Từ 32 lên 50 cơ sở: Việt Nam đang “trải thảm” kỹ thuật cho nông sản sang Trung Quốc
Việc Tổng cục Hải quan Trung Quốc công nhận thêm 18 phòng thử nghiệm Cadimi và Vàng O của Việt Nam, nâng tổng số lên 50 cơ sở kiểm nghiệm được chấp nhận, là một bước nâng cấp hạ tầng kỹ thuật nhằm đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm ngày càng khắt khe, đặc biệt cho xuất khẩu sầu riêng và mít sang thị trường này.
Ngày 30/7, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết đã nhận được thư của GACC xác nhận mẫu báo cáo thử nghiệm của 18 phòng thử nghiệm; các đơn vị này chính thức hoạt động từ 31/7. Đây không chỉ là con số kỹ thuật, mà là “giấy thông hành” mới cho kiểm nghiệm nông sản Việt Nam. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sau đó cập nhật danh sách 50 cơ sở kiểm nghiệm được GACC chấp nhận thực hiện các chỉ tiêu cadimi và chất màu Vàng O đối với mít, sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc. Nếu trước đó, cả nước chỉ có 30 phòng thử nghiệm Cadimi và 31 phòng thử nghiệm Vàng O được công nhận, thì nay việc bổ sung 18 phòng đã nâng tổng số phòng thử nghiệm Cadimi và Vàng O lên 48, đồng thời đưa tổng số cơ sở đủ điều kiện lên 50.
Trung Quốc siết chuẩn, Việt Nam buộc phải nâng cấp hạ tầng kiểm nghiệm
Trung Quốc ngày càng siết chặt yêu cầu về an toàn thực phẩm, kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc với nông sản nhập khẩu, biến kiểm nghiệm nông sản Việt Nam từ “khâu phụ” thành yếu tố sống còn nếu muốn duy trì xuất khẩu sầu riêng Trung Quốc và các mặt hàng trái cây chủ lực.
Trong 7 tháng đầu năm, Trung Quốc vẫn là thị trường xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam với tỷ trọng 21,9% tổng kim ngạch; nhóm rau quả đạt 4,83 tỷ USD, trong đó Trung Quốc chiếm khoảng 55% thị phần. Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu rau quả ước đạt khoảng 4,8 tỷ USD, tăng 23%, riêng sầu riêng đạt khoảng 1,8 tỷ USD, tăng gần 30%. Đà tăng này diễn ra đúng lúc Trung Quốc liên tục nâng cao yêu cầu kỹ thuật, đặc biệt về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Điều này khiến các phòng thử nghiệm Cadimi và Vàng O trở thành “cửa kiểm soát” then chốt. Theo số liệu cập nhật, hiện Việt Nam có 48 phòng đủ năng lực phân tích Cadimi và 39 phòng phân tích Vàng O được phía Trung Quốc công nhận.
Mạng lưới phòng thử nghiệm phân tán: lợi thế mới cho vùng nguyên liệu sầu riêng, mít
Mở rộng mạng lưới phòng thử nghiệm gần vùng sản xuất không chỉ là bổ sung vài địa điểm kiểm nghiệm, mà là cách “tái thiết kế” quy trình để tối ưu hóa an toàn thực phẩm xuất khẩu và tiến độ giao hàng cho doanh nghiệp.
Các cơ sở được GACC chấp nhận bao gồm trung tâm kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng, trung tâm chất lượng – chế biến – phát triển thị trường, viện kiểm nghiệm và doanh nghiệp phân tích, chứng nhận chất lượng. Trong tổng số 50 cơ sở, 47 được chấp nhận kiểm nghiệm cadimi và 39 kiểm nghiệm chất màu Vàng O; một số cơ sở làm được cả hai chỉ tiêu. Mạng lưới này không còn tập trung ở các trung tâm kinh tế, mà đã phủ tới những địa phương có vùng nguyên liệu lớn như Gia Lai, Lâm Đồng, cũng như các điểm nóng như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội và Cần Thơ. Điều này giúp doanh nghiệp giảm thời gian vận chuyển mẫu, rút ngắn quy trình kiểm nghiệm, tăng khả năng đáp ứng tiến độ giao hàng trong mùa vụ, đặc biệt với sầu riêng tươi vốn “chạy đua” từng ngày.
Doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng, mít: chủ động hơn nhưng cũng phải “lột xác”
Việc 18 phòng kiểm nghiệm mới hoạt động từ 31/7 giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kiểm tra chất lượng, nhưng nếu chỉ dựa vào hạ tầng kiểm nghiệm mà không thay đổi cách sản xuất thì mít xuất khẩu Trung Quốc và sầu riêng khó giữ được đà tăng trưởng bền vững.
Hệ thống phòng thử nghiệm hiện chủ yếu phục vụ ngành hàng sầu riêng – mặt hàng có yêu cầu kiểm nghiệm nghiêm ngặt nhất khi xuất khẩu sang Trung Quốc. Cùng với đó, số cơ sở đóng gói được phía Trung Quốc chấp thuận đã tăng từ khoảng 80 lên khoảng 150. Bộ Nông nghiệp và Môi trường còn chỉ đạo bố trí các phòng thử nghiệm lưu động đến vùng nguyên liệu, làm việc 24/24 giờ trong mùa thu hoạch cao điểm tại Tây Nguyên để rút ngắn thời gian trả kết quả. Tuy nhiên, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhấn mạnh: việc phân tích và trả kết quả phải tuân thủ đúng quy định, tránh bất kỳ sai sót nào làm ảnh hưởng tới uy tín hệ thống kiểm nghiệm an toàn thực phẩm của Việt Nam. Nói cách khác, doanh nghiệp không thể “chạy tắt” mà phải coi kiểm nghiệm là bước bắt buộc trong chiến lược kinh doanh.
Kiểm nghiệm chỉ là điểm khởi đầu: cần một chiến lược chất lượng cho nông sản Việt
Nâng cấp mạng lưới kiểm nghiệm giúp gỡ nút thắt kỹ thuật, nhưng đó mới chỉ là điều kiện cần. Muốn giữ thị phần xuất khẩu sầu riêng Trung Quốc và mở rộng sang các loại trái cây khác, nông nghiệp Việt Nam phải chủ động chuyển từ “bán thô, chạy sản lượng” sang “bán chuẩn, nâng giá trị”.
Việt Nam và Trung Quốc đã ký nhiều nghị định thư cho sầu riêng, mít, chuối, măng cụt, khoai lang, dừa, chanh leo, thạch đen và sầu riêng đông lạnh, đồng thời đang đàm phán mở cửa thêm cho nhãn, vải, chôm chôm, xoài, thanh long và nhóm cây có múi. Song song, yêu cầu về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc và kiểm dịch ngày càng chặt. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đang duy trì trao đổi kỹ thuật thường xuyên với GACC và dự kiến cử đoàn công tác sang Trung Quốc để thúc đẩy công nhận các mã số đã hoàn thiện hồ sơ. Nếu biết tận dụng “hạ tầng kỹ thuật” mới – từ phòng thử nghiệm Cadimi tới hệ thống truy xuất – và gắn nó với vùng nguyên liệu chuẩn, chế biến sâu và logistics tốt hơn, nông sản Việt có cơ hội nâng vị thế thay vì chỉ là nguồn cung giá rẻ.
