Camera giám sát thành phố: không chỉ để phạt giao thông
Hệ thống camera giám sát thành phố là mạng lưới thiết bị ghi hình được lắp đặt tại các vị trí trọng điểm, kết nối về trung tâm điều hành của lực lượng chức năng, nhằm phục vụ đồng thời phòng chống tội phạm, xử lý vi phạm giao thông và giữ gìn trật tự đô thị trong bối cảnh đô thị hóa nhanh. Trong các thành phố lớn, lưu lượng phương tiện và mật độ dân cư tăng cao khiến yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự, trật tự an toàn giao thông và trật tự đô thị trở nên cấp bách. Nếu trước đây camera chủ yếu được hiểu như công cụ “phạt nguội” trên đường, thì thực tế triển khai tại nhiều phường, xã cho thấy chúng đang trở thành hạ tầng an ninh cơ bản, thay đổi cách quản lý địa bàn ở cấp cơ sở. Vấn đề không còn là có lắp camera hay không, mà là xây dựng được một hệ thống camera cộng đồng đủ thông minh, đủ kết nối để phục vụ lợi ích chung.
Trung tâm giám sát ở Hà Nội: dữ liệu thay đổi cách phòng chống tội phạm
Điểm đáng chú ý nhất của mô hình camera giám sát thành phố là việc đưa hình ảnh về các trung tâm giám sát đặt ngay tại trụ sở công an phường. Ngày 18/6/2026, phường Văn Miếu–Quốc Tử Giám ra mắt Trung tâm giám sát camera bảo đảm an ninh trật tự, trật tự an toàn giao thông và trật tự đô thị tại Công an phường. Trung tâm vận hành 75 “mắt thần” lắp ở các vị trí trọng điểm trên địa bàn hơn 110.000 dân, với 35 tổ dân phố, hơn 300 ngõ ngách và 12 tuyến phố chính. Đây không phải là vài màn hình để “xem cho biết”, mà là kho dữ liệu sống phục vụ đấu tranh phòng chống tội phạm: 12 vụ việc về an ninh trật tự đã được phát hiện, xử lý qua hệ thống, chủ yếu là gây rối trật tự công cộng, mua bán trái phép chất ma túy, trộm cắp tài sản. Tại phường Hai Bà Trưng, trung tâm giám sát đưa vào vận hành ngày 14/8/2026 với nhiều lớp giám sát, hỗ trợ khám phá 3 vụ cờ bạc ở Hồ Thiền Quang, 4 vụ mua bán, tàng trữ ma túy, 2 vụ trộm cắp, 1 vụ gây rối trật tự công cộng. Những con số này cho thấy camera đã bước từ vai trò “nhân chứng câm” sang công cụ nghiệp vụ chủ động, giúp rút ngắn thời gian xác minh và nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm.
Từ trật tự đô thị đến ý thức công dân: tác động vượt ra ngoài an ninh
Nếu chỉ nhìn camera như công cụ phòng chống tội phạm, chúng ta bỏ qua một nửa giá trị của hệ thống. Tại Văn Miếu–Quốc Tử Giám, một trong những lợi ích nổi bật của trung tâm giám sát camera là hỗ trợ phát hiện và xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông, trật tự đô thị, qua đó nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của người dân. Thông qua “mắt thần”, các hành vi dừng đỗ sai quy định, gây cản trở giao thông, đổ rác không đúng nơi, họp chợ cóc… được ghi nhận để lực lượng chức năng kiểm tra, xử lý. Chỉ riêng từ khi đưa vào hoạt động, trung tâm đã giúp xử lý 388 trường hợp vi phạm trật tự đô thị, trật tự an toàn giao thông; 5 trường hợp dán quảng cáo rao vặt trên cột điện; 21 trường hợp đổ rác sai quy định; 1 trường hợp xe chở phế thải để rơi vãi trên đường Tôn Đức Thắng. Đây là những con số biết nói: camera không chỉ dọn sạch vỉa hè, nút giao, mà còn góp phần hình thành thói quen ứng xử văn minh nơi công cộng, tôn trọng không gian đô thị chung. Khi người dân hiểu rằng hành vi của mình được quan sát công khai, trật tự đô thị không còn là khẩu hiệu mà trở thành chuẩn mực sống hàng ngày.
Hệ thống camera cộng đồng ở nông thôn: an ninh cơ sở bước sang trang mới
Điều thú vị là mô hình camera giám sát không dừng ở các quận trung tâm mà đã lan xuống cấp xã, cho thấy khả năng mở rộng của hạ tầng an ninh số. Tại xã Bắc Thanh Miện, hệ thống camera do địa phương triển khai đang từng bước bổ sung điểm giám sát trên các tuyến đường và khu vực trọng điểm. 25 camera được Công an xã đưa vào sử dụng khoảng 2 tháng nay, tập trung ở ngã ba, ngã tư, khu vực có đèn tín hiệu giao thông, cổng trường học và điểm tiềm ẩn nguy cơ tai nạn. Từ tháng 11/2025 đến nay, Công an xã đã điều tra, khám phá 3 vụ trộm cắp tài sản tại các thôn Lâm Kiều, Thọ Trương, An Lâu; nguyên nhân được chỉ ra là sự chủ quan trong bảo vệ tài sản, khiến đối tượng lợi dụng sơ hở để trộm cắp. Việc lắp camera tại vị trí trọng điểm vì thế được xem như “nối dài cánh tay” giữ gìn an ninh trật tự. Theo thống kê, toàn xã có gần 300 camera do người dân tự lắp, sẵn sàng cung cấp hình ảnh cho công an khi cần, tạo nên một hệ thống camera cộng đồng đúng nghĩa, nơi mỗi hộ gia đình trở thành một điểm giám sát hỗ trợ bảo đảm an ninh trật tự tại địa phương.
Thách thức và hướng đi: làm sao để camera phục vụ cộng đồng tốt hơn?
Khi camera giám sát thành phố và hệ thống camera cộng đồng đã chứng minh hiệu quả, câu hỏi tiếp theo không phải là có nên mở rộng, mà là mở rộng thế nào cho hợp lý. Tại Bắc Thanh Miện, người dân mong muốn hệ thống camera tiếp tục được lắp trên các tuyến đường chính, khu vực công cộng và nhà văn hóa thôn. Tuy nhiên, Công an xã khẳng định việc mở rộng phải theo lộ trình, căn cứ vị trí, mức độ cần thiết và khả năng bố trí kinh phí của địa phương; lực lượng công an đang rà soát vị trí phù hợp, tổng hợp nhu cầu từ các thôn để tham mưu, đề xuất lắp đặt bổ sung. Câu chuyện ở đây là cân bằng giữa nhu cầu giám sát và nguồn lực, giữa bảo đảm an ninh và tránh biến camera thành công cụ gây cảm giác bị theo dõi quá mức. Nếu coi camera là hạ tầng an ninh – giống như điện, nước, đường – thì việc quy hoạch, chuẩn hóa quy trình khai thác dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư và minh bạch mục đích sử dụng phải đi trước một bước. Chỉ khi người dân thấy rõ lợi ích, hiểu cách dữ liệu được dùng và có tiếng nói trong quá trình mở rộng, hệ thống camera giám sát mới thực sự trở thành “mắt thần” của cộng đồng, chứ không phải đôi mắt xa lạ trên đầu phố.
