Hợp tác quốc tế y tế: từ khẩu hiệu đến chiến lược sống còn
Hợp tác quốc tế y tế trong điều trị ung thư là quá trình các bệnh viện Việt Nam kết nối chuyên gia nước ngoài, tiếp nhận chuyển giao công nghệ và cập nhật phác đồ để áp dụng điều trị ung thư hiện đại phù hợp bối cảnh trong nước, qua đó nâng cao cơ hội sống và chất lượng sống cho người bệnh trên quy mô rộng, không chỉ ở các trung tâm tuyến cuối mà dần lan xuống cả tuyến cơ sở. Với ung thư – lĩnh vực thay đổi từng năm về thuốc, công nghệ và cách tiếp cận – sự chủ động mở cửa học hỏi không còn là lựa chọn mà là điều kiện để hệ thống bệnh viện Việt Nam không tụt hậu. Hội nghị khoa học hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tam Anh nhân dấu mốc 10 năm thành lập với chủ đề “Kết nối tri thức – Hội nhập quốc tế – Phát triển bền vững” diễn ra từ ngày 16–20/9 tại Hà Nội kết hợp trực tuyến với TP.HCM. Đây không phải một buổi lễ kỷ niệm đơn thuần, mà là tuyên bố rõ ràng: bệnh viện Việt Nam muốn bước vào mạng lưới ung thư toàn cầu thay vì điều trị theo kinh nghiệm rời rạc. Việc mời các giáo sư đầu ngành từ nhiều trung tâm ung thư lớn trên thế giới tham gia cho thấy cách nhìn mới: tri thức là thứ phải nhập khẩu có chọn lọc, không thể chờ “chảy” đến một cách tự phát. Ở chiều ngược lại, chính các chuyên gia quốc tế cũng nhìn thấy một thị trường bệnh nhân lớn, nhu cầu nghiên cứu đa dạng và đội ngũ bác sĩ nội khoa, ngoại khoa Việt Nam ngày càng bài bản. Họ không đến chỉ để “giảng dạy”, mà để cùng giải bài toán khó về những ca ung thư phức tạp, qua đó biến hội nhập thành quan hệ hai chiều chứ không phải phụ thuộc. Thực tế này đặt ra yêu cầu: nếu không tiếp tục mở rộng các kênh hợp tác, Việt Nam sẽ tự khóa mình khỏi nguồn tri thức đang tăng tốc ở bên ngoài.
Tam Anh: học từ proton, AI đến liệu pháp tế bào – bước nhảy vào điều trị ung thư hiện đại
Điểm nhấn của hợp tác quốc tế y tế là khi tri thức đi kèm thiết bị và quy trình, như câu chuyện proton tại Bệnh viện Đa khoa Tam Anh. Tại hội nghị khoa học, phần được chờ đợi nhất là báo cáo của GS.TS Quỳnh-Thu Lê, Trưởng khoa Xạ trị ung thư tại Stanford và đồng Giám đốc Chương trình Sinh học bức xạ của Viện Ung thư Stanford, về thiết bị xạ trị proton MEVION S250-FIT. Proton không phải “hàng hiệu y tế” mà là công cụ thay đổi cách chiếu tia: thay vì tia X đi xuyên qua khối u và tiếp tục phá huỷ mô lành phía sau, proton cho phép đưa năng lượng tập trung vào đúng độ sâu khối u rồi giảm nhanh, hạn chế tối đa tổn thương mô lành. Với trẻ em, người trẻ, hoặc khối u gần cơ quan quan trọng, đây là khác biệt sống còn chứ không phải nâng cấp nhẹ. Tam Anh không dừng ở chuyện mua máy. Họ đồng thời xây dựng hệ sinh thái chẩn đoán – điều trị ung thư hiện đại với xạ trị proton tích hợp AI, hệ thống xạ trị gia tốc tuyến tính Versa HD và PET/CT tích hợp AI, hướng tới một chuỗi quyết định điều trị dựa trên dữ liệu thay vì chỉ dựa trên kinh nghiệm bác sĩ. Ở tầm nghiên cứu, bệnh viện nhận chuyển giao công nghệ lõi về liệu pháp tế bào từ các trung tâm hàng đầu tại Nhật, bao gồm tế bào gốc trung mô và tế bào miễn dịch đã được nghiên cứu hơn 15 năm. Câu nói trích từ chương trình hợp tác này rất đáng chú ý: “Nếu chuẩn bị hoàn tất đúng kế hoạch, thử nghiệm trên người đầu tiên có thể bắt đầu từ năm sau, và Viện nghiên cứu Tam Anh là một trong những đối tác hàng đầu mà Stanford lựa chọn”. Đây không còn là hình ảnh bệnh viện Việt Nam đi học, mà là cùng tham gia vào tuyến đầu phát triển phương pháp mới. Quan điểm đáng bàn là: chi hàng nghìn tỷ cho thiết bị chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm chuyển giao quy trình, đào tạo đội ngũ và thay đổi cách ra quyết định lâm sàng. Tam Anh chọn con đường khó – để chuyên gia nước ngoài trực tiếp tham gia đào tạo, hiệu chỉnh phác đồ, chứ không chỉ mua máy rồi “vận hành như cũ”. Nếu xu hướng này lan rộng sang các bệnh viện Việt Nam khác, chuẩn điều trị ung thư hiện đại sẽ không còn là đặc quyền của vài địa chỉ tư nhân mà có thể trở thành mặt bằng mới.
Ung thư vú toàn cầu: Việt Nam cập nhật xu hướng cá thể hóa điều trị
Trong lĩnh vực ung thư vú toàn cầu, cách hợp tác của các bệnh viện Việt Nam cho thấy sự dịch chuyển rõ sang y học chính xác. GBCC 2026 được đánh giá là một trong những hội nghị ung thư vú có ảnh hưởng tại châu Á, ghi nhận 460 tóm tắt nghiên cứu từ 35 quốc gia, hơn 400 công trình trình bày trong 72 phiên chuyên môn và 234 bài giảng. Từ kho dữ liệu khổng lồ này, các chuyên gia Việt Nam và Hàn Quốc đã tổ chức hội nghị “Những xu hướng mới trong chẩn đoán và điều trị ung thư vú: Điểm nhấn từ GBCC 2026” tại một bệnh viện đa khoa lớn ở Hà Nội, nhằm đưa các cập nhật mới về chẩn đoán, phẫu thuật và điều trị nội khoa vào thực hành. Phát biểu khai mạc, PGS.TS Đỗ Anh Tú – Phó Giám đốc một bệnh viện chuyên khoa ung thư – nhấn mạnh ung thư vú hiện nay được tiếp cận theo hướng cá thể hóa, ứng dụng y học chính xác và đa mô thức; các tiến bộ về chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh, sinh học phân tử, phẫu thuật, nội tiết, điều trị đích và miễn dịch đang làm thay đổi căn bản chiến lược điều trị, mang lại cơ hội sống lâu hơn và chất lượng sống tốt hơn cho người bệnh. Đây là phát biểu có thể trích dẫn lại như một tuyên ngôn: Việt Nam không chấp nhận phác đồ “one size fits all” nữa. Trong chương trình, 11 báo cáo viên Việt Nam và Hàn Quốc trình bày 14 tham luận tại 4 phiên khoa học, bàn từ giảm can thiệp hạch nách, tối ưu phẫu thuật bảo tồn, tái tạo vú tức thì đến cá thể hóa điều trị nội tiết, liệu pháp miễn dịch và ứng dụng AI trong MRI vú. Những kỹ thuật như tái tạo vú tức thì, xạ trị trong mổ (IORT), ghép mỡ tự thân kết hợp phân đoạn mô đệm mạch máu (SVF) cho thấy rõ triết lý mới: điều trị ung thư không chỉ là triệt căn khối u, mà là xử lý đồng thời chức năng, thẩm mỹ và tâm lý người bệnh. Nếu các bệnh viện Việt Nam kiên trì đưa những cập nhật từ ung thư vú toàn cầu vào phác đồ, người bệnh sẽ được hưởng lợi trước cả khi thuốc mới xuất hiện.
Bệnh viện K và Hội Phổi Việt – Pháp: mô hình “phòng mổ chung” cho ung thư phổi – lồng ngực
Hợp tác với Hội Phổi Việt – Pháp là một ví dụ thuyết phục cho cách bệnh viện Việt Nam chuyển đổi chuyên môn bằng thực hành lâm sàng chung. Trong khuôn khổ chương trình, Bệnh viện K tiếp đón và làm việc với đoàn chuyên gia Hội Phổi Việt – Pháp từ ngày 28/9 đến 2/10, gồm cả bác sĩ phẫu thuật lồng ngực, gây mê và phục hồi chức năng. Điểm quan trọng là hai bên không dừng ở hội thảo, mà cùng thảo luận ca bệnh, mổ trình diễn, tổ chức các buổi sinh hoạt khoa học; qua đó các bác sĩ có cơ hội chia sẻ báo cáo nghiên cứu chuyên sâu và kinh nghiệm thực hành. Đây là dạng “phòng mổ chung” – nơi kỹ thuật mới không chỉ được thuyết trình, mà được áp dụng ngay trên bệnh nhân phức tạp. Tại buổi tổng kết chương trình, lãnh đạo Bệnh viện K đánh giá cao sự đồng hành và hỗ trợ chuyên môn của Hội Phổi Việt – Pháp, ghi nhận hợp tác đã góp phần tăng cường trao đổi kinh nghiệm và kết nối chuyên môn trong lĩnh vực ung thư phổi – lồng ngực. Về định hướng 2027, hai bên thống nhất phát triển hợp tác theo hướng chuyên sâu, gắn kết đào tạo, trao đổi chuyên môn và thực hành lâm sàng, tập trung vào các kỹ thuật như nội soi phế quản siêu âm (EBUS), phẫu thuật nội soi robot, phẫu thuật cắt phân thùy phổi, và tiếp tục tăng cường thảo luận ca bệnh khó, hội chẩn chuyên môn. Đây là hợp tác quốc tế y tế có mục tiêu rõ: nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị và chăm sóc người bệnh. Trong bối cảnh ung thư phổi vẫn thường được phát hiện muộn, việc mang về các kỹ thuật ít xâm lấn, chính xác hơn như EBUS hay robot không chỉ giúp mổ tinh tế hơn, mà còn giúp chọn đúng bệnh nhân, đúng thời điểm can thiệp. Nếu mô hình này được nhân rộng, nhiều bệnh viện Việt Nam có thể bước thẳng vào nhóm ứng dụng công nghệ hiện đại mà không phải tự mày mò.
Kết luận: mở cửa tri thức để bệnh nhân hưởng lợi trước tiên
Nhìn xuyên suốt các ví dụ từ Tam Anh, hệ thống tham chiếu ung thư vú toàn cầu đến Bệnh viện K và Hội Phổi Việt – Pháp, có thể thấy hợp tác quốc tế y tế không còn là hoạt động “đối ngoại” mà là trụ cột chiến lược. Proton, AI, liệu pháp tế bào, phẫu thuật tái tạo vú, EBUS hay robot – tất cả chỉ có ý nghĩa khi được gắn với chương trình đào tạo, chuyển giao phác đồ và cùng điều trị những ca bệnh khó. Đó chính là cách bác sĩ Việt Nam áp dụng công nghệ và phương pháp điều trị tiên tiến: không sao chép nguyên xi, mà lọc, thích nghi với điều kiện trong nước. Tuy vậy, vẫn còn câu hỏi lớn: liệu tốc độ hội nhập của vài bệnh viện đi đầu có kéo theo được phần còn lại của hệ thống y tế công, nơi đa số bệnh nhân ung thư đang điều trị? Câu trả lời phụ thuộc vào việc Bộ Y tế, các trường và mạng lưới bệnh viện có coi hợp tác quốc tế là chuẩn bắt buộc hay không. Nếu làm được, điều trị ung thư hiện đại sẽ dần trở thành mặt bằng chung. Nếu không, khoảng cách giữa người bệnh ở các trung tâm lớn và tuyến dưới sẽ ngày càng rộng, bất chấp công nghệ đã có mặt trong nước. Người bệnh xứng đáng được hưởng lợi từ tri thức toàn cầu, và chính các bệnh viện Việt Nam là người phải chủ động mở cửa cho luồng tri thức ấy chảy vào.
