Xe điện Đông Nam Á: cuộc đua đã sang giai đoạn tăng tốc
Xe điện Đông Nam Á là bức tranh chuyển dịch từ ô tô động cơ đốt trong sang các dòng xe điện hóa, bao gồm xe điện thuần, hybrid và plug-in hybrid, diễn ra đồng thời tại các thị trường lớn trong khu vực với tốc độ tăng trưởng hai chữ số, kéo theo thay đổi sâu rộng trong cấu trúc ngành ô tô, hành vi tiêu dùng và chiến lược đầu tư của các hãng xe. Trong nửa đầu năm, tổng doanh số ô tô của sáu thị trường ASEAN-6 đạt khoảng 1,755 triệu xe, tăng 11,1% so với cùng kỳ, trong đó Việt Nam nổi lên như điểm sáng tăng trưởng mạnh nhất với mức 31,1%, đạt khoảng 291.000 xe bán ra. Đây không còn là câu chuyện thử nghiệm công nghệ mới, mà là cuộc tái phân chia quyền lực trong ngành ô tô khu vực.
Thái Lan: chuẩn mực mới với hơn nửa thị trường là xe điện hóa
Thái Lan hiện là thị trường đặt ra chuẩn mực mới cho xe điện Đông Nam Á khi xe điện hóa đã chiếm hơn một nửa lượng ô tô mới bán ra. Theo PwC, doanh số xe điện hóa (xEVs) tại Thái Lan đạt khoảng 206.000 chiếc trong nửa đầu năm, tăng 47% so với cùng kỳ. Tỷ trọng xEVs trong tổng doanh số ô tô lên tới 53%, nhảy vọt từ mức 32% chỉ sau hai năm. Đáng chú ý, trong bảy tháng đầu năm, xe điện và hybrid chiếm 55% đăng ký xe mới, lần đầu vượt xe động cơ đốt trong. Đây là bước ngoặt: xe điện hóa không còn là phân khúc ngách mà trở thành dòng sản phẩm chủ lực. Lý do rất rõ ràng: số lượng mẫu xe tăng nhanh, hạ tầng sạc mở rộng, người dùng muốn giải pháp thay thế xe xăng, và đặc biệt là làn sóng mở rộng của các hãng xe Trung Quốc cạnh tranh bằng giá, dải sản phẩm và đầu tư sản xuất nội địa.
Thị trường ô tô Việt Nam: tăng trưởng nhanh nhất khu vực nhờ xe điện
Nếu Thái Lan dẫn đầu về tỷ lệ điện hóa, thì thị trường ô tô Việt Nam lại là động cơ tăng tốc của cả khu vực. Trong 175.000 xe tăng thêm của toàn khối ASEAN-6, Việt Nam đóng góp 69.000 chiếc, tương đương khoảng 40% mức tăng trưởng chung. Việc bán xe điện 2026 bùng nổ đã kéo thị trường trong nước thoát khỏi giai đoạn trầm lắng và tái định vị tỷ trọng của Việt Nam trong khu vực, từ 11% lên gần 17% tổng doanh số ASEAN-6. Điểm đáng nói là tăng trưởng không đến từ việc người Việt mua thêm xe xăng, mà từ việc họ chuyển sang xe điện hóa: doanh số xe động cơ đốt trong chỉ tăng 9% lên 118.000 xe, trong khi toàn bộ “phần bánh” tăng trưởng mới thuộc về xe điện và hybrid. Đây là dấu hiệu cho thấy người dùng Việt đã bước qua giai đoạn tò mò công nghệ, tiến vào giai đoạn lựa chọn xe điện như phương tiện chính.
Việt Nam có đang theo kịp Thái Lan trong cuộc chơi xe điện hóa?
Về tỷ lệ, Việt Nam không hề bị bỏ xa. Theo PwC, khoảng 127.000 xe điện thuần và hybrid đã được bán ra trong nửa đầu năm, chiếm khoảng 52% doanh số xe du lịch, tăng mạnh từ 41% cùng kỳ năm trước. Cú hích lớn nhất đến từ VinFast với 116.000 ô tô điện bán ra, tăng 72% so với cùng kỳ. Lần đầu tiên trong lịch sử, xe điện hóa tại Việt Nam vượt doanh số xe xăng truyền thống. Điều này cho thấy Việt Nam không đi sau về tốc độ điện hóa, mà đang đi song song với Thái Lan về tỷ lệ thâm nhập, thậm chí tăng trưởng còn nhanh hơn. Sự khác biệt nằm ở cấu trúc: Việt Nam dựa nhiều vào xe điện thuần của một hãng nội địa, trong khi Thái Lan là sân chơi đa thương hiệu với hệ sinh thái sản xuất ô tô lâu năm và khả năng thu hút đầu tư vào pin, linh kiện, công nghệ từ các hãng Trung Quốc và các nhà sản xuất truyền thống.
Người dùng và cuộc cạnh tranh mới: Việt Nam cần bước tiếp gì?
Sự bùng nổ xe điện hóa đang tác động trực tiếp tới người dùng Việt. Nếu trước đây khách mua xe điện chủ yếu là người trẻ mê công nghệ, thì nay sản phẩm này đã thuyết phục cả nhóm khách hàng gia đình khó tính hơn; lượng khách tìm xe điện làm phương tiện chính tăng vọt. Đáng chú ý làn sóng chuyển đổi trong dịch vụ vận tải: nhiều tài xế công nghệ và hợp tác xã chủ động bỏ xe xăng để tối ưu chi phí vận hành, gia tăng biên lợi nhuận. Động lực chuyển dịch đến từ định hướng xanh hóa của Chính phủ, nỗ lực đa dạng hóa sản phẩm của các hãng, chi phí vận hành tiết kiệm trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động, cùng hạ tầng sạc mở rộng như mạng lưới V-Green với 150.000 cổng sạc tại 34 tỉnh thành. Nếu cả Thái Lan và Việt Nam tiếp tục điện hóa nhanh, cạnh tranh giữa các nhà sản xuất sẽ tạo thêm lựa chọn và gây áp lực giảm giá trong những năm tới. Câu hỏi không còn là “có nên chuyển sang xe điện hay không”, mà là “Việt Nam sẽ biến sức mua hiện tại thành năng lực sản xuất và chuỗi cung ứng như thế nào để không bị phụ thuộc vào nhập khẩu?”.
