Ba nhà khoa học VinFuture được vinh danh trong TIME100 AI

VinFuture, TIME100 AI và thông điệp về vị thế mới trong trí tuệ nhân tạo toàn cầu

TIME100 AI 2026 là danh sách thường niên tôn vinh 100 cá nhân có ảnh hưởng sâu sắc nhất tới tương lai trí tuệ nhân tạo toàn cầu, và việc ba nhà khoa học gắn với Giải thưởng VinFuture cùng xuất hiện trong danh sách cho thấy hệ sinh thái nghiên cứu, hợp tác và vinh danh khoa học quanh VinFuture đang trở thành một điểm gặp gỡ quan trọng của cộng đồng AI thế giới. Đây không chỉ là bảng xếp hạng danh tiếng, mà là lời khẳng định rằng những định hướng khoa học VinFuture lựa chọn đã đúng trọng tâm của cuộc cách mạng công nghệ hiện tại. Trong TIME100 AI 2026, Giáo sư Yann LeCun, Giáo sư Fei-Fei Li và Giáo sư Daniela Rus – hai chủ nhân Giải thưởng Chính VinFuture và một thành viên Hội đồng Giải thưởng – đều được vinh danh trong nhóm nhân vật ảnh hưởng nhất thế giới về AI. Điều đáng nói là cả ba không đi theo lối mòn “phóng to” mô hình ngôn ngữ, mà tập trung đưa AI tiến gần hơn tới việc hiểu và tương tác với thế giới vật lý. Việc những người đồng hành chặt chẽ với VinFuture dẫn dắt các xu hướng này cho thấy giải thưởng không đứng ngoài dòng chảy AI toàn cầu, mà tham gia trực tiếp vào việc định hình nó.

Yann LeCun và Fei-Fei Li: Từ Giải thưởng Chính VinFuture đến TIME100 AI

Hai năm sau khi nhận Giải thưởng Chính VinFuture cho những đóng góp nền tảng thúc đẩy sự tiến bộ của học sâu, Yann LeCun và Fei-Fei Li tiếp tục được TIME100 AI vinh danh như những người đang đẩy xa hơn các biên giới hiện tại của AI. Sự tiếp nối này không phải tình cờ: những gì họ đã làm với mạng nơ-ron, dữ liệu lớn và nền tảng tính toán tăng tốc đã tạo ra cuộc cách mạng AI hiện đại, và hôm nay họ đang đặt câu hỏi về “bước tiến tiếp theo”. LeCun công khai phản biện xu hướng chỉ mở rộng các mô hình ngôn ngữ lớn, cho rằng cách này không đủ để đạt trí tuệ cấp độ con người. Tại AMI Labs, ông theo đuổi “mô hình thế giới”, giúp AI hình thành hiểu biết về quy luật vật lý để dự đoán kết quả hành động, với các ứng dụng tiềm năng trong robot, xe tự hành và y học. Ở chiều tương tự, Fei-Fei Li khai mở lĩnh vực “trí tuệ không gian”, nhấn mạnh rằng học từ văn bản và ảnh 2D không đủ để AI hiểu thế giới 3D, giống như việc đọc mọi cuốn sách về bóng rổ không đồng nghĩa với việc biết ném bóng. World Labs và sản phẩm Marble cho phép tạo, khám phá thế giới 3D từ văn bản, hình ảnh hoặc video, tạo ra môi trường mô phỏng để huấn luyện robot trước khi bước vào đời sống thực.

Daniela Rus: Trí tuệ hiện thân và tham gia Hội đồng Giải thưởng VinFuture

Nếu LeCun và Fei-Fei Li đẩy mạnh năng lực nhận thức không gian của AI, thì Daniela Rus đi thẳng vào câu hỏi: làm sao để trí tuệ nhân tạo bước ra đời sống, trong những hệ thống nhỏ gọn, hiệu quả và gắn với robot, ô tô, kho vận và tự động hóa. Hơn ba thập kỷ nghiên cứu robot, bà theo đuổi “trí tuệ hiện thân” – đưa AI vào các thiết bị vật lý để chúng cảm nhận môi trường, ra quyết định và hành động. Một điểm nổi bật trong công trình của Rus là các kiến trúc AI lấy cảm hứng từ tự nhiên, có thể thực hiện nhiệm vụ với quy mô nhỏ hơn đáng kể so với mạng nơ-ron thường thấy. Mạng nơ-ron siêu nhỏ lấy cảm hứng từ hệ thần kinh của loài giun, nhưng có thể điều khiển ô tô đi đúng làn, là minh chứng cho cách bà phá bỏ định kiến “AI phải luôn khổng lồ”. Từ nghiên cứu này, Liquid AI ra đời, nhắm tới các hệ thống AI có năng lực cao nhưng hiệu quả về tính toán và tài nguyên. Việc Rus là Giám đốc một phòng thí nghiệm hàng đầu thế giới về khoa học máy tính và AI, đồng thời trở thành thành viên Hội đồng Giải thưởng VinFuture từ năm 2025, cho thấy mạng lưới cố vấn của VinFuture gắn liền với những tuyến đầu nghiên cứu AI hiện thân.

Tác động đến người dùng và hàm ý cho hệ sinh thái gắn với Việt Nam

Các ý tưởng có vẻ trừu tượng như “mô hình thế giới”, “trí tuệ không gian” hay “trí tuệ hiện thân” thực chất đang chạm rất gần cuộc sống hàng ngày. AI hiểu quy luật vật lý tốt hơn nghĩa là robot trong nhà máy ít mắc lỗi hơn; xe tự hành có thể dự đoán tình huống và xử lý an toàn hơn; bác sĩ có thêm công cụ hỗ trợ chẩn đoán dựa trên mô phỏng chính xác hơn. Công nghệ mô phỏng 3D để huấn luyện robot giúp giảm tai nạn, giảm chi phí thử nghiệm, tăng độ an toàn trước khi chúng xuất hiện trong bệnh viện, kho hàng hay trên đường phố. Và các kiến trúc AI hiệu quả hơn về tính toán của Rus mở ra khả năng đưa trí tuệ nhân tạo lên những thiết bị nhỏ, gần gũi như ô tô, hệ thống logistics hay dây chuyền tự động hóa. Theo nguồn tin, sau 5 mùa giải, VinFuture đã khẳng định sức lan tỏa trong cộng đồng khoa học – công nghệ toàn cầu, với 6.132 đề cử từ gần 110 quốc gia và vùng lãnh thổ, vinh danh 48 nhà khoa học. Cùng với việc ba nhà khoa học gắn bó với VinFuture được chọn vào TIME100 AI 2026, có thể nói hệ sinh thái khoa học – công nghệ liên quan tới VinFuture đang trở thành một cầu nối quan trọng giữa các dòng nghiên cứu AI tiên phong và cộng đồng quốc tế. Điều này không chỉ nâng tầm hình ảnh một giải thưởng được tổ chức tại Việt Nam, mà còn đặt cộng đồng khoa học nơi đây vào trung tâm các cuộc đối thoại toàn cầu về tương lai AI.

Kết luận: TIME100 AI như một dấu mốc cho tham vọng trí tuệ nhân tạo mang màu sắc VinFuture

Danh sách TIME100 AI 2026 cho thấy cuộc chơi trí tuệ nhân tạo toàn cầu đang dịch chuyển khỏi ám ảnh kích thước mô hình sang câu hỏi sâu hơn: làm sao để AI hiểu thế giới, hiện diện trong thế giới và hỗ trợ con người trong những tình huống cụ thể. Trong bức tranh đó, ba nhà khoa học gắn bó với VinFuture – Yann LeCun, Fei-Fei Li và Daniela Rus – không chỉ có mặt, mà còn góp phần định hướng các xu thế chính: mô hình thế giới, trí tuệ không gian và trí tuệ hiện thân. Việc họ đồng thời là chủ nhân Giải thưởng Chính VinFuture và thành viên Hội đồng Giải thưởng cho thấy VinFuture đã chọn đúng những gương mặt, đúng chủ đề khoa học, và xây dựng được mạng lưới gắn kết với tuyến đầu nghiên cứu AI. Từ góc nhìn này, TIME100 AI không đơn thuần là vinh danh cá nhân, mà là một dấu mốc cho tham vọng xây dựng hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo mang màu sắc riêng của VinFuture: kết hợp nghiên cứu đột phá với ứng dụng thực tiễn, kết nối các trung tâm khoa học hàng đầu với cộng đồng rộng lớn hơn, trong đó có những người dùng cuối cùng đang chờ các giải pháp AI an toàn, hiệu quả và hữu ích.