Khám chủ động thay vì đợi có bệnh
Khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí là chương trình đưa người dân đến kiểm tra sức khỏe chủ động, phát hiện sớm nguy cơ và cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử để việc theo dõi, chăm sóc không bị đứt quãng. Đây là trọng tâm của chiến dịch 60 ngày đêm mà Lâm Đồng phát động ngày 30/9/2026, với mục tiêu mỗi người được khám ít nhất một lần trong năm. Chiến dịch đáng chú ý không chỉ vì miễn phí, mà còn vì đặt phòng bệnh và y tế cộng đồng gần hơn với đời sống thường ngày. Tỉnh phát động khi cuối tháng 9 mới có khoảng hơn 65% dân số được khám; đến hết ngày 25/10, tỷ lệ đạt 79,9%. Tiến độ tăng là tín hiệu tốt, nhưng phần việc còn lại vẫn lớn, nên vận động người dân phải đi cùng tổ chức khám thuận tiện và theo dõi kết quả sau khám.
Đích đến không nên dừng ở con số người đã đến điểm khám. Giá trị của sàng lọc sức khỏe nằm ở việc phát hiện sớm bệnh tật và duy trì theo dõi liên tục; nếu khâu quản lý hồ sơ yếu, một lần khám khó tạo thành thay đổi lâu dài. Với người dân, chiến dịch mở thêm cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế mà không phải chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới tìm đến cơ sở khám chữa bệnh.
Vận động từ người quen, địa bàn quen
Ở Tuy Đức, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số, chính quyền dựa vào cán bộ cơ sở, người có uy tín, nghệ nhân và chức sắc tôn giáo để đưa thông tin đến từng cộng đồng bằng cách gần gũi. Ông Điểu Nơi, nghệ nhân và người có uy tín tại bon Đăk R’tih, vừa tham gia khám vừa khuyến khích bà con không đợi đau ốm mới đi kiểm tra. Cách làm này thuyết phục hơn thông báo chung chung: người dân nghe từ người hiểu phong tục, có quan hệ tin cậy và biết cách giải thích bằng ngôn ngữ đời thường.
Địa phương kết hợp phát thanh, mạng xã hội, xe loa lưu động, gặp gỡ trực tiếp và trò chuyện với hộ dân. Đến ngày 29/10, Tuy Đức đã khám cho 2.778/2.833 trẻ dưới 6 tuổi, đạt 98%; nhóm 6–18 tuổi đạt 77%, còn nhóm trên 18 tuổi đạt 17,1%. Sự chênh lệch cho thấy vận động không thể áp dụng một cách giống nhau cho mọi nhóm: người trưởng thành cần được tiếp cận và nhắc lịch nhiều hơn. Xã dự kiến tiếp tục huy động các lực lượng tại chỗ và tổ chức khám vét cho người lỡ lịch.
Tại phường Nam Gia Nghĩa, đoàn viên, thanh niên hỗ trợ hướng dẫn, sắp xếp trật tự và làm thủ tục tại điểm khám, đồng thời tuyên truyền để người dân chủ động tham gia. Những việc cụ thể này giảm bớt trở ngại khi đi khám và giúp chiến dịch dễ tiếp cận hơn, thay vì chỉ dừng ở lời kêu gọi.
Phước Hội: kiểm tra tiến độ, yêu cầu khám vét
Chiều 31/10, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Đinh Văn Tuấn kiểm tra công tác khám định kỳ và khám sàng lọc miễn phí tại phường Phước Hội, trong đó có điểm ở khu vực tổ dân phố thôn Hồ Tôm. Đoàn ghi nhận đông người đến khám, quy trình được tổ chức bài bản và tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận dịch vụ.
Tính đến ngày 30/10/2026, Phước Hội đã khám gần 14.300 trong tổng số 30.700 người, đạt 47% kế hoạch. Hơn 6.700 học sinh từ đủ 6 đến dưới 18 tuổi và 3.000 trẻ dưới 6 tuổi đã được khám, đạt 100%; ở nhóm ưu tiên, địa phương mới khám 4.500/20.900 người, tương đương 22%. Những con số này cho thấy hoàn thành tốt ở nhóm trẻ chưa đồng nghĩa với độ bao phủ đồng đều. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu phường phối hợp ngành y tế rà soát người chưa khám, bố trí phương án phù hợp và bảo đảm tiến độ lẫn chất lượng.
Kiểm tra tại cơ sở vì vậy có ý nghĩa hơn một lần ghi nhận thành tích: nó giúp nhận diện khoảng trống ngay trong lúc chiến dịch đang diễn ra. Muốn khám miễn phí thực sự đến được với người dân, địa phương cần chuyển danh sách còn thiếu thành lịch khám cụ thể, đồng thời giữ chất lượng tư vấn và theo dõi sau sàng lọc.
Thành công phải được đo bằng chăm sóc tiếp nối
Lâm Đồng đang kết hợp ba việc: tổ chức điểm khám, vận động qua mạng lưới cộng đồng và kiểm tra tiến độ từ cấp tỉnh. Đây là hướng đi hợp lý vì rào cản tham gia không chỉ nằm ở khoảng cách đến cơ sở y tế; nhiều người còn chưa thấy lý do phải khám khi chưa đau. Người có uy tín giúp giải thích lợi ích, đoàn viên hỗ trợ trải nghiệm tại điểm khám, còn chính quyền địa phương chịu trách nhiệm rà soát người bỏ lỡ lịch.
Tuy nhiên, tỷ lệ bao phủ chỉ là bước đầu. Kết quả khám cần được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe, chuyển thành tư vấn hoặc theo dõi phù hợp và kết nối với y tế cơ sở. Nếu chiến dịch chỉ chạy theo số lượt, phát hiện bất thường mà không có bước tiếp theo, người dân sẽ khó hình thành thói quen khám định kỳ. Lâm Đồng đã đặt mục tiêu mỗi người được khám ít nhất một lần trong năm 2026; thước đo thuyết phục hơn sẽ là người dân có thể tiếp cận đều đặn, hiểu kết quả và biết nơi tiếp tục chăm sóc.
Kết luận: vận động tận nơi và tổ chức khám thuận tiện đang giúp chiến dịch đến gần cộng đồng, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào việc khám vét nhóm còn thiếu và theo dõi sức khỏe sau buổi khám. Khi hai khâu ấy được làm đến nơi, khám sức khỏe miễn phí mới trở thành nền tảng bền vững cho y tế cộng đồng.
