Cuộc thi khởi nghiệp THPT lần đầu tiên: vì sao đây là cột mốc quan trọng?
Cuộc thi Khởi nghiệp sáng tạo Miền Bắc dành cho học sinh THPT là sân chơi cạnh tranh kinh doanh phổ thông được thiết kế bài bản, nơi học sinh hình thành tư duy sáng tạo, quản trị và khởi nghiệp thông qua việc nhận diện vấn đề thực tiễn, xây dựng giải pháp có giá trị và chứng minh khả năng triển khai trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển bền vững.
Điểm quan trọng của cuộc thi này không chỉ nằm ở việc “lần đầu mở rộng hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp tới học sinh THPT” của Trường Quản trị và Kinh doanh – ĐHQGHN (HSB), mà ở thông điệp: khởi nghiệp không phải chuyện của người lớn, mà cần bắt đầu từ ghế phổ thông. Khi HSB công bố Cuộc thi “Khởi nghiệp sáng tạo Miền Bắc” ngày 9/9/2026, dành riêng cho học sinh THPT, diễn ra từ 22/8/2026 đến 27/2/2027, trường đã gửi đi một lời khẳng định rõ ràng: thế hệ trẻ phải được trang bị tư duy kinh doanh và năng lực đổi mới ngay từ sớm, không chờ đến đại học hay đi làm. Đây là thay đổi tư duy cần thiết nếu chúng ta muốn có thế hệ doanh nhân biết nghĩ xa, làm bền và hiểu sâu về xã hội.
Từ sân chơi sinh viên đến phổ thông: bước đi chiến lược của HSB
HSB không đi vào khởi nghiệp một cách bộc phát, mà xây dựng nền tảng hơn 30 năm đào tạo quản trị, kinh doanh gắn với thực tiễn và tinh thần khởi nghiệp. Năm 2022, trường thành lập Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo (CEI) và duy trì cuộc thi “Khởi nghiệp sáng tạo HSB – Innovation Business Ignition” cho sinh viên. Từ trải nghiệm này, việc mở rộng cuộc thi khởi nghiệp THPT là bước tiến logic: mang mô hình đã được kiểm nghiệm ở bậc đại học xuống phổ thông, với thiết kế, tiêu chí và mentor chuyên nghiệp, không coi khởi nghiệp ở tuổi học sinh là trò chơi ý tưởng. GS.TS Hoàng Đình Phi nhấn mạnh, khởi nghiệp ở tuổi học sinh “có thể bắt đầu từ một câu hỏi, một vấn đề các em quan sát được trong cuộc sống” và điều quan trọng là “dám đặt câu hỏi, dám thử nghiệm”. Đây là cách tiếp cận đáng giá: đặt học sinh vào vai người giải quyết vấn đề, không phải người học thụ động. Khi chương trình sinh viên được chuyển hóa thành sân chơi phù hợp cho học sinh, HSB đang thử một mô hình giáo dục khởi nghiệp xuyên suốt, từ phổ thông đến đại học.
Thiết kế cuộc thi: bài thực hành tư duy sáng tạo học sinh chứ không chỉ là ý tưởng
Điểm đáng nói nhất của cuộc thi là cấu trúc rất “đại học” nhưng lại dành cho khối THPT. Chủ đề “Sáng tạo số cho tương lai bền vững” định hướng thí sinh tập trung vào ba trục lớn: sống xanh và môi trường bền vững; chuyển đổi số và công nghệ vì cộng đồng; kinh tế, văn hóa, du lịch sáng tạo. Nghĩa là tư duy sáng tạo học sinh phải gắn với vấn đề thật: kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường, ứng dụng công nghệ số, AI, IoT cho cộng đồng, đổi mới mô hình kinh doanh dựa trên bản sắc văn hóa và du lịch địa phương. Ba vòng thi – Sơ khảo, Bán kết, Chung kết – buộc học sinh không dừng ở “ý tưởng hay” mà phải mô tả bối cảnh, kế hoạch triển khai, dự toán ngân sách, KPI, thuyết trình và làm video giới thiệu dự án. Các dự án được chấm theo phân tích bối cảnh, tính sáng tạo, kế hoạch triển khai, ngân sách và đo lường hiệu quả. Về bản chất, đây là một khóa học rút gọn về tư duy quản trị dự án, được chuyển hóa thành cuộc thi khởi nghiệp THPT, giúp phát triển kỹ năng khởi nghiệp mà hầu hết học sinh phổ thông chưa từng được học trong lớp.
Phát triển kỹ năng khởi nghiệp và năng lực sống cho thế hệ trẻ
Nếu chỉ nhìn cuộc thi như một bảng giải thưởng, chúng ta sẽ bỏ lỡ giá trị giáo dục lớn nhất. HSB thiết kế cuộc thi để học sinh được trải nghiệm toàn bộ vòng đời của một dự án: từ phân tích vấn đề, xây dựng giải pháp, lập kế hoạch, dự toán ngân sách đến xác định chỉ số đo lường hiệu quả. Trong quá trình này, các em rèn luyện tư duy phản biện, làm việc nhóm, lập kế hoạch, quản trị dự án, thuyết trình và xử lý tình huống. Những năng lực này chính là nền tảng phát triển kỹ năng khởi nghiệp và cũng là kỹ năng sống mà chương trình phổ thông hiện tại còn thiếu. Ở vòng Chung kết, Top 10 đội được mentor đồng hành để hoàn thiện dự án và kỹ năng thuyết trình, quản trị dự án. Đây là điểm cộng lớn: học sinh không thi đơn độc mà được kết nối với sinh viên và chuyên gia khởi nghiệp của HSB, hình thành cộng đồng học tập liên thế hệ. Khi tư duy sáng tạo học sinh được nuôi dưỡng trong môi trường có người đi trước hỗ trợ, khả năng biến ý tưởng thành hành động sẽ cao hơn nhiều so với những cuộc thi chỉ tập trung vào “trình bày và nhận giải”.
Giải thưởng, chính sách học bổng và thông điệp dài hạn
Cơ cấu giải thưởng cho thấy HSB không coi đây là hoạt động phong trào. Cuộc thi có 1 giải Quán quân trị giá 30 triệu đồng, kèm học bổng 50% học phí năm thứ nhất tại HSB; 2 giải Nhì, mỗi giải 20 triệu đồng, kèm học bổng 20% học phí năm thứ nhất; 3 giải Ba, mỗi giải 10 triệu đồng và 4 giải Sáng tạo, mỗi giải 5 triệu đồng. Học bổng áp dụng cho thí sinh cá nhân hoặc tất cả thành viên đội đạt giải và được bảo lưu đến khi thí sinh nhập học tại HSB. Đây là một lời mời nghiêm túc: nếu bạn thể hiện năng lực khởi nghiệp từ THPT, cánh cửa vào một trường quản trị – kinh doanh được mở rộng. Ở tầm chính sách, cuộc thi hưởng ứng Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời cụ thể hóa Quyết định 336/QĐ-TTg về Chương trình hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035. Việc phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Quảng Ninh, Hưng Yên cho thấy định hướng đưa cạnh tranh kinh doanh phổ thông thành một phần của hệ sinh thái giáo dục chứ không phải hoạt động đơn lẻ. Kết lại, cuộc thi Khởi nghiệp sáng tạo miền Bắc lần đầu cho học sinh THPT là tín hiệu tích cực: nếu được duy trì và mở rộng, nó có thể trở thành một “trạm phát sóng” quan trọng cho tinh thần khởi nghiệp trẻ ở miền Bắc.
