Ngăn vi phạm từ nơi người dân mưu sinh
Tuyên truyền ngư dân về quy định khai thác thủy sản là cách lực lượng chức năng đưa yêu cầu pháp luật đến sát nơi người dân mưu sinh, đồng thời giải thích hậu quả của vi phạm đối với sinh kế và môi trường. Hai hoạt động tại Hà Nội và Ninh Hải cho thấy cách làm cần thay đổi theo địa bàn: trên sông là ngăn phương thức đánh bắt hủy diệt; trên biển là hướng dẫn chấp hành chống khai thác IUU và bảo đảm an toàn cho tàu thuyền.
Sáng 21/10, Đội Cảnh sát đường thủy số 2, Phòng Cảnh sát giao thông Công an Hà Nội cùng các đơn vị liên quan tổ chức tuyên truyền tại bến đò Văn Đức và làng vạn chài Văn Đức, xã Bát Tràng, với chủ đề bảo vệ môi trường, tài nguyên nước và đa dạng sinh học. Hoạt động diễn ra sau khi lực lượng tuần tra phát hiện bốn vụ dùng kích điện đánh bắt cá trên sông Hồng, trong đó có vụ phát hiện lúc 10 giờ 40 ngày 10/10/2026 tại Km181, thuộc phường Bồ Đề.
Con số vi phạm cho thấy việc nhắc lại quy định là cần thiết, nhưng không thể chỉ dừng ở xử lý sau khi phát hiện. Với những hộ sống dựa vào tôm cá, thuyết phục phải đi cùng giải thích rõ rằng lợi ích trước mắt của đánh bắt bằng kích điện có thể đổi bằng nguồn lợi thủy sản suy giảm và rủi ro mất an toàn.
Trên sông, thông điệp tập trung vào phương thức hủy diệt
Tại Văn Đức, khoảng 65 tổ trưởng, tổ phó và người dân được phổ biến quy định về giao thông đường thủy, trách nhiệm bảo vệ tài nguyên và nguồn lợi thủy sản. Cảnh sát đường thủy khuyến cáo không sử dụng kích điện, xung điện, vật liệu nổ hay các chế phẩm để khai thác, bởi các cách này gây tổn hại hệ sinh thái và đe dọa khả năng tái tạo nguồn lợi. Đây là trọng tâm phù hợp với địa bàn mà sinh kế gắn trực tiếp với đánh bắt trên sông.
Cách vận động cũng có tính thực tế: lực lượng chức năng phát hàng trăm tờ rơi, trình chiếu video, trao áo phao và mời người dân ký cam kết không mua bán, tàng trữ hay sử dụng công cụ kích điện, chất nổ. Một người dân cho biết gia đình và nhiều hộ quanh mình sống nhờ đánh bắt tôm cá, đồng thời cam kết sẽ tuyên truyền lại để bà con không vi phạm. Khi người dân hiểu cả tác hại lẫn trách nhiệm pháp lý, lời kêu gọi có cơ hội trở thành thay đổi trong lựa chọn nghề nghiệp hằng ngày.
Phần chế tài cũng cần được nói rõ: theo Điều 28 Nghị định 38/2024/NĐ-CP, hành vi dùng công cụ kích điện khai thác thủy sản không sử dụng tàu cá, nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, có thể bị phạt từ 3 đến 5 triệu đồng và tịch thu tang vật, công cụ vi phạm. Cảng vụ Đường thủy nội địa Hà Nội cho biết sẽ tiếp tục phối hợp tuyên truyền, khuyến cáo người dân từ bỏ kích điện và vật liệu nổ.
Trên biển, chống IUU gắn với an toàn chuyến đi
Ở Ninh Hải, cán bộ, chiến sĩ biên phòng đến trực tiếp từng tàu cá để thông tin tình hình trên biển, phổ biến quy định trong hoạt động khai thác và hướng dẫn ngư dân chấp hành nghiêm yêu cầu chống khai thác IUU. Họ cũng vận động chủ tàu, thuyền trưởng cảnh giác, phối hợp phát hiện tội phạm và hành vi vi phạm pháp luật trên biển. So với tuyên truyền trên sông tập trung vào một công cụ bị cấm, cách tiếp cận này bao quát hơn: vừa hướng tới tuân thủ pháp luật, vừa củng cố trách nhiệm phối hợp của ngư dân.
Thông điệp còn gắn với an toàn trước thời tiết xấu. Ngư dân được khuyến cáo theo dõi dự báo, không đưa phương tiện ra khơi khi thời tiết diễn biến xấu, gia cố lồng bè và dây neo, đồng thời bố trí tàu tại khu neo đậu với khoảng cách an toàn để hạn chế va đập khi mưa bão. Dịp này, Đồn Biên phòng Ninh Hải phát 100 tờ rơi và tặng 20 phao tròn cho chủ phương tiện.
Hai hoạt động có chung mục tiêu nhưng khác trọng tâm: một bên bảo vệ hệ sinh thái sông trước phương thức hủy diệt, bên kia thúc đẩy chống khai thác IUU và giảm rủi ro trên biển. Việc kết hợp phổ biến quy định với tiếp xúc trực tiếp, tài liệu dễ tiếp nhận và hỗ trợ an toàn khiến tuyên truyền có ý nghĩa thiết thực hơn. Muốn người dân chấp hành lâu dài, vận động cần được duy trì song song với tuần tra, kiểm soát và sự tham gia của chính cộng đồng.
