Lựa chọn số 1: Dầu olive extra virgin – loại dầu bác sĩ ung thư đồng thuận khuyên dùng
Dầu ăn bác sĩ ung thư ưu tiên là những loại dầu chứa chất béo không bão hòa và chất chống oxy hóa, giúp giảm viêm mạn tính, hỗ trợ phòng ngừa ung thư khi được dùng đúng cách, kết hợp với chế độ ăn cân bằng và lối sống lành mạnh trong thời gian dài. Đối với đa số gia đình, lựa chọn hàng đầu nên là dầu olive extra virgin, vì đây là loại dầu duy nhất được nhiều bác sĩ ung thư Mỹ cùng khẳng định là tốt nhất cho sử dụng hằng ngày. Khi được hỏi về dầu ăn sử dụng thường xuyên, cả ba bác sĩ ung bướu đều trả lời đồng nhất: dầu ô liu nguyên chất (extra-virgin olive oil). Một nghiên cứu cho thấy dùng dầu olive extra virgin mỗi ngày liên quan đến giảm 31% nguy cơ ung thư. Nếu bạn chỉ muốn chọn một loại dầu để tập trung đầu tư cho sức khỏe và phòng ngừa ung thư, hãy ưu tiên dầu olive extra virgin chất lượng cao.
Vì sao dầu olive extra virgin gắn liền với chế độ ăn Địa Trung Hải và phòng ngừa ung thư
Chế độ ăn Địa Trung Hải là mô hình ăn uống truyền thống của các quốc gia ven biển Địa Trung Hải như Pháp, Tây Ban Nha, Hy Lạp và Ý, ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và dùng dầu ô liu làm nguồn chất béo lành mạnh chính. Nhiều nghiên cứu cho thấy chế độ ăn Địa Trung Hải giúp giảm nguy cơ đột quỵ, phòng ngừa một số loại ung thư và các bệnh mạn tính. Dầu olive extra virgin đóng vai trò trung tâm vì giàu chất chống oxy hóa và chất béo không bão hòa đơn, giúp giảm tình trạng viêm kéo dài – yếu tố góp phần hình thành khối u. Khi bạn chuyển thói quen nấu nướng sang kiểu Địa Trung Hải, tức là tăng cường rau củ, cá, ngũ cốc nguyên hạt và dùng dầu olive extra virgin thay cho các chất béo kém lành mạnh, bạn đang chủ động xây dựng nền tảng dinh dưỡng hỗ trợ phòng ngừa ung thư lâu dài.
Theo các bác sĩ ung thư, chế độ ăn chỉ là một phần trong bức tranh phòng ngừa ung thư, bên cạnh hút thuốc, béo phì, vận động, rượu bia, nhiễm trùng, di truyền và môi trường sống. Tuy nhiên, duy trì lối sống lành mạnh và ăn uống hợp lý có thể giúp giảm nguy cơ ung thư khoảng 30–40%. Trong thực tế, chuyển sang chế độ ăn Địa Trung Hải là một trong những cách dễ áp dụng nhất: hãy để khoảng 3/4 khẩu phần ăn là thực vật, ưu tiên thực phẩm nguyên bản ít chế biến, giảm thịt đỏ và đồ siêu chế biến, kết hợp dầu olive extra virgin trong các món xào nhanh, trộn salad, sốt cho rau luộc và cá hấp.
Nguy cơ từ thực phẩm chiên rán sâu và cách dùng dầu để hạn chế hình thành chất gây ung thư
Các bác sĩ ung thư Mỹ nhấn mạnh rằng điều họ lo ngại nhất ở thực phẩm chiên rán không chỉ là lượng dầu, mà là nhiệt độ nấu quá cao và thời gian chiên kéo dài. Khi thịt hoặc thực phẩm nhiều tinh bột được chiên ngập dầu trong thời gian lâu, có thể hình thành các hợp chất như acrylamide, heterocyclic aromatic amines (HCA) và polycyclic aromatic hydrocarbons (PAH), vốn được xem là có khả năng gây tổn thương DNA trong nghiên cứu trên động vật và có thể tăng nguy cơ ung thư nếu tiếp xúc lâu dài. Việc tái sử dụng dầu nhiều lần ở nhiệt độ cao khiến dầu bị oxy hóa, phân hủy và sinh thêm các chất có hại. Đây là lý do các chuyên gia khuyến cáo hạn chế thực phẩm chiên rán sâu, đặc biệt là đồ ăn sẵn ở những nơi khó kiểm soát chất lượng dầu.
Để dùng dầu ăn theo hướng phòng ngừa ung thư, bạn nên ưu tiên các cách chế biến ít nhiệt độ cực cao như áp chảo nhanh, xào nhẹ, nướng ở nhiệt độ vừa hoặc dùng dầu cho món trộn. Hãy tránh thói quen chiên ngập dầu, không dùng lại dầu nhiều lần và không đun dầu tới mức bốc khói. Ngoài ra, nên chọn thực phẩm tươi thay vì khoai tây chiên, gà rán, snack chiên sẵn – những món dễ chứa acrylamide và các chất sinh ra từ quá trình chiên rán sâu kéo dài. Bằng cách giảm thực phẩm chiên rán và kiểm soát nhiệt độ khi nấu, bạn đang giảm đáng kể lượng hợp chất tiềm năng gây ung thư tích lũy trong cơ thể theo thời gian.
Ngoài dầu olive: dầu quả bơ và dầu cải, cách chọn dầu ăn chất lượng cao
Mặc dù dầu olive extra virgin là lựa chọn số 1, bạn vẫn có thêm hai loại dầu đáng mua: dầu quả bơ và dầu cải. Bác sĩ Amar Rewari cho biết ông đôi khi dùng dầu quả bơ vì có nhiều đặc điểm tương tự dầu olive, như giàu chất chống oxy hóa và chất béo không bão hòa. Đây là lựa chọn phù hợp cho người cần điểm khói cao hơn khi nấu nhưng vẫn muốn ưu tiên chất béo lành mạnh. Trong khi đó, dầu cải được bác sĩ Ezekiel Emanuel đánh giá là lựa chọn tốt, giá "dễ chịu" hơn và có vị trung tính hơn dầu olive, dù loại dầu này từng bị mang tiếng xấu một cách không công bằng. Nếu ngân sách hạn chế, bạn có thể dùng dầu cải cho các món nấu thường ngày, và dành dầu olive extra virgin cho món trộn, xào nhẹ hoặc hoàn thiện món ăn để tối ưu lợi ích sức khỏe.
Khi chọn dầu ăn chất lượng cao để hỗ trợ phòng ngừa ung thư, hãy ưu tiên các tiêu chí: nguồn gốc rõ ràng, thành phần chủ yếu là chất béo không bão hòa, có thêm chất chống oxy hóa tự nhiên và được đóng chai kín màu sẫm để hạn chế oxy hóa. Với dầu olive extra virgin, hãy chọn sản phẩm ghi rõ "extra-virgin", mùi thơm dịu, không có mùi khét hoặc ôi. Dầu quả bơ và dầu cải cũng nên được bảo quản nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp, đậy nắp kín sau mỗi lần dùng. Kết hợp hợp lý ba loại dầu này – dùng dầu olive extra virgin làm chính, dầu quả bơ cho món cần nhiệt cao hơn và dầu cải cho nấu ăn hằng ngày – sẽ giúp bạn xây dựng nền dầu ăn lành mạnh, phù hợp khuyến nghị của bác sĩ ung thư Mỹ về giảm nguy cơ ung thư.
Buy if / Skip if
- Buy the dầu olive extra virgin if bạn muốn đi theo lựa chọn mà nhiều bác sĩ ung thư Mỹ đồng thuận là loại dầu ăn tốt nhất cho sử dụng hằng ngày.
- Skip the dầu olive extra virgin if bạn thường xuyên chiên rán sâu ở nhiệt độ rất cao, vì đây không phải cách dùng tối ưu cho loại dầu này và dễ làm mất đi lợi ích sức khỏe.
- Buy the dầu quả bơ nếu bạn cần một loại dầu điểm khói cao, vẫn giàu chất chống oxy hóa và chất béo không bão hòa, phù hợp cho các món áp chảo và nướng lâu hơn.
- Skip the dầu quả bơ if khẩu phần ăn của bạn hiện quá nhiều thực phẩm chiên rán và đồ ăn sẵn, vì chỉ đổi dầu mà không thay đổi cách nấu sẽ không giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư.
- Buy the dầu cải if bạn muốn một loại dầu lành mạnh, giá phải chăng hơn và vị trung tính, phù hợp nấu ăn hằng ngày theo định hướng chế độ ăn Địa Trung Hải giàu thực vật.
- Skip the dầu cải if bạn có thói quen tái sử dụng dầu nhiều lần để chiên ngập dầu, vì việc đun đi đun lại ở nhiệt độ cao làm dầu oxy hóa, tạo thêm hợp chất có hại tiềm tăng nguy cơ ung thư.
