Lấn biển mở thêm không gian, nhưng không thể đánh đổi bờ biển
Đô thị lấn biển là không gian đô thị được tạo lập bằng cách mở rộng đất ra vùng biển, nhằm kết hợp nhà ở, du lịch, thương mại và dịch vụ trong một khu vực quy hoạch mới. Đây là lựa chọn lớn, bởi nó có thể định hình lại cả đường bờ lẫn cách người dân tiếp cận biển.
Ngày 21/10, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc ký quyết định phê duyệt Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, trong đó định hướng nghiên cứu hơn 2.050 ha đô thị lấn biển để mở rộng không gian phát triển và tạo động lực tăng trưởng mới. Các vị trí chính gồm khoảng 1.500 ha tại vịnh Đà Nẵng, 450 ha quanh cảng Liên Chiểu, 100 ha ở phía Nam bán đảo Sơn Trà và một số điểm tiềm năng khác ở phía Nam thành phố. Quy mô này cho thấy tham vọng đáng kể, nhưng cũng đặt ra một nguyên tắc không thể xem nhẹ: người dân phải được tiếp cận biển liên tục, cùng với công viên, không gian mở và tiện ích công cộng.
Quy hoạch đô thị 2050 cần gắn với hạ tầng và chất lượng sống
Các khu đô thị lấn biển dự kiến phục vụ khoảng 400.000 cư dân vào năm 2050. Đây không chỉ là câu chuyện bổ sung đất ở: quy hoạch xác định nhà ở sẽ đi cùng du lịch, thương mại, dịch vụ chất lượng cao và các công trình phục vụ cộng đồng. Khi phát triển, chất lượng sống phải được đo bằng khả năng đi lại, tiếp cận không gian công cộng và sự an toàn của môi trường biển, chứ không chỉ bằng diện tích xây dựng.
Các khu lấn biển kết hợp với lõi đô thị phía Bắc được định hướng hình thành trung tâm Đà Nẵng, với khoảng 2,26 triệu người vào năm 2050; dân số thường trú toàn thành phố dự kiến đạt 5,4 triệu người cùng năm. Bởi vậy, quy hoạch đô thị 2050 chỉ thuyết phục nếu hạ tầng đi trước hoặc đồng hành với dân số. Thành phố định hướng đầu tư giao thông công cộng khối lượng lớn, gồm đường sắt đô thị, đường sắt nhẹ và phát triển đô thị gắn với các đầu mối giao thông công cộng. Nếu thiếu kết nối đồng bộ, phần đất mới có thể mở rộng đô thị nhưng lại làm tăng áp lực đi lại và dịch vụ.
Phát triển Bà Nà: cực tăng trưởng phía Tây cần giữ nền sinh thái
Song song với hướng phát triển ra biển, Đà Nẵng muốn mở rộng động lực về phía Tây. UBND thành phố đã phê duyệt nhiệm vụ Quy hoạch chung đô thị Bà Nà đến năm 2050; phạm vi nghiên cứu bao trùm xã Bà Nà, rộng khoảng 13.640,75 ha. Định hướng là xây dựng một đô thị sinh thái, hiện đại, văn minh và đưa Bà Nà thành cực tăng trưởng phía Tây.
Dự báo đến năm 2040, khu vực có khoảng 55.000 cư dân và 7 triệu lượt khách du lịch mỗi năm; đến năm 2050, các con số lần lượt là 87.350 người và 10 triệu lượt khách. Tầm vóc này mở cơ hội cho du lịch, dịch vụ và công nghiệp, nhưng cũng khiến việc cân đối hạ tầng trở nên cấp thiết. Phát triển Bà Nà chỉ tạo giá trị lâu dài nếu giao thông, hạ tầng xã hội và dịch vụ theo kịp lượng khách, đồng thời không biến cảnh quan tự nhiên thành phần phụ của đô thị hóa.
Tính khả thi nằm ở cách thực hiện, không phải chỉ ở tầm nhìn
Cả lấn biển lẫn mở rộng Bà Nà đều đặt ra bài toán kiểm soát tác động môi trường và rủi ro địa hình. Với các khu ven biển, ranh giới, diện tích, chỉ tiêu sử dụng đất và phương án xây dựng còn phải được xác định ở các bước quy hoạch tiếp theo, sau khi đánh giá yêu cầu về hạ tầng, môi trường, quốc phòng, an ninh và thích ứng biến đổi khí hậu. Với Bà Nà, định hướng quy hoạch yêu cầu bảo tồn cảnh quan, hệ sinh thái, quỹ đất nông nghiệp và lâm nghiệp; đồng thời kiểm soát phát triển ở vùng đồi núi, ven sông, nơi có nguy cơ ngập lụt hoặc sạt lở.
Trong giai đoạn 2026–2030, thành phố dự kiến hoàn thiện hệ thống quy hoạch, ưu tiên hạ tầng kết nối và triển khai các dự án động lực, trong đó có đô thị lấn biển khi đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật. Đồ án quy hoạch Bà Nà phải hoàn thành trong thời hạn không quá sáu tháng kể từ khi lựa chọn đơn vị tư vấn đến khi trình cơ quan thẩm định. Những mốc này cần được xem là bước chuẩn bị, không phải tín hiệu để xây dựng bằng mọi giá. Thước đo thành công sẽ là tăng trưởng đi cùng khả năng tiếp cận biển, hạ tầng đủ sức phục vụ dân cư và hệ sinh thái được bảo vệ.
