Ngày hội văn hóa trở thành điểm hẹn toàn quốc
Ngày Văn hóa Việt Nam là ngày 24 tháng 11 hằng năm, dịp để người dân tham gia, sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa, đồng thời người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương. Năm 2026, ngày lễ lần đầu được tổ chức trên phạm vi toàn quốc, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11 và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ Nhất, diễn ra từ ngày 24/11/1946 đến 24/11/2026. Sáng 5/11 tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch họp báo thông tin về chuỗi hoạt động hưởng ứng. Việc đặt ngày hội trong bối cảnh một dấu mốc văn hóa toàn quốc khiến chương trình có ý nghĩa vượt khỏi một lịch nghỉ: đây là lời mời đưa văn hóa vào đời sống cộng đồng, thay vì chỉ nhắc đến di sản như những gì thuộc về quá khứ.
Quy mô lớn cần đi cùng sự tham gia thực chất
Đến ngày 5/11, cả nước ghi nhận 406 hoạt động hưởng ứng, gồm 282 hoạt động văn hóa, nghệ thuật, 36 hoạt động thể dục, thể thao và 85 hoạt động trưng bày, triển lãm. Có 34 tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch, tập trung vào tuyên truyền, sự kiện văn hóa, thể thao, du lịch, bảo tồn di sản và sinh hoạt cộng đồng. Quy mô này cho thấy ngày hội đã được triển khai rộng, nhưng con số chỉ có ý nghĩa khi người dân được tham gia chứ không dừng ở vai trò khán giả. Hướng đi đáng chú ý là tạo không gian để cộng đồng cùng sáng tạo, gìn giữ và thụ hưởng văn hóa. Đó cũng là cách lan tỏa di sản bền vững hơn: gắn giá trị truyền thống với trải nghiệm sống, ký ức địa phương và sự tiếp nối giữa các thế hệ.
Từ bản đồ số đến những điểm hẹn địa phương
Bản đồ số Văn hóa Việt Nam, ra mắt ngày 1/11 tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám với địa chỉ cmap.vn, cập nhật sự kiện, hoạt động và điểm đến trên cả nước, phục vụ người dân, du khách và công tác quản lý. Công nghệ ở đây có ích khi giúp công chúng tìm thấy con đường đến với văn hóa, chứ không thay thế trải nghiệm trực tiếp. Chương trình “Thanh âm Việt Nam. Giai điệu cuộc sống”, diễn ra từ 12/10 đến 30/11, khuyến khích sáng tạo và chia sẻ giai điệu từ đời sống, chất liệu dân gian; các tác phẩm dự kiến được công diễn ngày 24/11. Ở địa phương, Hà Nội dự kiến tổ chức diễu hành di sản, biểu diễn và trải nghiệm quanh hồ Hoàn Kiếm từ 21 đến 24/11. Huế tôn vinh áo dài, Ca Huế, Bài chòi, nghề thủ công và ẩm thực; nhiều tỉnh, thành khác giới thiệu Quan họ, cồng chiêng, văn hóa Chăm, đờn ca tài tử và đua ghe Ngo.
Dấu mốc lịch sử cần được nối với đời sống hôm nay
Lễ kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ Nhất diễn ra lúc 9 giờ ngày 24/11 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội, và được truyền hình trực tiếp trên VTV1, phát trên VOV1. Tuần phim chào mừng Liên hoan phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII và Ngày Văn hóa Việt Nam diễn ra từ 18 đến 24/11, có suất chiếu miễn phí và chiếu phim lưu động ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Đây là những cách mở rộng cơ hội tiếp cận, nhất là với người dân ngoài các trung tâm lớn. Cũng cần lưu ý, dù người lao động được nghỉ nguyên lương vào ngày 24/11, Bộ luật Lao động 2019 không quy định doanh nghiệp phải thưởng dịp này; việc thưởng tùy chính sách của từng công ty. Kết luận quan trọng không nằm ở số sự kiện hay nghi lễ, mà ở việc những hoạt động ấy có giúp cộng đồng thực sự gặp gỡ, gìn giữ và truyền tiếp di sản hay không.
