Từ một chuyến taxi đến lựa chọn di chuyển mỗi ngày
Chương trình Thành phố Xanh là sáng kiến phối hợp giữa Green SM và các địa phương, dùng ưu đãi cùng hạ tầng đón trả khách để khuyến khích người dân chuyển sang phương tiện thuần điện trong những chuyến đi thường nhật. Green SM công bố triển khai chương trình tại Hà Nội, Đà Nẵng, Khánh Hòa và TP. Hồ Chí Minh, với kế hoạch tiếp tục mở rộng trong thời gian tới. Đây là hướng đi đáng chú ý vì thói quen giao thông không đổi chỉ nhờ lời kêu gọi; lựa chọn mới phải thuận tiện, dễ nhận biết và đủ hấp dẫn để cạnh tranh với xe cá nhân hay phương tiện quen dùng. Taxi điện Green SM có thể đóng vai trò như một bước chuyển ít rào cản: hành khách không cần sở hữu xe điện mới trải nghiệm một chuyến đi không phát thải tại ống xả. Nhưng tác động lâu dài sẽ phụ thuộc vào việc sự thuận tiện ấy có duy trì sau giai đoạn ưu đãi hay không.
Chương trình nhắm đến người dân, du khách và cán bộ, công nhân viên chức, với mục tiêu khuyến khích ưu tiên phương tiện thuần điện và từng bước hình thành hệ sinh thái giao thông xanh. Cách tiếp cận này có lý: muốn thúc đẩy giao thông bền vững, cần đưa lựa chọn xanh vào nơi người ta sinh sống, làm việc và tham quan, thay vì xem đó là một hành động riêng lẻ. Việc triển khai đồng thời ở bốn địa bàn cũng tạo cơ hội thử nghiệm trong những bối cảnh đô thị và du lịch khác nhau.
Ưu đãi và điểm đón riêng có thể thay đổi hành vi
Điểm mạnh của chương trình nằm ở những tiện ích cụ thể. Green SM dự kiến cung cấp mã ưu đãi lên tới 20% cho chuyến xe và đơn hàng có điểm đón hoặc điểm đến thuộc các khu vực trọng điểm giảm phát thải. Mức ưu đãi này có thể khiến người dùng cân nhắc thử taxi điện, nhất là khi hành trình vốn đã phù hợp với nhu cầu hằng ngày. Tuy nhiên, ưu đãi chỉ tạo cú hích ban đầu; trải nghiệm đặt xe, thời gian chờ và khả năng tìm xe mới quyết định khách có quay lại hay không.
Green SM còn phối hợp phát triển các điểm đón trả Green Zone tại khu trung tâm, điểm tham quan, bến xe, nhà ga và cảng hàng không. Biển chỉ dẫn, hệ thống nhận diện và mã QR tại một số cơ sở lưu trú, ăn uống, tham quan giúp người dùng và khách du lịch tìm, đặt xe thuận tiện hơn. Đây là phần hạ tầng mềm thường bị xem nhẹ nhưng có thể tháo gỡ một trở ngại quen thuộc: không biết đón xe ở đâu. Nếu các điểm này được bố trí đúng nhu cầu và vận hành ổn định, lựa chọn xanh sẽ bớt phiền hà; nếu chỉ hiện diện mang tính biểu tượng, tác động đến thói quen sẽ hạn chế.
Đội xe VinFast tạo nền tảng, nhưng không phải lời giải duy nhất
Các dịch vụ taxi, xe ôm công nghệ và giao hàng của Green SM tại Việt Nam sử dụng những dòng xe điện thương hiệu VinFast. Đội xe này giúp chương trình gắn thông điệp xanh với phương tiện cụ thể, từ taxi đến các dịch vụ di chuyển và giao nhận. Trong đó, VinFast Limo Green có công suất động cơ điện 201 mã lực và phạm vi hoạt động tối đa 450 km mỗi lần sạc theo chuẩn NEDC. Những thông số như vậy cho thấy xe điện có thể phục vụ nhiều loại hành trình, nhưng không tự chứng minh rằng dịch vụ đã đáp ứng tốt mọi tuyến đường hay giờ cao điểm.
Điều đáng quan tâm hơn là cách xe được kết nối với nhu cầu đô thị: có đủ xe ở nơi cần, có điểm đón rõ ràng và có trải nghiệm đáng tin cậy. Xe điện VinFast là phần phương tiện của hệ thống; để tạo chuyển biến, Green SM và địa phương còn phải phối hợp về tổ chức điểm đón, truyền thông và chất lượng phục vụ. Nếu người dùng chỉ chọn xe điện khi có mã giảm giá, chương trình mới đạt mức khuyến khích dùng thử. Thước đo thuyết phục hơn là họ tiếp tục chọn phương tiện này khi ưu đãi không còn là yếu tố quyết định.
Mở rộng quy mô là phép thử thực sự
Sau giai đoạn đầu tại Hà Nội, Đà Nẵng, Khánh Hòa và TP. Hồ Chí Minh, Green SM dự kiến mở rộng chương trình tới 15 tỉnh, thành khác trong giai đoạn hai, rồi hướng tới triển khai trên toàn quốc. Quy mô này cho thấy tham vọng vượt khỏi một chiến dịch khuyến mại ở vài đô thị lớn. Song mở rộng địa bàn chỉ có ý nghĩa nếu mỗi nơi có điểm đón hữu ích, lượng xe phù hợp và sự phối hợp thực chất với địa phương; sao chép một mô hình mà không tính đến đặc điểm đi lại tại chỗ sẽ khó tạo thói quen bền vững.
Green SM cũng dự kiến đồng hành với các sự kiện văn hóa, xã hội và thể thao, đồng thời tham gia tuyên truyền về chuyển đổi xanh. Những hoạt động này có thể đưa taxi điện đến gần công chúng, nhưng kết luận cuối cùng nên dựa trên trải nghiệm thường ngày chứ không chỉ độ hiện diện tại sự kiện. Thành phố Xanh có cơ hội trở thành đòn bẩy cho giao thông bền vững nếu biến lựa chọn ít phát thải thành lựa chọn thuận tiện. Thành công vì thế không nằm ở số địa phương được công bố, mà ở việc người dân có muốn tiếp tục đi xe điện sau lần thử đầu tiên hay không.
