“Không một mình” là gì và vì sao học sinh không thể tự bơi trên mạng?
Chiến dịch “Không một mình” là chương trình giáo dục an toàn số hướng tới học sinh, giúp các em nhận diện rủi ro như lừa đảo trực tuyến, bắt nạt mạng và xâm hại trên không gian mạng, đồng thời rèn kỹ năng ứng phó, tìm kiếm hỗ trợ để không phải đối diện một mình với các mối nguy ẩn trong môi trường số. Đây không chỉ là một hoạt động tuyên truyền, mà là lời khẳng định: an toàn trực tuyến học sinh phải được coi là kỹ năng sống bắt buộc, giống như học bơi hay học kỹ năng thoát hiểm. Tại Quảng Ngãi, chiến dịch được triển khai từ ngày 10.10 đến 10.12.2026 với sự phối hợp giữa lực lượng công an, ngành giáo dục và các đơn vị liên quan, nhằm tăng cường bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trước nguy cơ xâm hại trên môi trường mạng.
Nhận diện rủi ro: từ lừa đảo trực tuyến đến bắt cóc online
Điểm đáng giá nhất của chiến dịch là dám gọi tên và phân tích thẳng những rủi ro mà học sinh đang đối mặt: lừa đảo trực tuyến, bắt nạt mạng, xâm hại và cả những chiêu thức bắt cóc online mới xuất hiện. Thiếu tá Nguyễn Tiến Quân cho biết trẻ em dùng Internet có thể tiếp cận thông tin xấu độc, bị dụ dỗ, khai thác dữ liệu cá nhân, thậm chí bị thao túng tâm lý để làm theo yêu cầu của kẻ xấu. Câu chuyện an toàn trực tuyến học sinh vì vậy không còn là chuyện “cẩn thận cho biết”, mà là vấn đề sinh tồn trong một môi trường số đầy bẫy. Nếu người lớn vẫn nghĩ trẻ “rành công nghệ là biết tự bảo vệ”, họ đang nhầm: thành thạo điện thoại, mạng xã hội, trò chơi trực tuyến hay công cụ AI không đồng nghĩa với có đủ kỹ năng số cho trẻ để nhận diện và tránh nguy cơ.
Lớp học an toàn số: khi bài học đến từ chính tình huống quen thuộc
Tại Trường PTDTNT THCS Minh Long, những tình huống quen thuộc khi dùng mạng xã hội được đưa thẳng vào buổi tuyên truyền hưởng ứng chiến dịch “Không một mình”. Đây là lựa chọn thông minh: thay vì lý thuyết khô khan, học sinh được “soi gương” chính thói quen của mình. Các em được hướng dẫn cách bảo vệ thông tin cá nhân, nhận diện thủ đoạn lừa đảo trực tuyến và chủ động phòng tránh nguy cơ trên môi trường mạng. Một câu nói đáng trích dẫn từ chiến dịch là: “Mục tiêu Chiến dịch ‘Không một mình’ là chuyển hóa nhận thức thành kỹ năng thực tế cho trẻ: từ nhận diện nguy cơ, bảo vệ dữ liệu cá nhân đến biết cách chặn, báo cáo và tìm kiếm sự hỗ trợ”. Khi một học sinh lớp 9 như Đinh Thị An Nhiên có thể tự rút ra rằng mình cần thận trọng khi kết bạn, không chia sẻ thông tin cá nhân, không tung tin chưa kiểm chứng và không tham gia bôi nhọ người khác, nghĩa là bài học đã chạm đúng nhu cầu.
Không để trẻ “tự xử”: vai trò của gia đình, nhà trường và công an
Một trong những sai lầm nguy hiểm là để trẻ âm thầm đối diện với bắt nạt mạng, lừa đảo trực tuyến hay nội dung độc hại rồi “tự xử”. Lực lượng chức năng ghi nhận nhiều học sinh thiếu kiến thức nhận diện rủi ro, không biết cách ứng phó, lại ngại chia sẻ với cha mẹ, thầy cô, dẫn đến phản ứng sai và làm sự việc phức tạp hơn. Chiến dịch “Không một mình” đi đúng trọng tâm khi nhấn mạnh: học sinh phải được khuyến khích tìm đến cha mẹ, thầy cô hoặc người lớn đáng tin cậy khi gặp tình huống bất thường, thay vì im lặng chịu đựng. Việc công an tỉnh phối hợp trực tiếp với các trường – từ PTDTNT THCS Minh Long, THPT Lê Quý Đôn đến các trường nội trú ở Kon Tum, Măng Đen – cho thấy an toàn trực tuyến học sinh không thể chỉ là trách nhiệm của ngành giáo dục. Đây là mô hình liên kết mà các địa phương khác nên xem như chuẩn tham chiếu, thay vì “khoán trắng” cho nhà trường.
Từ chiến dịch đến thói quen: an toàn trực tuyến phải là văn hóa số
Chiến dịch “Không một mình” không xuất hiện trong khoảng trống. Trước đó, năm 2025, chương trình cùng tên với thông điệp “Cùng nhau an toàn trực tuyến” đã được triển khai tại hơn 6.100 điểm trường, 113.000 lớp học ở 34 tỉnh, thành, giúp hơn 8 triệu học sinh, sinh viên, giáo viên và phụ huynh tiếp cận kiến thức, kỹ năng an toàn trực tuyến; trên mạng xã hội, chiến dịch thu hút hơn 1,5 tỉ lượt xem, tiếp cận 40 triệu người dùng. Những con số này cho thấy nhu cầu và sức lan tỏa là có thật. Vấn đề là làm sao biến chiến dịch thành thói quen, biến kỹ năng số cho trẻ thành “văn hóa số” của cả cộng đồng. Nếu sau mỗi buổi tuyên truyền, học sinh biết chặn, báo cáo nội dung độc hại, phụ huynh biết lắng nghe thay vì trách mắng, nhà trường và công an duy trì kênh hỗ trợ, thì “Không một mình” sẽ không chỉ là khẩu hiệu, mà là cam kết dài hạn rằng trẻ em không bị bỏ rơi trên môi trường số.
