Hai mô hình kiếm tiền đối lập trên cùng bầu trời
Trong thị trường hàng không Việt Nam, Vietnam Airlines và Vietjet đang theo đuổi hai mô hình doanh thu hoàn toàn khác nhau: một bên tập trung vào giá vé trọn gói theo chuẩn hãng truyền thống, bên còn lại tối đa hóa thu nhập từ dịch vụ phụ trợ hàng không như hành lý, suất ăn và chọn chỗ, tạo ra hai cách định giá và hai trải nghiệm bay rất khác nhau cho khách có ngân sách hạn chế. Vietnam Airlines được xem là hãng duy nhất vận hành gần chuẩn Full Service Carrier, phụ thuộc chủ yếu vào doanh thu bán vé hành khách. Ngược lại, Vietjet đi đúng đường hãng hàng không giá rẻ (Low Cost Carrier), cố tình giảm tỷ trọng doanh thu vé, đẩy mạnh phần "phụ" để nuôi phần "chính" trong hoạt động khai thác bay.
Vietnam Airlines: Vé gồm nhiều thứ, nhưng khách ít được tự chọn
Nếu xem vé máy bay như một gói sản phẩm, Vietnam Airlines đang bán cho bạn một gói khá đầy đủ, từ suất ăn tiêu chuẩn đến hành lý và hạ tầng dịch vụ trên mặt đất, nên Vietnam Airlines giá vé thường phản ánh một cấu trúc chi phí phức tạp hơn. Trong mô hình chi phí, nhiên liệu chiếm khoảng 1/3 tổng chi phí vận hành, trong khi hãng vẫn dựa chủ yếu vào doanh thu bán vé hành khách. Đổi lại, hành khách ít phải đối mặt với “ma trận phụ phí” mỗi lần đặt chỗ, vì nhiều dịch vụ đã được gộp vào giá vé ban đầu. Nhưng chính sự đầy đủ đó lại làm giảm khả năng linh hoạt cho người dùng: bạn khó mà loại bỏ suất ăn, cắt hành lý hay bỏ lựa chọn chỗ ngồi để giảm chi phí bay nội địa, kể cả khi nhu cầu của mình rất tối giản.
Vietjet: Vé rẻ, phụ phí dày – thiên đường cho người biết tính toán
Vietjet lại chọn cách tách nhỏ mọi thứ. Vé máy bay Vietjet thường trông rẻ hơn ở bước đầu vì hãng cố tình đẩy doanh thu sang dịch vụ phụ trợ hàng không. Theo phân tích, doanh thu bán vé chỉ chiếm 47,5% doanh thu cốt lõi, trong khi mảng hàng hóa và các dịch vụ phụ trợ như hành lý, suất ăn, chọn chỗ chiếm tới 30,8% doanh thu vận hành bay. Đây là "công thức kinh điển" của mô hình LCC: bạn trả ít tiền cho chiếc ghế, rồi trả thêm cho mọi thứ đi kèm. Chiến lược này đang phát huy tác dụng, khi doanh thu hợp nhất Vietjet tăng 44% trong sáu tháng đầu năm 2026, đạt 51.536 tỷ đồng và hoàn thành 59,4% kế hoạch năm. Câu hỏi là: khách tiết kiệm đang tận dụng được mô hình đó hay để nó âm thầm "gặm" ví tiền của mình.
Túi tiền khách bay tiết kiệm: quyền chủ động hay ảo giác vé rẻ?
Nhìn bề ngoài, Vietjet rõ ràng hấp dẫn người đi săn giá rẻ: bạn có thể bỏ hành lý, ăn trước khi lên máy bay, không cần chọn chỗ, từ đó hạ chi phí bay nội địa xuống mức ít ai theo kịp. Nhưng nếu bạn mang nhiều đồ, muốn suất ăn nóng, thích ngồi cạnh cửa sổ, tổng chi phí dễ vượt xa mức vé hiển thị ban đầu. Vietnam Airlines thì ngược lại: Vietnam Airlines giá vé thường cao hơn, nhưng chi phí thực tế ít bất ngờ hơn vì gói dịch vụ đầy đủ ngay từ đầu. Trong thực tế, cả hai mô hình đều có điểm yếu chung: lợi nhuận của các hãng bay đã đồng loạt "đi lùi" trước áp lực giá nhiên liệu, tỷ giá và thiếu hụt tàu bay. Khi chi phí đầu vào tăng, hãng có xu hướng đẩy thêm phụ phí hoặc điều chỉnh cấu trúc vé – nghĩa là khách tiết kiệm sẽ càng phải tỉnh táo hơn, đọc kỹ mọi dòng điều kiện trước khi bấm nút thanh toán.
Kết luận: Chọn vé nào cho túi tiền thông minh?
Hai chiến lược kiếm tiền đối lập tạo ra hai kiểu "cuộc chơi" cho khách. Với Vietnam Airlines, bạn trả cho sự ổn định: giá vé cao hơn nhưng ít phụ phí, phù hợp với người không muốn suy nghĩ quá nhiều và coi trọng dịch vụ trọn gói. Với Vietjet, bạn trả cho quyền chủ động: vé thấp là điểm khởi đầu, nhưng tổng chi phí phụ thuộc hoàn toàn vào cách bạn mua thêm hành lý, suất ăn, chọn chỗ và các dịch vụ bổ sung khác. Sự thật hơi phũ: không có hãng nào "rẻ mọi lúc". Người bay tiết kiệm buộc phải làm bài tập của mình – so sánh hãng hàng không bằng tổng chi phí cho hành trình, không chỉ nhìn vào con số ở dòng giá vé. Chỉ khi tính toán đầy đủ, bạn mới biến được mô hình doanh thu của hãng thành lợi thế cho chính túi tiền của mình, thay vì trở thành nạn nhân của những mức phụ phí tưởng như vô hại.
