Camera AI Cần Thơ: bước ngoặt trong tư duy bảo đảm an ninh đô thị
Camera AI Cần Thơ là hệ thống giám sát thông minh phòng tội phạm, trong đó mạng lưới camera an ninh, trật tự và giao thông được tích hợp phần mềm trí tuệ nhân tạo để tự động nhận diện khuôn mặt, biển số, phát hiện hành vi vi phạm và kết nối với các nền tảng dữ liệu dùng chung, phục vụ quản lý nhà nước và xây dựng đô thị thông minh. Đây không chỉ là dự án công nghệ, mà là một bước chuyển tư duy: từ mô hình quản lý dựa vào tuần tra trực tiếp sang mô hình quản lý dựa trên dữ liệu và phân tích tự động. Điểm đáng nói là Công an thành phố không triển khai AI như một tiện ích bổ sung, mà đặt nó vào trung tâm chiến lược chuyển đổi số, gắn với các yêu cầu chính trị về bảo đảm an ninh trật tự trong tình hình mới. Điều này định hình lại cách chúng ta nhìn vào camera giám sát: từ “con mắt bị động” thành “trinh sát điện tử” đủ khả năng hỗ trợ dự báo, giám sát và xử lý nhanh các tình huống.
Hệ thống camera kết nối dữ liệu: từ kế hoạch 3 giai đoạn đến nền tảng AI Data Platform
UBND thành phố đã ban hành Kế hoạch 425/KH-UBND để thực hiện Quyết định 502/QĐ-TTg về kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống camera giám sát với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Trung tâm giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOC). Nền tảng ở đây không chỉ là những chiếc camera, mà là một hệ thống camera kết nối dữ liệu, nơi hình ảnh từ đường phố được gắn với dữ liệu dân cư và luồng điều hành của chính quyền. Lộ trình triển khai được chia thành ba giai đoạn cho thấy cách tiếp cận bài bản: đến tháng 9-2026 là giai đoạn khảo sát hiện trạng và tình trạng kỹ thuật hệ thống camera phối hợp với Bộ Công an; từ 10-2026 đến 12-2027 là giai đoạn đầu tư, nâng cấp, bổ sung hệ thống camera chuyên ngành, hoàn thành kết nối, chia sẻ dữ liệu tại 100% xã, phường và tích hợp lên AI Data Platform, IOC; từ năm 2028 là giai đoạn mở rộng kết nối xã hội hóa với camera của tổ chức, doanh nghiệp, hộ gia đình trên cơ chế thỏa thuận, tự nguyện.
Giám sát thông minh phòng tội phạm: từ trinh sát điện tử đến dữ liệu truy vết
Trong thực tiễn, công an ứng dụng AI vào hệ thống camera giám sát đã tạo ra một lớp “trinh sát điện tử” hoạt động 24/24h. Hiện hệ thống camera của Công an thành phố được tích hợp 5 phần mềm AI với các chức năng: nhận diện khuôn mặt, nhận diện biển số phương tiện, phân tích lịch trình di chuyển của người điều khiển và phát hiện hành vi vi phạm liên tục. Một câu chuyện có thể được trích lại: “Từ đầu năm 2026 đến nay, hệ thống đã hỗ trợ xác minh, truy vết lịch trình di chuyển của đối tượng và phương tiện gần 150 trường hợp, trong đó có 25 vụ cướp, cướp giật, 12 vụ trộm cắp tài sản, 12 vụ gây rối trật tự công cộng”. Khác với trước đây khi nhiều hoạt động bảo đảm an ninh trật tự phụ thuộc vào lực lượng tuần tra trực tiếp, nay dữ liệu hình ảnh từ camera cho phép theo dõi liên tục tại các tuyến đường, địa bàn trọng điểm, đồng thời lưu trữ trong 18 tháng để phục vụ truy vết sau sự kiện. Chính lớp dữ liệu dày này làm tăng tính khách quan, giảm phụ thuộc vào lời khai, giúp quá trình xác minh, điều tra bám sát chứng cứ hình ảnh.
Xây dựng văn hóa giao thông từ giám sát điện tử và dữ liệu số
Điểm đáng chú ý của camera AI Cần Thơ là không dừng ở phòng chống tội phạm mà còn tác động sâu vào trật tự an toàn giao thông. Hệ thống AI tự động ghi nhận các hành vi vi phạm như chạy quá tốc độ, không chấp hành tín hiệu đèn, đi sai làn, không tuân thủ vạch kẻ đường, rồi chuyển dữ liệu cho lực lượng CSGT xử lý theo quy định pháp luật. Theo nguồn dữ liệu hiện có, từ đầu năm đến nay hệ thống đã ghi nhận 61.975 trường hợp có dấu hiệu vi phạm; sau kiểm duyệt, xác định 38.508 trường hợp vi phạm được xử lý. Việc giám sát điện tử làm giảm sự phụ thuộc vào tuần tra trực tiếp, đồng thời tăng tính công khai, minh bạch và khách quan trong xử lý. Quan trọng hơn, người tham gia giao thông hiểu rằng mọi hành vi đều có khả năng bị ghi lại và đối chiếu, từ đó nâng cao ý thức tự giác chấp hành luật, từng bước tạo nên văn hóa giao thông an toàn, văn minh trên địa bàn.
Thách thức và hướng đi: từ nhiệm vụ chính trị cấp bách đến đô thị an toàn, thông minh
Ứng dụng AI trong công tác Công an Cần Thơ không phải con đường bằng phẳng: cơ sở dữ liệu ở một số lĩnh vực còn thiếu, chưa đồng bộ; việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương chưa thông suốt; thiết bị tại một số đơn vị thiếu hoặc xuống cấp; nhân lực khoa học, công nghệ và chuyển đổi số ở cơ sở còn hạn chế. Tuy vậy, lãnh đạo Công an thành phố coi phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ chính trị cấp bách, gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn trên môi trường điện tử và không gian mạng. Khi kế hoạch kết nối hệ thống camera và AI Data Platform được triển khai trọn vẹn, Cần Thơ sẽ sở hữu hạ tầng giám sát thông minh phòng tội phạm và quản lý giao thông, đồng thời hình thành nền tảng đô thị thông minh phục vụ chỉ đạo, điều hành của chính quyền. Từ bài học này, điều quan trọng không phải là có bao nhiêu camera, mà là có chiến lược dữ liệu rõ ràng, gắn an ninh số với lợi ích thiết thực của người dân: an toàn hơn, giao thông minh bạch hơn, thành phố vận hành hiệu quả hơn.
