Việt Nam thành thị trường xe điện lớn nhất Đông Nam Á: Ý nghĩa là gì?
Thị trường xe điện Việt Nam là tổng thể các hoạt động sản xuất, lắp ráp, phân phối, nhập khẩu và tiêu dùng ô tô sử dụng động cơ điện, được thúc đẩy bởi chính sách ưu đãi, hạ tầng sạc và nhu cầu chuyển đổi sang giao thông xanh, qua đó hình thành một phân khúc ô tô mới có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong khu vực.
Điểm mấu chốt là: Việt Nam không còn là người theo sau trong cuộc đua xe điện Đông Nam Á, mà đang dẫn đầu với tỷ lệ xe điện gần 40% trong tổng doanh số ô tô mới. Mức này không chỉ vượt Thái Lan, Indonesia mà còn cao hơn trung bình toàn cầu khoảng 25%, đưa Việt Nam trở thành một trong những thị trường chấp nhận xe điện nhanh nhất thế giới. Đây không chỉ là câu chuyện thành tích, mà là bước ngoặt thay đổi cách người Việt mua, sử dụng và nhìn nhận ô tô. Nhờ đà tăng trưởng doanh số ô tô điện hơn gấp đôi trong một năm, Việt Nam đã nhảy vọt từ một thị trường mà xe điện gần như vắng bóng vào năm 2020 lên vị trí thị trường xe điện lớn nhất Đông Nam Á.
Vì sao Việt Nam “bứt tốc”: Chính sách, giá nhiên liệu và xe nhập khẩu
Sự bùng nổ của thị trường xe điện Việt Nam không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả cộng hưởng của chính sách, kinh tế và nguồn cung. Trước hết, ô tô điện chạy pin được miễn lệ phí trước bạ từ năm 2022, tạo lợi thế chi phí ban đầu rõ rệt so với xe xăng. Trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tăng, nhiều người mua ô tô bắt đầu tính toán lại bài toán tổng chi phí sở hữu, từ tiền xăng đến bảo dưỡng.
Nhận thức về môi trường gia tăng khiến việc sở hữu xe điện không chỉ là chuyện công nghệ mà còn là tuyên bố về lối sống bền vững. Cùng lúc, nguồn cung trong nước và nhập khẩu mở rộng nhanh chóng. Theo báo cáo, thị trường xe điện Đông Nam Á đã hơn gấp đôi doanh số, vượt 500.000 xe, trong đó Việt Nam, Indonesia và Thái Lan là những động lực chính. Xe nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc, đóng vai trò quan trọng, khi Việt Nam nhập hơn 44.000 xe nguyên chiếc từ Trung Quốc trong tám tháng đầu năm 2026, cao gấp khoảng bốn lần so với năm 2023. Điều này cho thấy người mua Việt đang hưởng lợi từ sự đa dạng nguồn hàng chưa từng có.
Người tiêu dùng được gì: Lưới an toàn giá, ưu đãi và hạ tầng sạc
Từ góc nhìn người dùng, việc Việt Nam dẫn đầu doanh số ô tô điện mang lại ba lợi ích rõ rệt. Thứ nhất, chính sách miễn lệ phí trước bạ cho ô tô điện chạy pin giảm một khoản chi phí lớn khi đăng ký xe, biến xe điện từ lựa chọn “xa xỉ” thành phương án kinh tế hơn. Thứ hai, khi doanh số tăng hơn gấp đôi và xe điện chiếm gần 40% thị phần, các hãng buộc phải cạnh tranh bằng giá, trang bị và dịch vụ hậu mãi, tạo thế “lưới an toàn” cho người mua.
Thứ ba, sự gia tăng nguồn cung kéo theo nhu cầu và đầu tư vào hạ tầng sạc. Thông qua hệ sinh thái do các doanh nghiệp lớn phát triển, Việt Nam đã có hơn 150.000 cổng sạc trên toàn quốc, kèm các kế hoạch mở rộng trạm sạc quy mô lớn phục vụ hành trình đường dài. Các hợp tác với doanh nghiệp năng lượng trong và ngoài nước, cùng chủ trương đưa trạm sạc vào cây xăng, chung cư, trung tâm thương mại, biến việc sạc xe điện từ nỗi lo thành thói quen tương đối tiện lợi. Khi hạ tầng sạc không còn là “điểm nghẽn”, người dùng có nhiều lý do hơn để chuyển sang xe điện.
VinFast, Tesla và bức tranh cạnh tranh mới trên thị trường
Một thị trường xe điện Việt Nam sôi động đồng nghĩa với việc người tiêu dùng không còn bị bó hẹp trong vài mẫu xe đơn lẻ. VinFast là động lực quan trọng của quá trình chuyển đổi, khi đã bàn giao 175.099 ô tô điện trong nước trong năm 2025 và đặt mục tiêu 300.000 xe trong năm 2026. Việc mở rộng danh mục với các mẫu xe có mức giá dễ tiếp cận giúp kéo nhiều nhóm khách hàng khác nhau vào thị trường.
Ở chiều ngược lại, các hãng quốc tế bắt đầu nhìn Việt Nam không chỉ là nơi tiêu thụ mà còn là thị trường chiến lược. Tesla đã thành lập pháp nhân Tesla Motors Vietnam với vốn điều lệ tương đương khoảng 3 triệu USD, đăng ký hoạt động từ bán buôn, bán lẻ ô tô đến xuất nhập khẩu. Cùng với làn sóng xe nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc, bức tranh cạnh tranh trở nên đa sắc, mở rộng lựa chọn cho người tiêu dùng – từ thương hiệu nội địa đến các tên tuổi toàn cầu. Khi nhiều bên cùng đặt cược vào xe điện Việt Nam, người mua là người có tiếng nói quyết định.
Tương lai: Việt Nam có thể chạm mốc 80% xe điện – người mua nên chuẩn bị gì?
Nếu hiện tại là bước nhảy, thì tương lai thị trường xe điện Việt Nam là cả một cuộc “thay máu” ngành ô tô. IEA dự báo tỷ lệ xe điện trong tổng doanh số ô tô mới tại Việt Nam có thể vượt 80% vào năm 2035, cao nhất Đông Nam Á. Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô trong nước dự đoán số lượng xe điện lưu hành có thể đạt khoảng 1 triệu chiếc vào năm 2028 và 3,5 triệu chiếc vào năm 2040. Nói cách khác, xe điện sẽ dần trở thành chuẩn mực, còn xe xăng là ngoại lệ.
Song song, Nhà nước thúc đẩy chiến lược giao thông xanh, gắn với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, thông qua việc rà soát quy định trạm sạc tại cây xăng, chung cư, trung tâm thương mại và các điểm dừng nghỉ. Việt Nam đang đồng thời khuyến khích sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu xe điện và phát triển hạ tầng sạc. Đối với người tiêu dùng, điều quan trọng không còn là “có nên mua xe điện hay không”, mà là: chọn thời điểm nào, mẫu xe nào và hệ sinh thái sạc nào phù hợp với nhu cầu sử dụng lâu dài.
