Căng thẳng kéo dài: “kẻ sát thủ” âm thầm của mạch máu người trẻ
Căng thẳng kéo dài ở người trẻ là tình trạng cơ thể liên tục ở trạng thái báo động vì áp lực công việc, tài chính và quan hệ, khiến hormone stress tăng cao, làm rối loạn huyết áp, đường huyết, mỡ máu và dần dần gây tổn thương mạch máu, từ đó đẩy nguy cơ đột quỵ xuất hiện sớm hơn dự kiến. Căng thẳng kéo dài, chế độ ăn nhiều đường, chất béo cùng thói quen lười vận động có thể âm thầm làm tổn thương mạch máu, dẫn đến đột quỵ và nhiều biến chứng nguy hiểm. ThS.BS Trần Ngọc Thanh cho biết stress kéo dài làm gia tăng các chất oxy hóa trong cơ thể, gây tổn thương tế bào và mạch máu. Điều đáng nói là tất cả diễn ra âm thầm, không đau, không sốt, nên người trẻ dễ nhầm lẫn mình vẫn đang “khỏe mạnh”.
Đột quỵ ở người 20-30 tuổi: từ hiếm gặp đến “không còn bất thường”
Đột quỵ ở người trẻ từng được xem là chuyện lạ, nhưng nay đang trở thành thực tế đáng lo. Trong suy nghĩ của nhiều người, đột quỵ là bệnh của tuổi già, thế nhưng những năm gần đây, số trường hợp người trẻ bị đột quỵ, nhồi máu cơ tim đang có xu hướng gia tăng. Tại một hội nghị về đột quỵ, PGS.TS Nguyễn Huy Thắng nêu rõ: trước đây bệnh nhân dưới 40 tuổi bị đột quỵ khá hiếm, nhưng hiện các ca ở độ tuổi 20-30 không còn là chuyện bất thường. Tại Bệnh viện Nhân dân 115, mỗi ngày có khoảng 50-70 bệnh nhân đột quỵ nhập viện, trong đó có cả những người còn rất trẻ. Khi một căn bệnh vốn gắn với người cao tuổi lại xuất hiện dày đặc ở nhóm tuổi 20-30, chúng ta không thể tiếp tục xem đột quỵ là “chuyện của ai đó”.
Căng thẳng và đột quỵ: khi lối sống hiện đại bào mòn mạch máu
Nguy cơ đột quỵ ở tuổi 20-30 không bùng lên tự nhiên; nó là kết quả cộng hưởng của stress mãn tính và lối sống thiếu lành mạnh. Các chuyên gia nhấn mạnh nguyên nhân không chỉ đến từ tuổi tác mà liên quan chặt chẽ đến lối sống hiện đại: áp lực công việc, chế độ ăn thiếu cân bằng, ít vận động và những thói quen sinh hoạt không lành mạnh đang khiến hệ mạch máu bị ảnh hưởng từ sớm. Bên cạnh bệnh lý nền, chế độ ăn uống không hợp lý, ít vận động, thừa cân, béo phì và các thói quen không lành mạnh làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và chuyển hóa, từ đó làm tăng nguy cơ đột quỵ. Nhiều người ở độ tuổi 20-30 không nghĩ mình có thể bị đột quỵ nên ít quan tâm đến huyết áp, đường huyết hay mỡ máu. Đó là sự chủ quan nguy hiểm: căng thẳng và đột quỵ không còn là hai câu chuyện tách biệt, mà là một chuỗi nguyên nhân – hệ quả.
Xu hướng trẻ hóa của đột quỵ nói gì về sức khỏe thế hệ mới?
Đột quỵ hiện không chỉ là gánh nặng y tế mà còn là vấn đề toàn cầu, ảnh hưởng lớn đến người bệnh, gia đình và xã hội. Việc các ca đột quỵ ở người trẻ 20-30 tuổi tăng lên cho thấy thế hệ hiện đại đang phải trả giá sức khỏe cho nhịp sống căng thẳng, ăn uống nhanh, ngủ ít, vận động ít. Việt Nam đã có hơn 170 trung tâm đột quỵ và có thể thực hiện hầu hết kỹ thuật điều trị tiên tiến trên thế giới, nhưng ngay cả hệ thống này vẫn được đánh giá là chưa đủ, khi nhu cầu điều trị ngày càng lớn. Theo khuyến cáo, số trung tâm cần tăng gấp hai, thậm chí gấp ba lần hiện nay. Khi hệ thống y tế phải mở rộng mạnh để đáp ứng, đó là tín hiệu rõ ràng rằng phòng bệnh đang bị bỏ quên. Nếu thế hệ trẻ tiếp tục xem căng thẳng như “chuẩn bình thường mới”, xu hướng trẻ hóa của đột quỵ sẽ còn tiếp diễn.
Ngăn đột quỵ từ tuổi 20: kiểm soát stress, bảo vệ mạch máu mỗi ngày
Điều đáng mừng là người trẻ vẫn còn nhiều thời gian để đảo chiều nguy cơ đột quỵ, nếu dám thay đổi ngay từ hôm nay. Việc kiểm soát các chỉ số như huyết áp, đường huyết, mỡ máu và duy trì cân nặng hợp lý là yếu tố quan trọng để giảm nguy cơ tổn thương mạch máu và phát hiện sớm bất thường trước khi bệnh tiến triển. Bảo vệ mạch máu không chỉ là việc của người lớn tuổi mà cần bắt đầu từ khi còn trẻ. Mỗi người cần giảm đường, hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ, tăng rau xanh và chất xơ, đồng thời duy trì vận động, ngủ đủ, học cách giảm căng thẳng. Đặc biệt với người trẻ, cần từ bỏ tâm lý “còn trẻ nên không thể bị đột quỵ”, chủ động kiểm tra sức khỏe và kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Nếu thế hệ 9x, 10x coi quản lý stress và lối sống là “kỹ năng sinh tồn”, cơ hội tránh đột quỵ sớm sẽ tăng lên rõ rệt.
