Tuyến metro nối Thủ Dầu Một với trung tâm thành phố
Metro Thủ Dầu Một – TP.HCM là tuyến đường sắt đô thị dài khoảng 33,2 km, nối khu vực Thủ Dầu Một với trung tâm thành phố bằng 11 ga trên cao và 13 ga ngầm. Với tổng mức đầu tư dự kiến gần 148.000 tỷ đồng, tuyến metro số 2 này được định hướng thành một hành lang vận tải công cộng xuyên suốt, thay vì chỉ là đường nối giữa hai đầu mối. Điểm đầu là ga S5/C0, kết nối tuyến đường sắt đô thị số 1 Thành phố mới Bình Dương – Suối Tiên; điểm cuối tại ga Tao Đàn, kết nối metro số 2 Bến Thành – Tham Lương. Tuyến đi qua 16 phường, gồm Bình Dương, Phú Lợi, Thủ Dầu Một, Thuận An, Thuận Giao, Lái Thiêu, Bình Hòa, Tam Bình, Hiệp Bình, Bình Thạnh, Gia Định, Thạnh Mỹ Tây, Xuân Hòa, Sài Gòn, Bến Thành và Bàn Cờ. Quy mô ấy khiến khả năng trung chuyển và tiếp cận nhà ga quan trọng không kém tốc độ xây dựng.
Ý nghĩa thực tế của dự án nằm ở lựa chọn di chuyển mà nó có thể mở ra cho người đi lại giữa Thủ Dầu Một, Thuận An và trung tâm TP.HCM. Tuyến được kỳ vọng giảm áp lực trên Quốc lộ 13 cùng các trục đường hiện hữu, đồng thời tạo điều kiện phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, thương mại và dịch vụ dọc hành lang. Nhưng lợi ích đó không tự xuất hiện chỉ vì có đường ray: quy hoạch tiếp cận nhà ga và kết nối với các tuyến khác sẽ quyết định mạng lưới có hữu ích trong sinh hoạt hằng ngày hay không.
Hướng tuyến: từ đường Hùng Vương đến công viên Tao Đàn
Ở đầu tuyến, ga C0 Đồng Cây Viết nằm trên đường Hùng Vương. Từ đây, tuyến rẽ vào Phạm Ngọc Thạch, qua khu vực ngã năm Phước Kiến rồi nhập vào hành lang Đại lộ Bình Dương, tức Quốc lộ 13. Đoạn đầu chủ yếu đi trên cao, lần lượt qua các khu vực Phú Hòa, An Thạnh, Thuận Giao, Bình Hòa và Cầu Ông Bố. Cách đi theo trục giao thông hiện hữu giúp tuyến phục vụ nhiều khu dân cư, nhưng cũng đặt ra yêu cầu tổ chức thi công và tiếp cận ga phù hợp với các khu vực đông đúc.
Sau ga C10, gần Bệnh viện Quốc tế Becamex và Lotte Mart Bình Dương, tuyến vượt Quốc lộ 13 rồi chuyển từ trên cao xuống ngầm. Hầm đi qua Vĩnh Phú, Tam Bình, Hiệp Bình Phước và Bình Triệu, tiếp cận cầu Bình Triệu, sau đó xuyên dưới sông Sài Gòn. Phần còn lại theo trục Xô Viết Nghệ Tĩnh, qua Hàng Xanh và đường Nguyễn Thị Minh Khai để kết thúc tại công viên Tao Đàn. Tổng chiều dài khoảng 33,2 km gồm 17,7 km trên cao và 15,5 km đi ngầm; phương án nghiên cứu cho đoạn ngầm sử dụng máy đào hầm TBM với hai ống hầm đơn độc lập. Đổi phương thức chạy giữa đường trên cao và đường hầm cho phép tuyến tiếp tục vào lõi đô thị mà không phải bám mặt đất suốt hành trình.
Vị trí 24 nhà ga metro dọc tuyến
Danh sách ga cho thấy tuyến được chia thành một đoạn trên cao qua hành lang Bình Dương và một đoạn ngầm tiến vào trung tâm. 11 ga trên cao lần lượt là Đồng Cây Viết, Định Hòa, Hiệp Thành, Gò Đậu, Phú Hòa, An Thạnh, Hưng Định, Thuận Giao, Thuận An Hòa, Bình Hòa và Cầu Ông Bố. Đây là những vị trí nhà ga metro gắn với các khu vực dọc Quốc lộ 13, nơi tuyến có thể đón khách từ các khu dân cư và điểm đô thị phát triển.
13 ga ngầm gồm Vĩnh Phú, Ngã tư Bình Phước, Tam Bình, Hiệp Bình Phước, Hiệp Bình, Bình Triệu, Cầu Bình Triệu, Bến xe Miền Đông, Hàng Xanh, Thị Nghè, Thảo Cầm Viên, Nhà thờ Đức Bà và Tao Đàn. Danh sách này đưa tuyến qua các đầu mối giao thông và địa điểm quen thuộc ở phía đông bắc, rồi vào khu vực trung tâm. Tuy nhiên, tên ga và vị trí khái quát chưa đủ để người dân biết lối vào, khoảng cách đi bộ hay cách đổi phương tiện. Vì vậy, thông tin quy hoạch nhà ga cần được cụ thể hóa cùng phương án kết nối tại chỗ, nhất là ở các khu vực đông dân cư.
Các điểm trung chuyển sẽ quyết định độ liên thông
Giá trị của tuyến không chỉ nằm ở việc chạy từ Thủ Dầu Một đến Tao Đàn, mà còn ở những điểm có thể chuyển sang đường sắt đô thị khác. Theo phương án nghiên cứu, ga C0 kết nối tuyến số 1 Bình Dương; ga C5 có hướng kết nối tuyến metro số 4; ga C13 được nghiên cứu kết nối tuyến số 10; ga C17 kết nối tuyến số 6; còn ga C19 kết nối tuyến số 5. Ở khu vực trung tâm, ga C22 được bố trí kết nối tuyến số 4.
Ga C23 tại Tao Đàn kết nối với tuyến metro số 2 Bến Thành – Tham Lương và được nghiên cứu kết nối thông tuyến với tuyến số 3 Tao Đàn – An Hạ. Những mối nối này có thể giúp hành khách đổi tuyến để đi xa hơn mà không phải phụ thuộc vào một hành lang đơn lẻ. Dù vậy, nhiều kết nối vẫn thuộc quy hoạch hoặc đang được nghiên cứu, nên chưa thể xem toàn bộ mạng lưới là đã sẵn sàng vận hành đồng bộ. Dự án dự kiến có depot Hiệp Bình Phước rộng khoảng 26,8 ha để tập kết, kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa và lưu đậu đoàn tàu. Kết luận cần nhìn thẳng: đây là hướng kết nối đáng kể cho mạng lưới metro TP.HCM, nhưng hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc các ga trung chuyển và những tuyến liên quan có được triển khai ăn khớp hay không.
