Quảng cáo gian dối mỹ phẩm: mối đe dọa lớn hơn một lọ kem
Quảng cáo gian dối mỹ phẩm là việc cố ý thổi phồng công dụng, che giấu nguồn gốc, hoặc gắn mác thương hiệu sai sự thật cho sản phẩm chăm sóc da, sức khỏe nhằm lừa dối khách hàng online, khiến người dùng tin vào lợi ích không tồn tại, chấp nhận rủi ro cho làn da, cơ thể và túi tiền của mình, đặc biệt trong bối cảnh mua bán qua TikTok và các nền tảng mạng xã hội. Các vụ án liên quan “Cô giáo Hương”, TikTok Cỏ XXX hay kênh “Hằng Lê Sâm Ngọc Linh” cho thấy đây không còn là vài trường hợp cá biệt mà đã trở thành một dạng tội phạm kinh tế, đánh vào tâm lý tin tưởng người ảnh hưởng và thói quen mua hàng qua livestream. Người dùng nếu tiếp tục nhẹ dạ, xem TikTok như phòng khám và sàn mỹ phẩm tin cậy, sẽ trở thành nạn nhân tiếp theo của các chiêu trò gian dối được dựng rất khéo léo.
Bài học từ Loramen: khi dung dịch khử mùi biến thành thuốc tăng cường sinh lý
Vụ Loramen là ví dụ điển hình cho kiểu quảng cáo gian dối mỹ phẩm: sản phẩm chỉ khử mùi, ngừa nấm, vi khuẩn cơ bản nhưng được biến thành “thần dược” tăng cường sinh lý nam. Nội dung trên TikTok của “Cô giáo Hương” và chồng dựng kịch bản, quay tại cơ sở sản xuất, khẳng định Loramen có thể kéo dài thời gian quan hệ, cải thiện chức năng sinh lý để thu hút khách hàng. Về bản chất, họ đã đánh vào nỗi lo sức khỏe tình dục và tâm lý ngại đi khám, khiến nhiều nam giới tin rằng chỉ cần xịt vài lần vào vùng sinh dục là giải quyết được mọi vấn đề. Đáng nói hơn, dùng dung dịch kháng khuẩn, chống nấm không rõ thành phần lên vùng nhạy cảm có thể gây loạn khuẩn, viêm nhiễm, kích ứng, làm tình trạng sức khỏe nặng thêm chứ không hề “mạnh lên” như lời quảng cáo. Đây là lời nhắc rằng bất kỳ sản phẩm nào được nói như thuốc điều trị nhưng không có bằng chứng y khoa rõ ràng đều phải bị nghi ngờ.
Cỏ XXX và Hằng Lê: mỹ phẩm, thực phẩm chức năng giả mạo nguồn gốc
Nếu Loramen là chuyện thổi phồng công dụng, thì các vụ Cỏ XXX và “Hằng Lê Sâm Ngọc Linh” cho thấy một hình thức lừa dối khách hàng online khác: giả mạo nguồn gốc, chủng loại sản phẩm. Tại An Giang, công an phát hiện hơn 2.000 hộp mỹ phẩm có dấu hiệu giả mạo xuất xứ, không rõ nguồn gốc; nhiều sản phẩm chưa có hồ sơ công bố theo quy định. Trong đó có 740 hộp mang nhãn “Kem tẩy trắng Thái Lan” nhưng có dấu hiệu giả mạo xuất xứ Thái Lan. Đây là minh chứng rõ ràng cho vấn đề nhận biết hàng giả mỹ phẩm: nhãn ngoại, tên nghe sang không đồng nghĩa với hàng thật. Tại Thanh Hóa, Lê Thị Thanh Hằng còn gắn mác Sâm Lai Châu thành Sâm Ngọc Linh chính gốc Kon Tum để bán qua livestream TikTok, cố tình đưa thông tin sai về chủng loại, nguồn gốc nhằm tạo lòng tin với khách. Cả hai vụ đều chứng minh: chỉ cần người bán nói khéo, nhiều người sẵn sàng bỏ qua việc kiểm chứng nguồn gốc, giấy tờ sản phẩm.
Những dấu hiệu đỏ cần nhớ để bảo vệ bản thân khi mua mỹ phẩm
Nhìn từ các vụ việc, các dấu hiệu cảnh báo luôn lặp lại: mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, không có hồ sơ công bố, thiếu tài liệu chứng minh xuất xứ hợp pháp; công dụng được quảng cáo vượt xa khả năng thực tế, như một dung dịch khử mùi bị gắn mác điều trị, tăng cường sinh lý; lời khẳng định “chữa” các vấn đề sức khỏe, kéo dài quan hệ nhưng không có căn cứ y khoa hay bằng chứng lâm sàng rõ ràng. Thêm vào đó là giá bán bất thường, quá rẻ so với thị trường cho một sản phẩm được gắn mác ngoại hoặc hàng hiếm. Người dân được khuyến cáo phải tìm hiểu kỹ nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng và giấy tờ liên quan, thận trọng trước quảng cáo và cam kết khi bán hàng qua livestream. Bất kỳ khi nào một sản phẩm chăm sóc da hay sinh lý được nói như “thuốc tiên”, lại đi kèm tên thương hiệu ngoại mơ hồ, đó là lúc bạn nên dừng lại, tra cứu độc lập và yêu cầu bằng chứng.
Không thể giao hết trách nhiệm cho người dùng: vai trò của nền tảng và cơ quan chức năng
Người dùng cần tỉnh táo, nhưng nếu chỉ kêu gọi “tự bảo vệ bản thân khi mua mỹ phẩm” mà bỏ qua trách nhiệm hệ thống thì là chưa đủ. Hoạt động sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm giả, không rõ nguồn gốc trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử đang diễn biến phức tạp, buộc lực lượng công an phải tăng cường phối hợp cơ quan chức năng để kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội phải chủ động kiểm chứng kỹ người bán, yêu cầu giấy tờ công bố sản phẩm, kiểm soát nội dung quảng cáo gian dối mỹ phẩm thay vì chỉ chờ tố cáo. Cơ quan chuyên môn y tế cũng cần truyền thông mạnh mẽ hơn để nam giới không ngại đi khám, tránh rơi vào bẫy “thuốc xịt thần kỳ” trên mạng. Khi nền tảng siết lại quản lý, pháp luật xử lý nhanh, và người dùng chịu khó kiểm tra, xác thực thông tin trước giao dịch, thị trường mỹ phẩm online mới có hy vọng ít đi các kênh lừa đảo như Loramen, Cỏ XXX hay “Hằng Lê Sâm Ngọc Linh”.
