi ích sức khỏe tinh thần người cao tuổi, mà còn ở tác động đến cả gia đình. Theo các nhân viên chuyên môn tại cơ sở Đống Đa, mô hình này có ý nghĩa trong bối cảnh nhiều gia đình có người cao tuổi nhưng con cháu phải đi làm cả ngày, không thể thường xuyên ở nhà chăm sóc. Mô hình giúp gia đình giảm bớt áp lực chăm sóc khi con cháu đi làm, đồng thời tạo điều kiện để người cao tuổi được chăm sóc ngay tại cộng đồng. Ở Long Biên, con trai bà Múi chia sẻ rằng từ khi mẹ được trung tâm dưỡng lão bán trú hỗ trợ uống thuốc đúng giờ và có bạn bầu bạn, bà vui tươi hơn, tối lại về quây quần bên gia đình nên “rất hợp lý”. Quan trọng hơn, nhiều cụ nói thẳng: đi dưỡng lão bán trú vui hơn ở nhà, vì họ có thêm một nơi để đến, một cộng đồng để thuộc về.
