Không phải cả trường đều cần uống kháng sinh
Kháng sinh dự phòng não mô cầu là thuốc được nhân viên y tế chỉ định cho người có nguy cơ tiếp xúc gần nhằm loại bỏ vi khuẩn ở vùng họng và giảm khả năng bệnh lây lan, chứ không phải biện pháp dành cho toàn trường. Não mô cầu có thể lây qua giọt bắn đường hô hấp và tiếp xúc gần, nên khi có ca bệnh trong lớp học, việc xác định đúng người cần đánh giá phải được tiến hành nhanh. Nhóm có thể cần dự phòng gồm bạn ngồi cạnh, thường xuyên chơi hoặc trò chuyện gần với trẻ mắc bệnh; người cùng nhóm học, câu lạc bộ hoặc đi chung phương tiện; và giáo viên hay người trực tiếp chăm sóc mà không có bảo hộ phù hợp. Tiếp xúc gần não mô cầu không đồng nghĩa với ở cùng khu vực: người chỉ đi ngang qua, không trò chuyện sát mặt hay tiếp xúc trực tiếp thường không cần uống thuốc dự phòng.
Mốc phơi nhiễm và thời điểm dùng thuốc
Mốc thời gian giúp cơ quan y tế khoanh vùng nguy cơ: nhóm cần đánh giá gồm những người có tiếp xúc trong vòng 7 ngày trước khi ca bệnh khởi phát triệu chứng, cho đến 24 giờ sau khi người bệnh được điều trị kháng sinh hiệu quả. Kháng sinh dự phòng nên được dùng càng sớm càng tốt theo chỉ định; hướng dẫn được nêu trong nguồn khuyến nghị triển khai lý tưởng trong vòng 24 giờ từ khi ca bệnh xuất hiện triệu chứng. Đây là lý do phụ huynh không nên chờ trẻ có biểu hiện mới liên hệ nhà trường hoặc y tế. Thuốc, liều lượng và cách dùng cần dựa trên tuổi, cân nặng và tình trạng sức khỏe của từng trẻ. Azithromycin là một ví dụ về kháng sinh được sử dụng để dự phòng; một số phác đồ có thể chỉ cần một liều, nhưng lựa chọn cụ thể thuộc về nhân viên y tế. Không tự mua thuốc hoặc dùng kháng sinh theo lời truyền miệng.
Nhà trường cần phối hợp, không gieo hoang mang
Khi có ca bệnh trường học nghi mắc não mô cầu, nhà trường không nên tự lập danh sách đại trà rồi yêu cầu mọi gia đình mua thuốc. Cơ sở điều trị cần báo ngay cho y tế địa phương để hệ thống y tế dự phòng điều tra lớp học, lịch tiếp xúc và xác định đúng những người cần đánh giá. Giáo viên có thể hỗ trợ làm rõ trẻ thường ngồi cạnh, chơi cùng hoặc được ai chăm sóc; phụ huynh nên chủ động liên hệ trường để hỏi con có thuộc nhóm tiếp xúc gần hay không. Thông tin gửi tới gia đình cần rõ ràng, chính xác và dựa trên hướng dẫn của cơ quan y tế, tránh kỳ thị học sinh mắc bệnh cũng như gây hoảng sợ dẫn đến mua thuốc tràn lan. Phòng ngừa dịch bệnh còn cần vệ sinh tay, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung đồ cá nhân, giữ lớp thông thoáng và thường xuyên vệ sinh bề mặt.
Theo dõi 10–14 ngày và đi khám ngay khi có dấu hiệu
Uống thuốc dự phòng không thay thế việc theo dõi sức khỏe. Trong 10–14 ngày tiếp theo, người tiếp xúc gần cần quan sát thân nhiệt và tình trạng chung của trẻ. Phụ huynh cần cảnh giác với sốt đột ngột, thường từ 38,5°C trở lên, nhất là khi kèm đau đầu, nôn ói hoặc sợ ánh sáng; trẻ mệt lả, lừ đừ hay có vẻ khác thường cũng cần được chú ý. Nếu nghi ngờ trẻ có triệu chứng, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, không chờ hết buổi học và không tự điều trị tại nhà vì bệnh có thể diễn tiến nhanh, nặng. Kháng sinh dự phòng giúp giảm nguy cơ nhưng không bảo đảm miễn nhiễm tuyệt đối nếu trẻ tiếp xúc với nguồn lây mới. Vì vậy, cần làm theo hướng dẫn của y tế và tiếp tục theo dõi kể cả sau khi đã dùng thuốc.
