Quy mô lớn, tham vọng còn lớn hơn
Đô thị Bà Nà là khu vực quy hoạch bao trùm toàn bộ địa giới xã Bà Nà, được định hướng thành đô thị sinh thái, hiện đại và một cực tăng trưởng mới ở phía Tây Đà Nẵng. UBND thành phố Đà Nẵng vừa phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chung đô thị Bà Nà đến năm 2050. Phạm vi nghiên cứu rộng khoảng 13.640,75 ha, đủ lớn để đặt ra bài toán không chỉ về mở rộng đô thị mà còn về cách tổ chức không gian sống, sản xuất và du lịch.
Tầm nhìn đặt Bà Nà vào vai trò chiến lược trong quá trình phát triển về phía Tây, với đô thị, công nghiệp, thương mại và dịch vụ quy mô lớn, đồng thời tăng cường kết nối liên vùng. Đây là lựa chọn có lý do: nếu Đà Nẵng muốn phân bổ động lực phát triển vượt khỏi khu vực trung tâm, Bà Nà có thể trở thành một điểm tựa mới. Nhưng diện tích lớn tự nó không bảo đảm thành công; chất lượng quy hoạch và năng lực kết nối mới quyết định nơi đây có hình thành một đô thị đáng sống hay chỉ là một vùng phát triển trải rộng.
Dân số và du lịch cùng tăng mạnh
Các mốc dự báo cho thấy quy hoạch đô thị Bà Nà đang tính đến sự gia tăng đồng thời của cư dân và khách tham quan. Dân số đô thị Bà Nà dự kiến đạt khoảng 55.000 người vào năm 2040, rồi tăng lên 87.350 người vào năm 2050. Trong khi đó, lượng khách du lịch được kỳ vọng tăng từ 7 triệu lượt mỗi năm vào năm 2040 lên 10 triệu lượt vào năm 2050.
Những con số này không chỉ là mục tiêu quảng bá. Chúng hàm ý nhu cầu lớn hơn về nhà ở, trường học, y tế, giao thông, cấp thoát nước và không gian công cộng. Du lịch Bà Nà có thể tạo thêm việc làm và hỗ trợ ngành dịch vụ, nhưng lượng khách lớn cũng gây sức ép lên đường sá, môi trường và các khu vực nhạy cảm. Vì vậy, mục tiêu tăng trưởng chỉ đáng giá nếu lợi ích kinh tế đi cùng năng lực phục vụ cư dân thường trú và kiểm soát tác động du lịch.
Hạ tầng phải đi trước, sinh thái không thể là khẩu hiệu
Nhiệm vụ quy hoạch tập trung vào tổ chức không gian đô thị, bố trí sử dụng đất và phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật lẫn hạ tầng xã hội. Đây là phần người dân cảm nhận rõ nhất: một khu đô thị mới chỉ có ý nghĩa khi việc đi lại, tiếp cận dịch vụ thiết yếu và sinh hoạt hằng ngày được bảo đảm. Nếu nhà ở và dự án thương mại đi nhanh hơn trường học, y tế, giao thông và tiện ích công cộng, áp lực sẽ dồn lên cả cư dân mới lẫn các khu vực lân cận.
Định hướng sinh thái, hiện đại cần được thể hiện bằng giới hạn phát triển cụ thể, nhất là ở vùng đồi núi, ven sông và nơi có nguy cơ ngập lụt hoặc sạt lở. Quy hoạch cũng đặt yêu cầu bảo tồn cảnh quan, hệ sinh thái tự nhiên, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu. Công nghiệp và đô thị hóa có thể tạo thêm động lực, nhưng không nên đánh đổi quỹ đất nông nghiệp, lâm nghiệp và không gian sinh thái để lấy tăng trưởng ngắn hạn. Với Bà Nà, đây không phải phần phụ của kế hoạch mà là điều kiện để phát triển lâu dài.
Từ nhiệm vụ quy hoạch đến cực tăng trưởng thực chất
Đồ án được giao hoàn thành trong thời hạn không quá sáu tháng kể từ khi lựa chọn đơn vị tư vấn đến khi trình cơ quan thẩm định, đồng thời phải theo tiến độ của UBND thành phố. Đây là bước tiếp theo, không phải kết quả cuối cùng: các con số dân số và khách du lịch vẫn là mục tiêu định hướng, còn hiệu quả sẽ phụ thuộc vào cách quy hoạch được cụ thể hóa và triển khai.
Bà Nà có cơ hội trở thành đô thị phía Tây Đà Nẵng với vai trò kinh tế, văn hóa, thương mại, dịch vụ, du lịch và công nghiệp. Tuy nhiên, một cực tăng trưởng không thể chỉ được đo bằng diện tích hay lượng khách. Tiêu chuẩn thuyết phục hơn là khả năng tạo việc làm, cung cấp dịch vụ thiết yếu, kết nối thuận tiện và gìn giữ môi trường sống. Nếu hạ tầng đồng bộ và giới hạn sinh thái được đặt ngang hàng với mục tiêu tăng trưởng, quy hoạch mới có thể đem lại lợi ích bền vững cho cư dân và toàn thành phố.
