Hai cách tiếp cận, cùng đưa văn hóa ra khỏi không gian quen thuộc
Ngày Văn hóa Việt Nam là dịp để cộng đồng gặp gỡ các giá trị văn hóa qua biểu diễn, di sản và những trải nghiệm nghệ thuật được tổ chức trong không gian công cộng. Ninh Bình và TP.HCM chọn hai hướng bổ trợ cho mục tiêu ấy: Ninh Bình tạo một hành trình nhiều điểm chạm với di sản và sinh hoạt dân gian, còn TP.HCM dùng chương trình sân khấu quy mô lớn cùng công nghệ trình diễn ánh sáng để thu hút công chúng. Sự khác biệt đáng chú ý không nằm ở việc nơi nào tổ chức nhiều hơn, mà ở cách mỗi địa phương mời người dân tham gia. Một lịch hoạt động kéo dài cho phép khám phá theo nhiều sở thích; một đêm nghệ thuật kết hợp pháo hoa có sức hút thị giác rõ rệt. Đặt cạnh nhau, hai lựa chọn cho thấy văn hóa có thể đến với khán giả qua cả sự khám phá lẫn khoảnh khắc trình diễn tập trung.
Ninh Bình biến tuần lễ thành hành trình qua di sản
Theo Kế hoạch số 168/KH-SVHTT, Ninh Bình tổ chức các hoạt động hưởng ứng Tuần lễ Văn hóa đại đoàn kết dân tộc từ ngày 18 đến 24/11. Chương trình không chỉ dựa vào sân khấu: người dân và du khách có thể tiếp cận liên hoan nghệ thuật dân gian, triển lãm ảnh di sản, chiếu phim, trưng bày sách, báo và cổ vật. Triển lãm ảnh Di sản văn hóa Việt Nam diễn ra từ ngày 20 đến 22/11 tại Di tích lịch sử và văn hóa Cố đô Hoa Lư; ngày 21/11 có triển lãm chuyên đề đầu tiên về “Cổ vật tiêu biểu tỉnh Ninh Bình” năm 2026, kết hợp tọa đàm về quản lý và giám định cổ vật. Cách tổ chức này có chiều sâu và tạo nhiều cửa ngõ để công chúng tìm hiểu di sản, thay vì chỉ đến xem một chương trình rồi ra về.
Chuỗi hoạt động còn bắt đầu sớm với chương trình biểu diễn văn hóa Haenyeo Jeju ngày 31/10 tại Nhà hát Phạm Thị Trân, phường Hoa Lư; tối 14/11 có chương trình nghệ thuật đặc biệt tại Công viên văn hóa SunUrban City, phường Hà Nam. Trình diễn nghề truyền thống, trò chơi dân gian và hoạt động giáo dục trải nghiệm trong trường học cũng mở rộng đối tượng tham gia, nhất là học sinh. Bảo tàng tỉnh và Di tích Cố đô Hoa Lư dự kiến phục vụ người dân, du khách trong tuần cao điểm, đồng thời nghiên cứu khả năng miễn hoặc giảm phí vào cửa theo quy định; đây là phương án đang được xem xét, chưa phải cam kết áp dụng. Điểm mạnh của Ninh Bình là biến di sản thành trải nghiệm sống, dù hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc thông tin lịch và hướng dẫn tham quan đến với công chúng thuận tiện ra sao.
TP.HCM chọn sân khấu lớn và hiệu ứng thị giác
TP.HCM lên kế hoạch tổ chức chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam từ ngày 15 đến 25/11; Tuần lễ Văn hóa và Đoàn kết diễn ra từ ngày 18 đến 25/11. Bên cạnh triển lãm tranh cổ động, mỹ thuật và nhiếp ảnh, chương trình còn có các không gian giới thiệu sản phẩm thuộc những ngành công nghiệp văn hóa như phim, âm nhạc, thời trang, thiết kế và xuất bản. Những hoạt động này đặt văn hóa truyền thống cạnh sức sáng tạo đương đại, phù hợp với một thành phố muốn kể câu chuyện về bản sắc và tương lai bằng nhiều loại hình. Điểm nhấn cuối chuỗi là chương trình nghệ thuật đặc biệt ngày 24/11, kết hợp trình chiếu 3D Mapping và pháo hoa nghệ thuật. Đây là cách tiếp cận dễ tạo khoảnh khắc tập thể và thu hút ánh nhìn, nhưng sức hấp dẫn không nên chỉ được đo bằng quy mô màn trình diễn.
Các hoạt động khác gồm Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc – Sắc màu văn hóa Việt Nam, hội sách “Huyền thoại Côn Đảo”, triển lãm “TP.HCM – Văn hóa sáng tạo, kiến tạo tương lai” và không gian trải nghiệm công nghiệp văn hóa. Nhờ vậy, chương trình không chỉ dồn toàn bộ ý nghĩa vào đêm 24/11: người xem còn có thể tiếp cận sách, nghệ thuật thị giác và chủ đề phát triển văn hóa đô thị trước đó. Trình chiếu 3D Mapping cùng pháo hoa tạo sức hút rõ ràng, còn các triển lãm và hội sách giúp nội dung văn hóa có thêm thời gian để được khám phá. Sự kết hợp ấy sẽ thuyết phục hơn nếu công chúng được dẫn từ màn trình diễn ấn tượng đến những hoạt động có chiều sâu, thay vì chỉ nhớ phần kết rực sáng.
Đa dạng hình thức là lợi thế, nhưng trải nghiệm mới là thước đo
Ninh Bình và TP.HCM cho thấy không có một khuôn mẫu duy nhất để đưa văn hóa đến gần công chúng. Ninh Bình dựa vào độ phong phú của hoạt động văn hóa và kết nối trực tiếp với di tích, cổ vật, nghề truyền thống; TP.HCM tạo sức hút bằng biểu diễn nghệ thuật, triển lãm đa lĩnh vực và công nghệ trình chiếu hiện đại. Một bên khuyến khích người tham dự đi qua nhiều không gian, bên kia kết hợp trải nghiệm kéo dài với điểm nhấn tập trung. Cả hai cách đều có giá trị, miễn là người dân dễ nắm lịch, tiếp cận hoạt động và hiểu được câu chuyện đằng sau phần trình diễn. Vì vậy, thành công không chỉ nằm ở số lượng sự kiện hay độ rực rỡ của ánh sáng, mà ở việc công chúng có cơ hội tham gia, tìm hiểu và mang theo một kết nối lâu dài với di sản, sáng tạo và cộng đồng.
