Khởi nghiệp sáng tạo số ở tuổi THPT: vì sao đáng bắt đầu từ hôm nay?
Cuộc thi “Khởi nghiệp sáng tạo Miền Bắc” là sân chơi khởi nghiệp học sinh được Trường Quản trị và Kinh doanh thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Quảng Ninh, Hưng Yên tổ chức, nhằm khuyến khích học sinh THPT phát triển ý tưởng kinh doanh THPT dựa trên sáng tạo số gắn với thông điệp “số - xanh - bền vững”, từ đó hình thành tư duy kinh doanh, phát triển kỹ năng công nghệ và biến ý tưởng thành giải pháp có khả năng ứng dụng trong thực tiễn. Điểm mạnh lớn nhất của cuộc thi này là đưa tinh thần khởi nghiệp xuống tận trường phổ thông, thay vì đợi đến đại học mới nói về kinh doanh hay đổi mới sáng tạo. Với chủ đề “Sáng tạo số cho tương lai bền vững”, học sinh không chỉ nộp bài để thi mà được đặt mình vào vai người kiến tạo tương lai, giải quyết vấn đề bằng công nghệ số, AI, IoT và mô hình kinh tế tuần hoàn. Theo GS.TS Hoàng Đình Phi, khởi nghiệp ở tuổi học sinh có thể bắt đầu từ một câu hỏi hoặc một vấn đề các em quan sát trong đời sống, miễn là dám thử nghiệm và biến ý tưởng thành giải pháp hữu ích.
Cấu trúc cuộc thi: ba vòng thi, một hành trình trưởng thành
Cuộc thi sáng tạo số miền Bắc này không chỉ là một buổi thuyết trình đơn lẻ mà là hành trình kéo dài từ 22/8/2026 đến 27/2/2027 với ba vòng thi rõ ràng, buộc học sinh phải suy nghĩ như người làm kinh doanh thực thụ. Vòng sơ khảo (22/8–25/10) yêu cầu nộp bản mô tả ý tưởng và kế hoạch sơ bộ trực tuyến, giới hạn dung lượng nhưng đòi hỏi phân tích bối cảnh, ý tưởng, phương án triển khai, dự toán và KPI. Từ đây, 30 dự án được chọn vào bán kết – tức là những nhóm học sinh đã biết cách trình bày ý tưởng một cách có chiến lược. Vòng bán kết là bước “siết chặt” về tư duy: các đội phải hoàn thiện thuyết minh chi tiết, làm rõ tính sáng tạo, giá trị và khả năng triển khai, đồng thời sản xuất video giới thiệu tối đa 3 phút và thuyết trình trực tuyến trước ban giám khảo. Chỉ 10 dự án xuất sắc nhất tiến vào chung kết, nơi học sinh thuyết trình trực tiếp tại Trường Quản trị và Kinh doanh, trả lời chất vấn như một nhà sáng lập khởi nghiệp chuyên nghiệp. Mô hình ba vòng thi này dạy học sinh rằng kinh doanh là quá trình lặp lại, chỉnh sửa và phát triển, không phải một bản kế hoạch viết vội.
Ba nhóm lĩnh vực: khuôn khổ mở cho ý tưởng kinh doanh THPT ứng dụng công nghệ
Điểm thú vị của cuộc thi khởi nghiệp học sinh này nằm ở cách phân nhóm lĩnh vực: đủ rõ để định hướng, nhưng đủ mở để học sinh tự do sáng tạo. Ba nhóm trọng tâm gồm: Sống xanh và môi trường bền vững; Chuyển đổi số và công nghệ vì cộng đồng; Kinh tế, văn hóa, du lịch sáng tạo. Điều này gửi một thông điệp thẳng thắn: ý tưởng kinh doanh THPT không chỉ xoay quanh bán hàng online, mà có thể là mô hình kinh tế tuần hoàn ở trường, ứng dụng AI phân loại rác, hay nền tảng số quảng bá văn hóa địa phương. Ban tổ chức khuyến khích mạnh mẽ các dự án ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), cùng những giải pháp gắn với kinh tế tuần hoàn hoặc khai thác giá trị văn hóa, du lịch địa phương. Tiêu chí đánh giá cũng rất “gần đời” với kinh doanh: phân tích bối cảnh; tính sáng tạo và thông điệp; kế hoạch triển khai và tính khả thi; ngân sách và khả năng đo lường hiệu quả. Học sinh vì thế buộc phải kết nối bài học trên lớp với thực tế xã hội, thay vì làm dự án cho có.
Từ sân chơi đến bệ phóng: kỹ năng kinh doanh và công nghệ cho thế hệ trẻ
Nếu chỉ nhìn cuộc thi ở góc độ giải thưởng, ta sẽ bỏ lỡ giá trị lớn nhất: năng lực mà mỗi học sinh mang theo sau khi khép lại vòng chung kết. Cuộc thi được thiết kế để tạo môi trường giúp học sinh hình thành tư duy sáng tạo, tiếp cận kiến thức, kỹ năng quản trị và từng bước phát triển ý tưởng thành giải pháp có khả năng ứng dụng trong thực tiễn. Đây chính là bản chất của phát triển kỹ năng công nghệ gắn với tư duy kinh doanh: hiểu vấn đề, chọn công nghệ phù hợp, rồi biến nó thành mô hình có thể vận hành. Các dự án vào chung kết được chuyên gia đồng hành để hoàn thiện dự án, kỹ năng thuyết trình và quản trị. Điều này trao cho học sinh cơ hội giao lưu, học hỏi trực tiếp từ những người làm nghề, chứ không chỉ nghe lý thuyết. Cơ cấu giải thưởng cũng đáng kể: giải Nhất/Quán quân nhận 30 triệu đồng và học bổng 50% học phí năm thứ nhất tại trường; hai giải Nhì mỗi giải 20 triệu đồng và học bổng 20%; ba giải Ba mỗi giải 10 triệu đồng; bốn giải Sáng tạo với giá trị 4–5 triệu đồng tùy theo công bố của ban tổ chức. Đây vừa là ghi nhận nỗ lực, vừa là nguồn lực ban đầu cho những nhóm muốn đi xa hơn với dự án.
Kết luận: Khởi nghiệp từ câu hỏi nhỏ, xây tương lai số – xanh – bền vững
Cuộc thi “Khởi nghiệp sáng tạo Miền Bắc” không phải là một hoạt động phong trào ngắn hạn, mà là bước đi cụ thể để hiện thực hóa chương trình hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035. Quan trọng hơn, nó thay đổi cách học sinh THPT nhìn về học tập: không dừng lại ở điểm số, mà hướng tới năng lực tạo ra giá trị mới cho cộng đồng thông qua sáng tạo số và phát triển bền vững. Điều đáng nói là cuộc thi nhấn mạnh “khởi nghiệp bắt đầu từ một câu hỏi” – từ những vấn đề nhỏ xung quanh trường lớp, khu dân cư, môi trường. Khi một bạn trẻ dám đặt câu hỏi, dám thử nghiệm giải pháp bằng công nghệ số hay mô hình kinh tế tuần hoàn, bạn ấy đang xây cho mình một năng lực rất cần trong tương lai: khả năng nhìn thấy cơ hội trong vấn đề. Vì vậy, nếu bạn là học sinh THPT ở Hà Nội, Quảng Ninh, Hưng Yên, hoặc đơn giản là quan tâm đến sáng tạo số miền Bắc, đây là sân chơi xứng đáng để bước vào, sai ở đây, học ở đây, và trưởng thành ở đây.
