Lệnh cấm nhắm vào những nhóm thiết bị nào?
Lệnh cấm nhập khẩu thiết bị điện tử đã qua sử dụng là quy định không cho đưa vào Việt Nam những sản phẩm công nghệ số cũ thuộc danh mục và mã HS được nêu trong Thông tư 63/2026/TT-BKHCN. Đây không phải lệnh cấm mọi món đồ điện tử từng qua sử dụng, nhưng phạm vi bao trùm nhiều thiết bị phổ biến mà người mua thường tìm trên thị trường hàng cũ.
Danh mục gồm máy tính, thiết bị xử lý dữ liệu tự động và bộ phận chức năng thuộc nhóm HS 8470, 8471; điện thoại thông minh, điện thoại di động và thiết bị truyền nhận âm thanh, hình ảnh hoặc dữ liệu thuộc nhóm HS 8517. Cũng nằm trong phạm vi là máy ảnh kỹ thuật số, máy quay và camera truyền hình; micro, loa, tai nghe, bộ khuếch đại âm thanh; màn hình, máy chiếu, tivi và một số thiết bị điện tử khác. Linh kiện, phụ kiện và cụm linh kiện đã qua sử dụng của sản phẩm thuộc danh mục cũng bị điều chỉnh.
Vì vậy, cấm nhập khẩu điện thoại cũ và nhập khẩu máy tính cũ không chỉ là vấn đề hình thức bên ngoài hay tình trạng hoạt động: mã HS mới là căn cứ xác định hàng có thuộc diện cấm hay không.
Mã HS quyết định phạm vi áp dụng
Thông tư 63/2026 công bố danh mục theo hệ thống mã HS hiện hành, nên doanh nghiệp nhập khẩu không thể chỉ dựa vào tên gọi thương mại như “điện thoại”, “màn hình” hay “linh kiện” để kết luận hàng hóa có bị cấm hay không. Cách ghi mã trong phụ lục cũng ảnh hưởng trực tiếp đến phạm vi hàng bị kiểm soát.
Nếu danh mục ghi nhóm HS 4 chữ số, lệnh cấm áp dụng với toàn bộ mã HS 8 chữ số thuộc nhóm đó. Nếu ghi phân nhóm 6 chữ số, phạm vi bao gồm các mã 8 chữ số tương ứng; còn khi ghi cụ thể mã 8 chữ số, chỉ hàng hóa mang đúng mã đó bị cấm. Đây là lý do người nhập hàng nên đối chiếu mã phân loại chính xác trước khi ký hợp đồng hoặc làm thủ tục, thay vì suy luận từ mô tả trên hóa đơn.
Quy định còn bao gồm sản phẩm công nghệ số tân trang. Điện thoại hoặc máy tính đã sửa chữa, thay linh kiện, làm mới ngoại hình và có bảo hành vẫn thuộc diện cấm nếu được phân loại vào mã HS nằm trong danh mục. Nhãn “refurbished” vì thế không phải lối đi để nhập một thiết bị cũ vốn bị cấm.
Thời điểm áp dụng và các trường hợp cần lưu ý
Thông tư 63/2026/TT-BKHCN được ban hành ngày 27/10, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 và thay thế Thông tư 11/2018/TT-BTTTT. Mốc này cho người mua, doanh nghiệp và đơn vị nghiên cứu thời gian rà soát nguồn hàng, nhưng không nên hiểu rằng cứ nhập trước thời điểm hiệu lực là mọi trường hợp đều được thông quan: hàng đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép trước ngày đó chỉ tiếp tục được nhập theo nội dung và thời hạn của văn bản cho phép.
Một số trường hợp loại trừ được nêu riêng, gồm một số máy in và máy photocopy kỹ thuật số đa màu; với thiết bị đơn sắc, quy định có ngoại lệ đối với máy có khả năng in, sao chụp khổ A0 hoặc đạt tốc độ từ 35 trang A4 mỗi phút trở lên. Thiết bị, dây chuyền đã qua sử dụng phục vụ trực tiếp dự án sản xuất, đóng gói, kiểm thử vi mạch bán dẫn hoặc đào tạo, nghiên cứu và phát triển công nghệ số cũng có thể được nhập nếu đáp ứng điều kiện pháp luật và không thuộc danh mục cấm.
Mục đích nghiên cứu, sản xuất hay giảng dạy không tự động miễn trừ mọi thiết bị cũ. Doanh nghiệp và cơ sở đào tạo vẫn phải đối chiếu mã HS, kiểm tra danh mục và đáp ứng các điều kiện liên quan.
Người mua thiết bị cũ nên hiểu quy định ra sao?
Điểm đáng quan tâm với người mua là lệnh cấm điều chỉnh việc nhập khẩu, chứ không đồng nghĩa mọi thiết bị điện tử cũ đang có trong nước đều bị cấm sử dụng hoặc mua bán. Tuy nhiên, từ năm 2027, nguồn cung nhập khẩu của nhiều nhóm hàng phổ biến như điện thoại, máy tính, máy ảnh, loa, tai nghe và màn hình sẽ chịu ràng buộc theo mã HS. Người tìm hàng cũ vì thế nên chú ý nguồn gốc và tình trạng hàng, đồng thời thận trọng với lời quảng bá rằng sản phẩm đã tân trang thì không còn bị xem là hàng đã qua sử dụng.
Với đơn vị kinh doanh, cách ứng phó hợp lý là rà soát mã HS và hồ sơ nhập khẩu trước khi đặt hàng, nhất là với linh kiện và thiết bị đã sửa chữa. Với người tiêu dùng, điều cần nhớ không phải là né tránh toàn bộ thị trường đồ cũ, mà là phân biệt hàng đã nhập khẩu hợp lệ với lô hàng dự định đưa vào sau thời điểm quy định có hiệu lực.
Tóm lại, Thông tư 63/2026 đặt ra lệnh cấm có phạm vi rộng nhưng được xác định bằng danh mục mã HS, áp dụng từ ngày 1/1/2027 và bao gồm cả một số hàng tân trang. Đối chiếu đúng mã hàng là bước thiết yếu để tránh nhầm lẫn giữa thiết bị cũ nói chung và nhóm thực sự bị cấm nhập khẩu.
