Không chỉ cảnh báo: dạy trẻ biết tìm ai khi gặp nguy cơ
Chiến dịch “Không một mình” là hoạt động phối hợp giữa lực lượng chức năng, trường học và cộng đồng nhằm giúp trẻ nhận diện nguy cơ trên mạng, tự bảo vệ và biết tìm đến người đáng tin cậy khi gặp chuyện bất thường. Giá trị lớn nhất của chiến dịch không nằm ở việc kể tên mọi cạm bẫy, mà ở thông điệp trẻ không cần tự xoay xở một mình. Tại Trường THCS Vũ Phạm Khải, Công an xã Yên Mạc phối hợp với nhà trường phát động chiến dịch, hướng dẫn học sinh bảo vệ thông tin cá nhân, ứng xử văn minh trên mạng và tìm sự hỗ trợ từ gia đình, thầy cô hoặc cơ quan chức năng khi cần. Đây là cách tiếp cận đúng: kỹ năng số chỉ có tác dụng khi trẻ vừa nhận ra nguy cơ, vừa biết mình có thể nói với ai mà không sợ bị trách móc.
Cạm bẫy thay đổi, kỹ năng phải cụ thể
Internet và trí tuệ nhân tạo mở rộng cơ hội học tập, giao lưu, nhưng cũng làm những thủ đoạn lừa đảo, dụ dỗ, thao túng tâm lý và xâm hại trực tuyến khó nhận diện hơn. Các buổi tuyên truyền ở Cà Mau phân tích những kịch bản gần với đời sống số của người trẻ: lời mời “việc nhẹ lương cao” trên Telegram, bẫy tình cảm trên ứng dụng hẹn hò, dụ cho thuê tài khoản ngân hàng và giả mạo khuôn mặt, giọng nói bằng AI để vay tiền. Cảnh báo sẽ hữu ích hơn khi đi kèm việc cần làm. Người tham gia được hướng dẫn “Chậm lại 3 giây” trước tương tác đáng ngờ, không chia sẻ thông tin cá nhân, mật khẩu hay mã OTP, đồng thời báo cáo tài khoản độc hại và tìm trợ giúp nếu bị đe dọa. Với trẻ, phòng tránh xâm hại trực tuyến phải bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ, dễ nhớ và có thể thực hiện ngay.
Công an, nhà trường và cộng đồng cùng tạo mạng lưới hỗ trợ
Các hoạt động tại Yên Mạc, Cà Mau và Khánh Hòa cho thấy an toàn mạng học đường không thể giao riêng cho giáo viên hay lực lượng công an. Ở Cà Mau, công an tỉnh giữ vai trò nòng cốt, phối hợp với các sở, ngành, địa phương và cơ sở giáo dục; tại Khánh Hòa, chương trình hưởng ứng chiến dịch được tổ chức tại trường với sự tham gia của công an tỉnh, câu lạc bộ niềm tin số và các đối tác. Sự phối hợp ấy đưa thông điệp bảo vệ trẻ trên mạng đến gần học sinh hơn, đồng thời nhắc người lớn phải biết lắng nghe, tránh đổ lỗi và giữ kín thông tin khi trẻ tìm đến. Quy mô triển khai cũng cho thấy đây không phải hoạt động đơn lẻ: Cà Mau đã tuyên truyền tại gần 20 trường học, với hơn 4.000 lượt học sinh, sinh viên tham gia; chiến dịch toàn quốc hướng đến nhóm tuổi từ 10 đến 22 trong thời gian từ ngày 10/10 đến hết ngày 10/12/2026. Những con số này đáng chú ý, nhưng chất lượng hỗ trợ sau buổi tuyên truyền mới quyết định trẻ có dám lên tiếng hay không.
Từ buổi phát động đến thói quen bảo vệ lâu dài
Muốn chiến dịch tạo thay đổi bền vững, kỹ năng không thể chỉ xuất hiện trong một buổi ngoại khóa. Nhà trường cần lồng ghép cách nhận diện đường link lạ, sàng lọc thông tin và ứng xử văn minh vào hoạt động học tập; gia đình cần tạo không khí để trẻ kể lại điều khiến mình bất an mà không bị quy lỗi. Khi bị đe dọa, học sinh được khuyến cáo không tự xử lý, không mở đường link lạ và báo ngay cho cha mẹ, thầy cô hoặc cơ quan chức năng. Công an xã Yên Mạc cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với trường học, gia đình và các tổ chức liên quan để tuyên truyền, hướng dẫn phòng ngừa rủi ro trên mạng. Đó là hướng đi cần được duy trì: chiến dịch “Không một mình” chỉ có ý nghĩa khi lời hứa kết nối trở thành một mạng lưới hỗ trợ thật, để trẻ biết nguy cơ không phải điều phải chịu đựng trong im lặng.
