Ca bệnh được xác định là não mô cầu nhóm B
Viêm màng não do não mô cầu là tình trạng nhiễm khuẩn nghiêm trọng có thể tiến triển nhanh, vì vậy nhận diện ca bệnh và xử lý người có nguy cơ phơi nhiễm sớm là bước không thể trì hoãn. Ngày 21/10, TP.HCM ghi nhận một học sinh nam 12 tuổi mắc viêm màng não do não mô cầu nhóm B; Viện Pasteur TP.HCM xác định nhóm huyết thanh này sau khi bệnh viện phát hiện vi khuẩn trong mẫu xét nghiệm. Trẻ khởi phát sốt, đau họng và đau đầu ngày 13/10, nhập Bệnh viện Nhi Đồng 2 ngày 15/10 và đang tiếp tục điều trị. Sức khỏe bệnh nhi được thông tin là ổn định, triệu chứng đau đầu giảm. Trẻ từng tiêm một mũi vaccine phòng nhóm A, C, Y, W nhưng chưa tiêm vaccine phòng nhóm B. Chi tiết ấy nhấn mạnh rằng tình trạng tiêm chủng cần được trao đổi với nhân viên y tế theo đúng nhóm huyết thanh, thay vì mặc định một mũi vaccine đã bao phủ mọi nhóm.
99 người tiếp xúc gần được dùng kháng sinh dự phòng
Điểm đáng chú ý trong phản ứng của ngành y tế là phạm vi xử lý đã vượt khỏi gia đình, tới những người có liên quan tại trường học. HCDC phối hợp với trạm y tế xã Thường Tân và phường Bình Dương điều tra dịch tễ, lập danh sách 99 người tiếp xúc gần ở gia đình và trường học để điều trị dự phòng bằng kháng sinh azithromycin. Đây là biện pháp có mục tiêu: xác định người cần được đánh giá, hướng dẫn và theo dõi, thay vì để cộng đồng tự mua thuốc hoặc dùng kháng sinh theo suy đoán. Những người trong danh sách tiếp tục được giám sát sức khỏe trong 10 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng. Nhà trường đã tổng vệ sinh, khử khuẩn lớp học và giặt chăn, gối, chiếu của học sinh bán trú. Việc làm sạch môi trường hỗ trợ phòng bệnh, nhưng không thay thế việc tuân thủ hướng dẫn y tế và theo dõi triệu chứng.
Điều tra, giám sát phải đi cùng cảnh giác của gia đình
Sự phối hợp giữa HCDC và các trạm y tế địa phương là then chốt: cơ quan y tế xác minh lịch sử tiếp xúc, lập danh sách và triển khai giám sát; gia đình, nhà trường cần kịp thời cung cấp thông tin và làm theo hướng dẫn. Trước ca bệnh này, TP.HCM đã ghi nhận chùm 4 ca não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, trong đó có một trường hợp tử vong. HCDC cũng lưu ý các bệnh viêm đường hô hấp như cúm đang có xu hướng gia tăng, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn não mô cầu xâm lấn và gây bệnh nặng. Người dân nên rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung ly, chai nước hay vật dụng cá nhân; cần giữ lớp học, nhà ở thông thoáng và hỏi nhân viên y tế về tiêm vaccine. Phụ huynh cần đưa trẻ đi khám ngay nếu sốt cao kèm đau đầu dữ dội, nôn, cứng cổ, ban xuất huyết hoặc lừ đừ. Khi có triệu chứng nghi ngờ, không tự ý dùng kháng sinh.
Theo dõi đủ thời hạn mới khép lại ứng phó
Danh sách 99 người không chỉ là con số của một đợt truy vết; đó là nhóm cần được theo dõi liên tục trong khoảng thời gian ngành y tế đã hướng dẫn. Mốc 10 ngày tính từ lần tiếp xúc cuối cùng giúp người liên quan biết mình cần duy trì cảnh giác đến khi nào, đồng thời giúp cơ quan y tế tổ chức giám sát có trọng tâm. Các địa phương đã phối hợp điều tra tại nơi cư trú và trường học, còn nhà trường thực hiện vệ sinh, khử khuẩn. Những việc này cần được nối tiếp bằng việc báo ngay cho cơ sở y tế nếu người tiếp xúc xuất hiện dấu hiệu bất thường, thay vì chờ bệnh tự khỏi. Kết luận cần rút ra là rõ ràng: xử lý nhanh ca bệnh mới chỉ là bước đầu; kiểm soát nguy cơ phụ thuộc vào việc xác định đúng người tiếp xúc gần, dùng thuốc dự phòng theo chỉ định và theo dõi đến hết thời hạn.
